Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam: Thị trường biến động, cơ hội nào trong năm 2026?

Bức tranh xuất khẩu nhiều gam màu

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam đạt 924 triệu USD, giảm 7% so với năm trước, phản ánh sự phân hóa rõ nét theo từng thị trường và nhóm sản phẩm. Mỹ là thị trường nhập khẩu lớn nhất sụt giảm mạnh, trong khi EU và khối CPTPP ghi nhận mức tăng tích cực hơn, cho thấy nhu cầu và tiêu chuẩn nhập khẩu đang dịch chuyển theo hướng ngày càng chọn lọc.

Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam: Thị trường biến động, cơ hội nào trong năm 2026?

Trong bối cảnh đó, diễn biến xuất khẩu cá ngừ của Thái Lan, đối thủ cạnh tranh trực tiếp trong khu vực mang lại nhiều tín hiệu đáng chú ý. Thống kê năm 2025 cho thấy Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất của Thái Lan, chiếm 22% tổng kim ngạch xuất khẩu cá ngừ. Tuy nhiên, xuất khẩu sang Nhật Bản giảm 2%, đạt gần 206 triệu USD, trong khi Australia giảm 3%, xuống hơn 173 triệu USD.

Ở chiều ngược lại, Thái Lan đẩy mạnh xuất khẩu sang Trung Đông và Bắc Phi, nhóm thị trường có nhu cầu cao đối với thực phẩm dự trữ. Xuất khẩu cá ngừ sang Libya tăng 22%, đạt 179 triệu USD; sang Ai Cập tăng 17%, đạt 121 triệu USD. Riêng cá ngừ đóng hộp xuất sang khu vực này hiện chiếm 37% tổng lượng xuất khẩu của Thái Lan.

Xu hướng này phản ánh rõ ưu tiên của các thị trường chịu tác động bởi bất ổn địa chính trị, trong đó thực phẩm tiện lợi, dễ bảo quản và có thời hạn sử dụng dài được ưu tiên, trong khi các thị trường truyền thống tăng trưởng chậm hoặc đi ngang.

Tìm dư địa mới cho cá ngừ Việt Nam

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025 là giai đoạn đặc biệt khó khăn đối với ngành cá ngừ Việt Nam do nhiều yếu tố bất lợi cùng lúc, bao gồm việc thực thi Đạo luật Bảo vệ Động vật biển có vú (MMPA) của Mỹ, thuế đối ứng cao, EU duy trì “thẻ vàng” IUU và tình trạng thiếu nguyên liệu khai thác trong nước.

Bước sang năm 2026, rủi ro vẫn hiện hữu nếu việc tuân thủ MMPA không được chốt theo từng nghề và chuỗi cung ứng. Việt Nam đã đề nghị phía Mỹ xem xét lại khả năng áp dụng lệnh cấm nhập khẩu từ tháng 1/2026 đối với một số nghề khai thác chưa được công nhận tương đương, trong đó có các nhóm sản phẩm như cá ngừ, mực, cua, ghẹ. Trong khi đó, Thái Lan đã được Mỹ công nhận tương đương cho toàn bộ nghề cá, qua đó duy trì lợi thế tại thị trường Mỹ.

Từ kinh nghiệm của Thái Lan và diễn biến thị trường, VASEP cho rằng năm 2026 mở ra ba hướng đi đáng chú ý cho doanh nghiệp Việt Nam. Thứ nhất là đa dạng hóa thị trường, đặc biệt là nhóm Trung Đông - Bắc Phi, nơi nhu cầu nhập khẩu cá ngừ đang tăng thực chất. Thứ hai là nâng cao năng lực cạnh tranh bằng chuẩn mực và truy xuất nguồn gốc, thay vì chỉ dựa vào giá. Thứ ba là tái cơ cấu sản phẩm để giảm phụ thuộc vào một thị trường, thông qua việc tăng tỷ trọng loin, cá ngừ đông lạnh và các sản phẩm giá trị gia tăng, đồng thời mở rộng thị trường CPTPP và ASEAN song song với việc bảo vệ thị trường Mỹ.

Theo VASEP, nếu giảm được rủi ro gián đoạn tại các thị trường lớn, ổn định nguồn nguyên liệu và chủ động chuyển dịch sản phẩm, ngành cá ngừ Việt Nam có thể tận dụng làn sóng nhu cầu tại các thị trường mới nổi để cải thiện tăng trưởng trong năm 2026.