Trong bối cảnh địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, chuỗi cung ứng toàn cầu chịu nhiều sức ép và các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại xuyên biên giới ngày càng tinh vi, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hải quan được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm tăng cường quản lý nhà nước, bảo đảm an ninh thương mại và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.
Nhằm cụ thể hóa chủ trương hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, cuối năm 2025, Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ đã ký ban hành hai quyết định quan trọng gồm: Quyết định số 1959/QĐ-CHQ ngày 8/12/2025 về Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới và Quyết định số 2094/QĐ-CHQ ngày 26/12/2025 về Kế hoạch hợp tác và hội nhập quốc tế của Hải quan Việt Nam giai đoạn 2026-2030.
Trong sáu tháng đầu năm 2026, lãnh đạo Cục Hải quan đã tham dự nhiều diễn đàn quan trọng như Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO), Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN và Phiên họp Hội đồng WCO. Tại các sự kiện này, Hải quan Việt Nam tích cực đóng góp ý kiến, chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời khẳng định cam kết tham gia xây dựng các sáng kiến hợp tác, định hướng chiến lược và chương trình nghị sự chung của cộng đồng hải quan quốc tế.
 |
| Hải quan Khu vực VI và Hải quan Nam Ninh (Trung Quốc) hội đàm cấp cao tại thành phố Bằng Tường, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc |
Song song với mở rộng hợp tác quốc tế, Hải quan Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế và hiện đại hóa quản lý nhằm thực thi đầy đủ các cam kết quốc tế.
Đến nay, Việt Nam đã thực hiện 100% cam kết trong Hiệp định Tạo thuận lợi thương mại (TFA) của WTO. Các quy định mới giúp đẩy mạnh số hóa quy trình thủ tục hải quan, tăng cường quản lý rủi ro, xử lý dữ liệu trước khi hàng hóa đến cửa khẩu, qua đó giảm tỷ lệ kiểm tra thực tế, rút ngắn thời gian thông quan và tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp.
Đối với Hiệp định Trị giá hải quan, việc triển khai Thông tư số 121 bảo đảm áp dụng thống nhất phương pháp xác định trị giá giao dịch theo thông lệ quốc tế. Đồng thời, Hệ thống cơ sở dữ liệu giá tập trung và quy trình tham vấn điện tử đã thay thế đáng kể phương thức tham vấn trực tiếp, góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả quản lý và hướng tới mô hình hải quan thông minh.
Năm 2026, Việt Nam cũng sẽ tham gia Phiên rà soát chính sách thương mại lần thứ ba trong khuôn khổ WTO. Hải quan Việt Nam đang phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành rà soát, cung cấp thông tin, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thành viên, đồng thời giới thiệu những kết quả nổi bật trong tiến trình cải cách và hiện đại hóa hải quan.
Trong khuôn khổ hợp tác ASEAN, Hải quan Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm.
Một trong những dấu mốc đáng chú ý là việc triển khai đầy đủ Thỏa thuận công nhận lẫn nhau về Doanh nghiệp ưu tiên trong ASEAN (AAMRA), qua đó tạo điều kiện để các doanh nghiệp tuân thủ tốt được hưởng cơ chế thông quan nhanh, giảm tỷ lệ kiểm tra thực tế tại các quốc gia thành viên, góp phần giảm chi phí logistics và thúc đẩy thương mại nội khối.
Bên cạnh đó, Hải quan Việt Nam cũng tích cực phối hợp thúc đẩy đàm phán Danh mục hài hòa thuế quan ASEAN (AHTN), tạo nền tảng cho việc ban hành danh mục thuế quan mới vào năm 2028, hướng tới đơn giản hóa thủ tục phân loại hàng hóa và hạn chế phát sinh tranh chấp.
Trong tiến trình chuyển đổi số khu vực, Hải quan ASEAN đã hoàn thành nghiên cứu, đề xuất các khuyến nghị xây dựng Cơ chế một cửa ASEAN (ASW) thế hệ mới với định hướng tăng cường khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu an toàn và bảo mật giữa các quốc gia thành viên.
Hải quan Việt Nam cũng tích cực tham gia Chiến dịch kiểm soát chung "Lá chắn Thái Bình Dương III" với Hàn Quốc nhằm đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy, tiền chất và các hành vi vi phạm xuyên quốc gia.
Theo Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ, thông qua việc tham dự Cuộc họp lần thứ nhất năm 2026 của Tiểu ban Hải quan APEC cùng các hội nghị liên quan, Hải quan Việt Nam tiếp tục cập nhật các xu hướng hiện đại hóa hải quan trên thế giới, đặc biệt trong quản lý rủi ro, bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng và tăng cường phối hợp kiểm soát đối với thương mại xuyên biên giới.
Kinh nghiệm từ Chiến dịch Con Rồng Mê Kông tiếp tục cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác đa phương giữa các cơ quan hải quan nhằm phòng, chống ma túy, buôn bán động thực vật hoang dã và các hoạt động thương mại bất hợp pháp.
Trong thời gian tới, Hải quan Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp với Ban Thư ký APEC và các nền kinh tế thành viên để nghiên cứu các nội dung ưu tiên, chuẩn bị nguồn lực và các hoạt động chuyên môn, sẵn sàng đảm nhiệm vai trò Chủ trì Tiểu ban Hải quan APEC trong Năm APEC 2027.
Cùng với đó, ngành Hải quan sẽ đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, khai thác dữ liệu lớn trong quản lý rủi ro đối với thương mại điện tử xuyên biên giới; tăng cường chia sẻ dữ liệu cảng biển và thúc đẩy xây dựng chuỗi cung ứng an toàn, minh bạch, có khả năng chống chịu cao, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của Hải quan Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.
