Hải quan xây dựng quy định mới về quản lý rủi ro

Chuyển biến mạnh trong quản lý rủi ro

Cùng với sự gia tăng về quy mô và tính đa dạng của hoạt động xuất nhập khẩu, quản lý rủi ro ngày càng giữ vai trò quan trọng trong hoạt động nghiệp vụ hải quan.

Thông qua hệ thống quản lý rủi ro và phân luồng tự động, cơ quan Hải quan thu thập, phân tích, đánh giá thông tin về người khai hải quan, doanh nghiệp, hàng hóa, tuyến đường, phương thức vận chuyển và các yếu tố liên quan để xác định mức độ rủi ro.

Kết quả đánh giá là cơ sở lựa chọn đối tượng, mức độ và hình thức kiểm tra phù hợp, qua đó chuyển từ kiểm tra diện rộng sang kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm.

Cách thức này đồng thời tạo thuận lợi cho doanh nghiệp có mức độ tuân thủ tốt, khi những lô hàng có rủi ro thấp được ưu tiên xử lý nhanh hơn; trong khi nguồn lực kiểm tra, kiểm soát được tập trung vào những trường hợp có dấu hiệu hoặc nguy cơ vi phạm cao.

Theo số liệu được Cục Hải quan dẫn tại nội dung xây dựng chính sách, giai đoạn 2023-2025, số lượng tờ khai tăng khoảng 2,5 triệu tờ khai mỗi năm, tương đương khoảng 15%. Quy mô giao dịch ngày càng lớn đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao năng lực phân tích, nhận diện và cảnh báo rủi ro.

Hải quan xây dựng quy định mới về quản lý rủi ro

Hoàn thiện hành lang pháp lý

Thực tiễn quản lý cũng xuất hiện nhiều yếu tố mới như thương mại điện tử xuyên biên giới, chuỗi cung ứng quốc tế biến động, phương thức giao dịch và vận chuyển hàng hóa ngày càng đa dạng. Trong khi đó, các hành vi gian lận thương mại, gian lận xuất xứ, khai sai mã số, trị giá, số lượng hàng hóa có xu hướng phức tạp hơn.

Để đáp ứng yêu cầu này, công tác quản lý rủi ro cần tiếp tục được cập nhật theo hướng tăng cường thu thập, phân tích và khai thác thông tin; đánh giá mức độ tuân thủ của doanh nghiệp; đồng thời tập trung nguồn lực vào các đối tượng, lô hàng có mức độ rủi ro cao.

Hiện cơ sở pháp lý về quản lý rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ hải quan được quy định tại Thông tư số 81/2019/TT-BTC ngày 15/11/2019 của Bộ trưởng Bộ Tài chính, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 06/2024/TT-BTC ngày 29/1/2024. Thông tư 06/2024/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 15/3/2024.

Trước những thay đổi về pháp luật, tổ chức bộ máy, yêu cầu chuyển đổi số và hiện đại hóa hải quan, Cục Hải quan đang nghiên cứu xây dựng Thông tư thay thế các quy định hiện hành.

Theo định hướng này, khung pháp lý mới sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý rủi ro, phù hợp với phương thức quản lý hải quan hiện đại và yêu cầu triển khai Chiến lược phát triển Hải quan.

Mục tiêu là bảo đảm sự cân bằng giữa tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hợp pháp và nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn vi phạm, qua đó sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực quản lý nhà nước trong bối cảnh thương mại quốc tế và phương thức kinh doanh liên tục thay đổi.