Đa dạng hóa nguồn cung: Giải pháp sống còn cho doanh nghiệp

Chìa khóa ngăn chặn rủi ro và gian lận thương mại

Giới chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh thế giới ngày càng bất định, chiến lược đa dạng hóa nguồn nhập khẩu và từng bước tự chủ chuỗi cung ứng sẽ là chìa khóa để Việt Nam duy trì tăng trưởng bền vững, cũng như đẩy mạnh phát triển thị trường thương mại nội địa, đi kèm với hội nhập sâu rộng và giữ vững vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Đa dạng hóa nguồn cung là chìa khóa để doanh nghiệp phát triển bền vững

Thực tế thời gian qua, nhiều hiệp hội, ngành hàng, doanh nghiệp đã chú trọng đa dạng hóa nguồn nguyên liệu sản xuất. Có thể kể đến may mặc – đây cũng là ngành nhập khẩu nhiều nguyên phụ liệu của nước ngoài. Tuy nhiên những năm gần đây các doanh nghiệp trong ngành đã cố gắng đa dạng hóa nguồn nguyên liệu

Một số doanh nghiệp lớn như Vinatex đang đầu tư trở lại các nhà máy kéo sợi, nhuộm hoàn tất trong nước để tận dụng ưu đãi FTA như CPTPP, EVFTA…

Tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ với các trưởng cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài nhằm thúc đẩy ngoại giao kinh tế, diễn ra mới đây, bà Nguyễn Thị Thanh Xuân - Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam – chia sẻ, đối với ngành da giày, nút thắt lớn nhất hiện nay chính là vấn đề nguyên phụ liệu. Nguồn cung nguyên phụ liệu trong nước hiện vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu và sự chỉ định của khách hàng, do phần lớn doanh nghiệp đang hoạt động theo mô hình gia công.

Để tháo gỡ điểm nghẽn này, Hiệp hội xác định trong thời gian tới cần tiến tới tự chủ sản xuất nguyên phụ liệu trong nước. Khi đó, Việt Nam không chỉ tăng tính chủ động mà còn có khả năng thu hút thêm nhiều đơn hàng, tạo đà phát triển bền vững cho ngành.

Theo các chuyên gia, việc đa dạng hóa giúp doanh nghiệp không bị động khi thị trường chính gặp trục trặc; xu hướng tất yếu nếu Việt Nam muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, tránh bị đánh giá là "trạm gia công".

Không chỉ giúp ổn định sản xuất, đa dạng hóa nguồn cung còn là công cụ để doanh nghiệp tự bảo vệ mình trước các vụ điều tra gian lận xuất xứ. Thực tế thời gian qua, hàng hóa xuất khẩu Việt Nam đối mặt với không ít vụ điều tra phòng vệ thương mại nước ngoài.

Một phần nguyên nhân xuất phát từ việc nhập khẩu nguyên liệu từ các quốc gia đang bị điều tra hoặc chịu thuế cao, khiến sản phẩm Việt bị vạ lây. Do đó, các doanh nghiệp đang đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, tìm kiếm đối tác từ nhiều khu vực khác để tránh phụ thuộc, đồng thời minh bạch hóa chuỗi sản xuất.

Nâng sức cạnh tranh lâu dài

Nhiều chuyên gia khuyến cáo, doanh nghiệp không thể đợi lúc đứt gãy mới xoay xở tìm nguồn thay thế. Cần có chiến lược trung – dài hạn trong phát triển vùng nguyên liệu nội địa, hợp tác sản xuất với đối tác trong nước, hoặc hình thành chuỗi cung ứng khu vực.

Việc đa dạng hóa nguồn cung cần đi đôi với chuyển đổi số và minh bạch dữ liệu đầu vào. Đây là nền tảng để doanh nghiệp kiểm soát rủi ro, cải thiện hiệu quả sản xuất và gia tăng giá trị gia tăng trong từng đơn hàng xuất khẩu.

Trong bối cảnh mới cần sự chủ động xây dựng các phương án thị trường nhập khẩu thay thế cho thị trường truyền thống; đồng thời nhằm trao đổi với các hiệp hội ngành hàng về tình hình nhập khẩu nguyên liệu hiện nay, đánh giá khả năng, định hướng chuyển đổi thị trường nhập khẩu và đề xuất để hỗ trợ việc thực hiện đa dạng hoá nguồn cung… chiều ngày 4/8, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã tổ chức Hội thảo chuyên đề lấy ý kiến Đề án “Đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu nhập khẩu phục vụ sản xuất trong nước”.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu – cho biết: Việc xây dựng Đề án Đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu nhập khẩu là một trong những nhiệm vụ trọng tâm mà Bộ Công Thương giao Cục Xuất nhập khẩu trong thời gian tới. Cục đã phối hợp với các hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp xây dựng nội dung Đề án và các chính sách hỗ trợ liên quan.

Cùng với việc đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu nhập khẩu, giới chuyên gia cũng khuyến cáo doanh nghiệp mở rộng thị trường xuất khẩu nhằm giúp tiếp cận những thị trường mới và giảm thiểu rủi ro.

Nhấn mạnh tại tọa đàm liên quan đến chuỗi sự kiện “Vietnam International Sourcing - Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu”, ông Tạ Hoàng Linh - Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) – khẳng định, việc mở rộng thị trường xuất khẩu không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là định hướng lâu dài. Ngoài các thị trường truyền thống như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, doanh nghiệp Việt Nam cần chú trọng khai phá các thị trường tiềm năng như Trung Đông, châu Phi, Nam Á và Tây Á, nơi có nhu cầu nhập khẩu cao và ít cạnh tranh hơn.

Với vai trò của mình, Bộ Công Thương đã và đang phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội ngành hàng, hiệp hội doanh nghiệp trong nước và ngoài nước, cùng các kênh phân phối quốc tế kịp thời có những giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tháo gỡ những khó khăn trước mắt, định hướng phát triển lâu dài để thích nghi với những biến động của thị trường.