Trong các cuộc trao đổi gần đây với khách hàng nhập khẩu Mỹ, bà Paula Comings - Giám đốc bộ phận kinh doanh ngoại hối tại ngân hàng US Bancorp, ghi nhận một xu hướng nổi bật: Ngày càng nhiều đối tác nước ngoài từ chối nhận thanh toán bằng đô la Mỹ. Thay vào đó, họ yêu cầu được thanh toán bằng đồng euro, nhân dân tệ Trung Quốc, peso Mexico hoặc đô la Canada nhằm giảm thiểu rủi ro tỷ giá từ đồng bạc xanh.
 |
| Ngày càng nhiều nhà xuất khẩu từ chối nhận thanh toán bằng USD |
Bà Comings chia sẻ: “Trước đây, với nhiều nhà cung cấp, đô la Mỹ gần như là điều bất khả xâm phạm. Nhưng giờ đây, thông điệp phổ biến từ phía đối tác nước ngoài là: Cứ trả bằng tiền của chúng tôi là được”.
Sự chuyển hướng này diễn ra trong bối cảnh đồng đô la Mỹ liên tục biến động mạnh trên thị trường tiền tệ toàn cầu. Dù đã phục hồi nhẹ do ảnh hưởng từ căng thẳng tại Trung Đông, USD vẫn giảm hơn 8% kể từ đầu năm, theo chỉ số của Bloomberg. Trước đó, đồng tiền này đã tăng mạnh 7% trong quý IV/2024. Biến động lớn như vậy khiến việc định giá sản phẩm và dự báo lợi nhuận trở nên khó khăn hơn, khiến nhiều bên muốn tránh rủi ro liên quan đến đồng USD.
Thực tế, một số khách hàng của US Bancorp đã nhanh chóng thích nghi. Một công ty gỗ tại vùng Trung Tây nước Mỹ hiện chuyển đổi USD sang euro để thanh toán cho nhà cung cấp gỗ cứng tại châu Âu, khác hoàn toàn với việc chuyển tiền trực tiếp bằng đô la như trước đây. Động thái này được thúc đẩy bởi ưu đãi giảm 2% giá trị đơn hàng nếu thanh toán bằng đồng euro từ phía đối tác.
Trong khi đó, một nhà bán lẻ hàng gia dụng nhập khẩu từ Trung Quốc đã thương lượng lại điều khoản hợp đồng và sẽ thanh toán đơn hàng tiếp theo bằng đồng nhân dân tệ. Một khách hàng khác là công ty thực phẩm nhập thiết bị từ Ý, đã chấp nhận thanh toán bằng euro và nhận được mức giá ưu đãi cho đơn hàng trị giá 400.000 euro (tương đương khoảng 463.120 USD).
 |
| Dù đã phục hồi nhẹ do ảnh hưởng từ căng thẳng tại Trung Đông, USD vẫn giảm hơn 8% kể từ đầu năm (Ảnh: Trading Economics) |
Ông Karl Schamotta - Giám đốc chiến lược thị trường tại Công ty Thanh toán Quốc tế Corpay - cho biết: “Xu hướng này tuy khó định lượng tức thời, nhưng chúng tôi đang chứng kiến ngày càng nhiều nhà xuất khẩu tại Đông Á và Mỹ Latinh lựa chọn ký kết hợp đồng bằng euro, nhân dân tệ hoặc thậm chí là đồng nội tệ”.
Theo báo cáo của Citigroup, hóa đơn thương mại là lĩnh vực đầu tiên mà sức ảnh hưởng của USD có thể suy giảm. Các chiến lược gia của ngân hàng này nhận định: “Để có sự thay đổi rõ rệt, cần có thêm các khối thương mại khu vực tại Mỹ Latinh và châu Á được hình thành, một xu hướng có thể được thúc đẩy bởi chiến tranh thương mại với Mỹ”.
Dữ liệu từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Cục Dự trữ Liên bang New York cho thấy từ năm 1999 đến 2019, tại khu vực châu Mỹ, gần như toàn bộ hóa đơn xuất khẩu đều được tính bằng đô la Mỹ. Ở châu Á – Thái Bình Dương, con số này là khoảng 75%. Riêng châu Âu, nơi thương mại nội khối chiếm ưu thế, tỷ trọng hóa đơn bằng USD thấp hơn đáng kể.
Dù chưa rõ xu hướng này sẽ được phản ánh ra sao trong số liệu chính thức, song việc các nhà cung cấp nước ngoài chủ động yêu cầu giao dịch bằng tiền nội địa thay vì USD có thể là dấu hiệu cho thấy “uy tín” toàn cầu của đồng bạc xanh đang suy giảm, bà Comings nhận định.
Với các doanh nghiệp Việt Nam có hoạt động xuất nhập khẩu, xu hướng chuyển đổi khỏi đồng đô la Mỹ không chỉ là dấu hiệu thị trường cần theo dõi sát sao, mà còn là cơ hội để tái đàm phán hợp đồng, tối ưu chi phí và tăng khả năng thích ứng trước biến động toàn cầu.
 Thị trường toàn cầu căng thẳng chờ tin từ Fed và Trung Đông |
 Fed có thể hoãn giảm lãi suất đến 2026 vì bất ổn địa chính trị |
