Đề xuất tăng chế tài, công khai doanh nghiệp vi phạm nhãn năng lượng

Phát biểu tại hội trường, đại biểu Đỗ Ngọc Thịnh (Khánh Hòa) nhấn mạnh, mặc dù quy định về dán nhãn năng lượng đã được triển khai trong thời gian qua, song việc kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm vẫn còn nhiều bất cập, nhất là trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh, nhiều sản phẩm trôi nổi dễ dàng tiếp cận người tiêu dùng.

“Không thể để các sản phẩm kém chất lượng âm thầm tồn tại trên thị trường, gây thiệt hại về kinh tế và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng”, ông Thịnh phát biểu, đồng thời đề nghị bổ sung quy định công khai danh sách doanh nghiệp vi phạm. Việc này không chỉ giúp cảnh báo người tiêu dùng mà còn tạo sức ép để doanh nghiệp tuân thủ quy định, đảm bảo tính minh bạch trong quản lý thị trường.

Bên cạnh đó, ông Thịnh kiến nghị nâng cao trách nhiệm của cơ quan quản lý trong việc kiểm tra định kỳ và xử lý vi phạm. “Cần có chế tài đủ mạnh để đảm bảo tính răn đe, nếu không, luật sẽ không đi vào cuộc sống”, ông nhấn mạnh.

Đại biểu Trần Quốc Tuấn (đoàn Trà Vinh). Ảnh Gia Hân

Chia sẻ mối quan ngại về mức tiêu thụ năng lượng trong ngành xây dựng – lĩnh vực chiếm tỷ trọng điện năng lớn, đại biểu Trần Quốc Tuấn (Trà Vinh) đề xuất, cần có lộ trình bắt buộc dán nhãn năng lượng đối với một số vật liệu xây dựng như kính, vật liệu cách nhiệt, gạch xây dựng... Ông dẫn chứng, tại Việt Nam, hơn 60% điện năng trong công trình được sử dụng cho điều hòa và chiếu sáng. Nếu sử dụng vật liệu đạt chuẩn hiệu suất năng lượng, có thể tiết kiệm đáng kể chi phí vận hành cũng như ngân sách đầu tư.

Tuy nhiên, đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra những rào cản kỹ thuật trong triển khai: thiếu tiêu chí quốc gia, chi phí thử nghiệm cao, phòng thử nghiệm chưa đạt chuẩn, và cơ chế hậu kiểm còn yếu. Để khắc phục, ông Tuấn đề xuất xã hội hóa hoạt động thử nghiệm, cấp chứng nhận, đồng thời xây dựng hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam đồng bộ với quốc tế và ứng dụng mã QR để truy xuất thông tin nhãn năng lượng, giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận và đánh giá chất lượng sản phẩm.

“Doanh nghiệp không thể bị bỏ mặc trên con đường đổi mới mà thiếu đi dây thừng hỗ trợ”, ông Tuấn ví von, nhấn mạnh vai trò của chính sách đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp.

Ở một góc nhìn rộng hơn, đại biểu Lê Minh Nam (Hậu Giang) cho rằng Luật sửa đổi cần mở rộng phạm vi điều chỉnh, không chỉ quản lý sử dụng năng lượng ở đầu ra mà còn phải kiểm soát nguồn cung đầu vào, bao gồm hoạt động khai thác, sản xuất và đầu tư xây dựng công trình năng lượng.

“Việc kiểm soát đầu vào là bước đi quan trọng để điều tiết thị trường năng lượng một cách hiệu quả, bền vững, đồng thời tạo nền tảng để thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo”, đại biểu nhấn mạnh.

Từ các ý kiến tại nghị trường có thể thấy, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là tiết kiệm năng lượng ở góc độ cá nhân hay doanh nghiệp, mà là xây dựng một hệ sinh thái sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, gắn với trách nhiệm công khai, minh bạch, ứng dụng công nghệ và đổi mới quản lý.

Việc tăng chế tài xử phạt, công khai doanh nghiệp vi phạm, cùng với mở rộng nhãn năng lượng sang vật liệu xây dựng và kiểm soát đầu vào năng lượng, nếu được luật hóa đầy đủ, sẽ là những bước tiến quan trọng trong quá trình hiện thực hóa chiến lược phát triển bền vững, thân thiện với môi trường mà Việt Nam đang hướng tới.