 |
| Đại biểu Thạch Phước Bình, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long. (Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội). |
Thảo luận về tiến trình cải cách chính sách tiền lương tại phiên họp Quốc hội sáng 21/4, đại biểu Thạch Phước Bình, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long, cho rằng mức lương cơ sở dự kiến tăng lên 2,53 triệu đồng mỗi tháng từ ngày 1/7 là bước điều chỉnh tích cực, nhưng chưa đủ mạnh để người lao động khu vực công, nhất là người mới vào nghề và làm việc tại đô thị lớn, có thể bảo đảm cuộc sống bằng lương.
Theo đại biểu, trong những năm gần đây, Nhà nước đã liên tục điều chỉnh lương cơ sở từ 1,49 triệu đồng lên 1,8 triệu đồng, rồi 2,34 triệu đồng mỗi tháng. Dù vậy, vấn đề hiện nay không chỉ là có tăng lương hay không, mà là tăng ở mức nào để vừa cải thiện đời sống người hưởng lương ngân sách, vừa phù hợp khả năng cân đối ngân sách và tạo động lực cho khu vực công.
Ông Bình nhận định mức 2,53 triệu đồng mỗi tháng, tương ứng tăng khoảng 8,12% so với mức 2,34 triệu đồng hiện hành, cao hơn lạm phát bình quân năm 2025 là 3,63% và CPI bình quân quý I/2026 là 3,51%. Mức tăng này cũng tương đối gần với nhịp tăng lương tối thiểu vùng năm 2026 của khu vực doanh nghiệp, khoảng 7,2%.
Tuy nhiên, theo đại biểu, nếu nhìn từ góc độ thu nhập thực nhận và chi phí sinh hoạt, mức tăng nói trên mới chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật. Một công chức mới vào nghề với hệ số lương 1,86 sẽ nhận khoảng 4,7 triệu đồng mỗi tháng trước khi trừ bảo hiểm. Trong khi đó, chi phí sinh hoạt tối thiểu tại các đô thị hiện phổ biến vào khoảng 6-7 triệu đồng mỗi tháng.
Khoảng cách này cho thấy nhiều người làm việc trong khu vực công vẫn khó sống độc lập bằng lương, phải trông chờ vào thu nhập bổ sung, từ đó ảnh hưởng đến động lực làm việc và chất lượng cuộc sống. Theo đại biểu Thạch Phước Bình, mức 2,53 triệu đồng mỗi tháng vì thế chỉ đạt mục tiêu ổn định, chứ chưa đạt mục tiêu bảo đảm đời sống.
Khoảng cách với lương tối thiểu vùng vẫn còn lớn
Đại biểu cũng chỉ ra rằng từ ngày 1/1 năm nay, lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp đã tăng lên 5,31 triệu đồng ở vùng I, 4,73 triệu đồng ở vùng II, 4,14 triệu đồng ở vùng III và 3,7 triệu đồng ở vùng IV. Bình quân 4 vùng vào khoảng 4,47 triệu đồng mỗi tháng.
Nếu lấy mức lương cơ sở mới 2,53 triệu đồng nhân với hệ số khởi điểm phổ biến 1,86, thu nhập chỉ khoảng 4,71 triệu đồng mỗi tháng. Với hệ số 2,1, mức lương cũng chỉ đạt khoảng 5,31 triệu đồng mỗi tháng. Theo ông Bình, trong bối cảnh chi phí sống tại các thành phố ngày càng tăng, mức thu nhập này mới ở trạng thái “cầm cự”, chưa thể tạo ra sự ổn định thực sự cho người lao động khu vực công.
Không chỉ vậy, nhiều nhóm chi phí thiết yếu trong năm 2025 tăng nhanh hơn CPI chung. Trong đó, nhóm nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng tăng 8,3%, còn thuốc và dịch vụ y tế tăng 12,92%. Đây đều là những khoản chi bắt buộc đối với phần lớn hộ gia đình công chức, viên chức.
Bởi vậy, dù lương cơ sở tăng hơn 8%, cảm nhận thực tế của nhiều người lao động có thể chỉ là bớt khó khăn hơn trước, chứ chưa đạt tới mức yên tâm, nhất là với những người đang thuê nhà, nuôi con, chi trả học hành, đi lại và chăm sóc y tế.
Đề xuất mức 2,65-2,7 triệu đồng/tháng
Từ các phân tích về tương quan giữa thu nhập và chi phí sinh hoạt, đại biểu Thạch Phước Bình đề xuất cân nhắc tăng lương cơ sở lên 2,65-2,7 triệu đồng mỗi tháng, tương ứng mức tăng khoảng 13-15% so với hiện hành.
Theo ông, đây là phương án hợp lý và khả thi hơn trong giai đoạn hiện nay. Với mức lương cơ sở 2,65-2,7 triệu đồng mỗi tháng, người có hệ số 1,86 có thể đạt thu nhập khoảng 4,9-5 triệu đồng mỗi tháng, còn người có hệ số 2,1 có thể nhận trên 5,5 triệu đồng mỗi tháng.
So với phương án 2,53 triệu đồng, mức thu nhập tăng thêm khoảng 200.000-400.000 đồng mỗi tháng. Dù không quá lớn, song theo đại biểu, đây là khoản tăng có ý nghĩa rõ rệt với nhóm thu nhập thấp, đồng thời giúp thu hẹp phần nào khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp và giảm áp lực thiếu hụt chi tiêu thiết yếu.
Ở góc độ đời sống và tâm lý xã hội, đại biểu cho rằng mức tăng lên 2,65-2,7 triệu đồng mỗi tháng chưa thể ngay lập tức giúp người lao động khu vực công “sống được bằng lương” tại các đô thị lớn, nhưng có thể giảm sự phụ thuộc vào nguồn thu nhập ngoài lương, tạo cảm nhận rõ ràng hơn về cải thiện thu nhập và góp phần nâng cao động lực làm việc.
Theo đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng phương án tăng lương cơ sở lên 2,65-2,7 triệu đồng không gây áp lực quá lớn lên ngân sách nhà nước nếu được triển khai đồng thời với các giải pháp tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công và cắt giảm những khoản chi chưa hiệu quả.
Theo ông, điểm mấu chốt của cải cách tiền lương là tìm được điểm cân bằng giữa khả năng chi trả của ngân sách và yêu cầu cải thiện đời sống cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Khi thu nhập được cải thiện theo hướng thực chất hơn, khu vực công mới có thêm động lực để giữ chân nhân sự, nâng chất lượng phục vụ và thích ứng với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
