EU - Ấn Độ tiến gần FTA: Cá ngừ Việt Nam trước phép thử cạnh tranh mới

EU là điểm tựa, nhưng cạnh tranh gia tăng

Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, năm 2025 kim ngạch xuất khẩu cá ngừ đạt 924 triệu USD, giảm 7% so với năm 2024. Sự sụt giảm chủ yếu đến từ thị trường Mỹ - thị trường lớn nhất của cá ngừ Việt Nam - trong khi EU và các nước thuộc CPTPP vẫn duy trì tăng trưởng.

Trong bối cảnh đó, EU được xem là thị trường quan trọng giúp ngành cá ngừ cân bằng đà giảm. Việt Nam đang tận dụng các cam kết từ EVFTA, trong đó cá ngừ đóng hộp được miễn thuế theo hạn ngạch 11.500 tấn mỗi năm và một số sản phẩm loin, thịt cá ngừ được giảm thuế theo lộ trình về 0%.

EU - Ấn Độ tiến gần FTA: Cá ngừ Việt Nam trước phép thử cạnh tranh mới

Tuy nhiên, lợi thế này có thể không còn nổi bật nếu FTA giữa EU và Ấn Độ hoàn tất. Theo định hướng đàm phán, nhiều mặt hàng thủy sản của Ấn Độ hiện chịu thuế nhập khẩu vào EU lên tới khoảng 26% sẽ được đưa về mức 0%. Khi đó, chênh lệch ưu đãi thuế quan giữa Việt Nam và Ấn Độ sẽ thu hẹp đáng kể.

Trong ngành cá ngừ, yếu tố giá sau thuế có tính quyết định, nhất là ở các dòng sản phẩm như loin cá ngừ đông lạnh, loin hấp đông lạnh dùng làm nguyên liệu chế biến và cá ngừ đóng hộp thành phẩm. Chỉ cần mức chênh lệch thuế nhỏ cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lựa chọn của nhà nhập khẩu.

Thuế 0% và áp lực tuân thủ

Cạnh tranh tại EU không chỉ xoay quanh thuế quan mà còn gắn với yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc và chống khai thác bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU).

Việt Nam hiện vẫn đang trong quá trình phối hợp với phía EU nhằm tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU. Trong trường hợp mức thuế giữa các nhà cung cấp tương đương, yếu tố tuân thủ và mức độ rủi ro pháp lý sẽ trở thành tiêu chí quan trọng để các nhà nhập khẩu EU quyết định đối tác.

Ấn Độ có lợi thế về nguồn nguyên liệu và khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng cá ngừ phục vụ chế biến. Khi rào cản thuế quan được gỡ bỏ, quốc gia này có thể gia tăng hiện diện ở những phân khúc mà Việt Nam đang khai thác hiệu quả nhờ EVFTA.

Theo nhận định của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), nếu tiến trình FTA diễn ra đúng kế hoạch, giai đoạn 2026 - 2027 có thể là thời điểm các nhà nhập khẩu EU điều chỉnh lại cơ cấu nguồn cung. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp cá ngừ Việt Nam trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh, từ kiểm soát chuỗi cung ứng, bảo đảm tiêu chuẩn bền vững đến gia tăng giá trị sản phẩm.

FTA EU - Ấn Độ, nếu được ký kết và triển khai, sẽ không chỉ mở thêm cơ hội cho Ấn Độ mà còn trở thành phép thử thực chất đối với khả năng thích ứng và giữ thị phần của ngành cá ngừ Việt Nam tại thị trường châu Âu.