Dự thảo Luật Hàng không dân dụng (sửa đổi): Mở đường cho cơ chế tài chính tự chủ

Dự thảo Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi) vừa được trình Quốc hội và ngay lập tức nhận được nhiều ý kiến đánh giá cao nhờ loạt cơ chế mới mang tính nền tảng, đặc biệt là chính sách tài chính lần đầu tiên được “luật hóa”, cho phép các cơ quan quản lý và tổ chức cung cấp dịch vụ công trong lĩnh vực hàng không được giữ lại nguồn thu phí.

Cơ chế giữ lại phí: “Cú hích” tạo nguồn lực tự chủ

Tại khoản 2 Điều 106 của dự thảo Luật, nội dung đột phá thể hiện rõ:
“Nhà chức trách hàng không Việt Nam, Nhà chức trách an ninh hàng không Việt Nam, đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền giao cung cấp dịch vụ công trong lĩnh vực hàng không dân dụng được giữ lại một phần hoặc toàn bộ phí thu được…”.

Dự thảo Luật Hàng không (sửa đổi): Mở đường cho cơ chế tài chính tự chủ

Nguồn lực này được sử dụng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, mở rộng hợp tác quốc tế, đầu tư phát triển và hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật – những yếu tố then chốt nhằm tăng năng lực giám sát an toàn, an ninh bay theo tiêu chuẩn ICAO.

Đáng chú ý, dự thảo cũng quy định các cơ quan chức trách có thể được hưởng hỗ trợ hằng tháng tối đa bằng 80% mức lương theo hệ số hiện hưởng từ nguồn phí để lại. Đây là cơ chế tạo động lực mạnh mẽ nhằm giữ chân nhân sự chất lượng cao trong bối cảnh thị trường hàng không đang phát triển nhanh, đòi hỏi trình độ chuyên môn ngày càng cao.

Giải bài toán nguồn lực cho hiện đại hóa hàng không

Theo đánh giá của các chuyên gia, cơ chế tài chính mới không chỉ tháo gỡ nút thắt lớn nhất nhiều năm qua của ngành – thiếu nguồn lực ổn định cho đầu tư kỹ thuật – mà còn phù hợp với thông lệ quốc tế, đặc biệt là hướng dẫn của ICAO trong Doc 9161 và Doc 8082.

Ông Nguyễn Mạnh Kiên, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), nhận định việc cho phép giữ lại phí sẽ tạo nền tảng bền vững để VATM và các đơn vị tương tự có thể chủ động triển khai các dự án hiện đại hóa, bao gồm radar, hệ thống tự động hóa, hệ thống quản lý luồng không lưu (ATFM) và các giải pháp chuyển đổi số.

Nguồn lực này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh sản lượng bay dự báo tăng trưởng mạnh trong nhiều năm tới. “Đây là điều kiện tiên quyết để bảo đảm năng lực điều hành bay và duy trì an toàn tuyệt đối cho toàn hệ thống hàng không”, ông Kiên nhấn mạnh.

Động lực dài hạn cho cạnh tranh và phát triển an toàn

Cơ chế tài chính mới được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển mang tính dài hạn cho toàn ngành hàng không, từ mô hình quản trị, năng lực giám sát cho đến khả năng hội nhập với hệ thống tiêu chuẩn quốc tế.

Việc bổ sung quy định này vào Luật không chỉ củng cố tính minh bạch và bền vững trong quản lý tài chính ngành hàng không mà còn mở ra cơ hội chủ động về ngân sách để đầu tư công nghệ cao – yếu tố cốt lõi trong bảo đảm an ninh, an toàn bay, nhất là trong giai đoạn thị trường tăng trưởng mạnh mẽ và mức độ cạnh tranh ngày càng lớn.