Doanh nghiệp khát nhân lực, vì sao nhiều người vẫn khó tìm việc?

Sự phục hồi mạnh mẽ của nền kinh tế đang tạo lực kéo đáng kể cho thị trường lao động Việt Nam. Theo Báo cáo thị trường tuyển dụng quý II/2026 của VietnamWorks, chỉ số tuyển dụng trên toàn quốc đạt 125,5 điểm, tăng 25,5% so với quý II/2024 và tăng 16,9% so với cùng kỳ năm trước. Dữ liệu được tổng hợp từ hơn 19.000 doanh nghiệp và gần 689.000 ứng viên cho thấy nhu cầu tuyển dụng tiếp tục mở rộng ở nhiều ngành nghề.

Ở đâu sản xuất, đầu tư và thương mại mở rộng, ở đó nhu cầu nhân lực cũng nhanh chóng dịch chuyển. Điểm đáng chú ý nhất trong bức tranh tuyển dụng quý II là sự lệch pha cung - cầu.

Diễn biến này phù hợp với bức tranh tăng trưởng chung của nền kinh tế. Trong 6 tháng đầu năm 2026, GDP tăng 8,18%; gần 170.000 doanh nghiệp thành lập mới hoặc quay trở lại hoạt động, trong khi vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực hiện đạt hơn 13 tỷ USD. Hoạt động sản xuất, kinh doanh và đầu tư mở rộng đã tạo thêm nhiều cơ hội việc làm trên thị trường.

Tuy nhiên, sự gia tăng nhu cầu tuyển dụng không đồng nghĩa doanh nghiệp dễ dàng tìm được người phù hợp.

Điểm đáng chú ý nhất của thị trường lao động hiện nay là sự lệch pha giữa cung và cầu nhân lực. Ở nhiều lĩnh vực như kế toán, xây dựng, sản xuất hay kinh doanh, doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong tuyển dụng nhân sự có chuyên môn và kỹ năng đáp ứng yêu cầu công việc. Trong khi đó, một số ngành như marketing lại có nguồn ứng viên khá dồi dào, tạo nên sự mất cân đối trong phân bổ lao động.

Xu hướng này cũng phản ánh sự thay đổi trong cơ cấu phát triển kinh tế giữa các địa phương. Hà Nội hiện vượt TP. Hồ Chí Minh về tốc độ tăng nhu cầu tuyển dụng, chủ yếu nhờ sự mở rộng của lĩnh vực sản xuất, xây dựng, công nghệ và tài chính. Trong khi đó, TP. Hồ Chí Minh tiếp tục duy trì nhu cầu lớn đối với các ngành thương mại, dịch vụ, logistics và truyền thông.

Cơ hội việc làm có thể tăng nhưng nếu kỹ năng của người tìm việc không khớp với yêu cầu doanh nghiệp thì khoảng cách cung - cầu vẫn tồn tại.

Theo các chuyên gia, vấn đề của thị trường lao động hiện nay không nằm ở số lượng việc làm mà ở chất lượng nguồn nhân lực. Khi doanh nghiệp chuyển mạnh sang mô hình sản xuất hiện đại và đẩy nhanh chuyển đổi số, tiêu chuẩn tuyển dụng cũng thay đổi nhanh chóng.

AI, phân tích dữ liệu, tự động hóa và các nền tảng số đang trở thành yêu cầu xuất hiện ở ngày càng nhiều vị trí, không chỉ trong lĩnh vực công nghệ mà còn ở tài chính, marketing, logistics, sản xuất và kinh doanh. Điều đó buộc người lao động phải liên tục cập nhật kỹ năng để thích ứng với môi trường làm việc mới.

GS. Chử Đức Trình - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết số lượng thí sinh đăng ký vào các ngành công nghệ và kỹ thuật năm nay tăng lên là tín hiệu tích cực, phản ánh xu hướng dịch chuyển nguồn nhân lực theo nhu cầu phát triển công nghiệp và công nghệ của đất nước.

Trong khi đó, PGS.TS. Đỗ Chí Nghĩa - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đánh giá việc ngày càng nhiều người trẻ lựa chọn các ngành STEM như bán dẫn, vi mạch, trí tuệ nhân tạo, năng lượng hạt nhân hay đường sắt cho thấy cơ cấu nhân lực đang có sự chuyển dịch theo hướng bền vững hơn.

Dù chất lượng lao động từng bước được cải thiện, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ mới đạt 29,8% trong quý II/2026. Con số này cho thấy dư địa nâng cao kỹ năng nghề nghiệp vẫn còn rất lớn nếu muốn đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp trong giai đoạn tăng trưởng mới.

Giới chuyên gia nhận định, nửa cuối năm 2026 sẽ không còn là cuộc cạnh tranh về số lượng tuyển dụng mà là cuộc cạnh tranh về chất lượng nhân lực. Doanh nghiệp muốn duy trì đà tăng trưởng cần đầu tư nhiều hơn cho chiến lược phát triển nhân tài, đào tạo lại và giữ chân lao động có năng lực.

Về phía người lao động, lợi thế sẽ thuộc về những người chủ động học tập, nâng cao kỹ năng số, ngoại ngữ, tư duy phân tích và khả năng ứng dụng AI vào công việc. Khi khoảng cách giữa yêu cầu tuyển dụng và năng lực thực tế được thu hẹp, thị trường lao động sẽ vận hành hiệu quả hơn, tạo nền tảng cho cả doanh nghiệp và người lao động cùng hưởng lợi trong giai đoạn phát triển mới.