Cuộc đua CASA chuyển hướng khi ngân hàng đối mặt áp lực chi phí vốn tăng

Áp lực chi phí vốn đang quay trở lại hệ thống ngân hàng trong bối cảnh lãi suất huy động có dấu hiệu tăng lên, kéo theo sự thay đổi rõ rệt trong hành vi của người gửi tiền. Một trong những chỉ báo quan trọng phản ánh xu hướng này là tỷ lệ CASA – tiền gửi không kỳ hạn – đang suy giảm tại phần lớn các ngân hàng. Điều này không chỉ tác động đến chi phí vốn mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì biên lãi ròng và sức cạnh tranh của từng tổ chức tín dụng.

Dữ liệu từ báo cáo tài chính quý 1/2026 của các ngân hàng niêm yết cho thấy tỷ lệ CASA bình quân đã giảm đáng kể so với cuối năm trước. Khi nguồn vốn giá rẻ thu hẹp, các ngân hàng buộc phải gia tăng tỷ trọng tiền gửi có kỳ hạn với chi phí cao hơn, từ đó tạo áp lực lên lợi nhuận. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở sự biến động của con số CASA mà còn ở bản chất của dòng tiền phía sau.

Cuộc đua CASA chuyển hướng khi ngân hàng đối mặt áp lực chi phí vốn tăng (Ảnh: Minh họa)

Trong thực tế, CASA không đơn thuần là số dư tiền gửi không kỳ hạn tại một thời điểm. Giá trị thực sự của CASA nằm ở khả năng duy trì dòng tiền giao dịch ổn định và có tính lặp lại. Những khoản tiền gắn với hoạt động thường xuyên như nhận lương, thanh toán hóa đơn, thu chi kinh doanh hay giao dịch thương mại điện tử thường có xu hướng lưu lại trong tài khoản lâu hơn, tạo nên nguồn vốn bền vững cho ngân hàng.

Ngược lại, các khoản tiền mang tính tạm thời hoặc phát sinh từ các chương trình ưu đãi dễ dàng rời đi khi lãi suất thị trường biến động. Đây cũng là lý do vì sao nhiều ngân hàng dù có tỷ lệ CASA cao trong ngắn hạn nhưng vẫn đối mặt với rủi ro khi dòng tiền không thực sự ổn định. Trong bối cảnh lãi suất tăng, khách hàng có xu hướng chuyển tiền sang các kênh sinh lời cao hơn, khiến CASA “bề nổi” nhanh chóng suy giảm.

Chính vì vậy, cuộc đua CASA hiện nay không còn dừng lại ở việc gia tăng số dư mà đã chuyển sang nâng cao chất lượng nguồn vốn. Ngân hàng nào kiểm soát tốt dòng tiền giao dịch của khách hàng sẽ có lợi thế rõ rệt trong việc duy trì nguồn vốn ổn định với chi phí thấp hơn.

Một trong những hướng đi được nhiều ngân hàng lựa chọn là trở thành “ngân hàng chính” của khách hàng. Đây là nơi tập trung hầu hết các giao dịch tài chính, từ nhận thu nhập, chi tiêu, thanh toán đến đầu tư và vay vốn. Khi dòng tiền của khách hàng luân chuyển thường xuyên trong cùng một hệ thống, ngân hàng không chỉ giữ được CASA mà còn kéo dài thời gian tiền lưu lại trên tài khoản.

Để đạt được điều này, các ngân hàng đang đẩy mạnh đầu tư vào nền tảng số và hệ sinh thái dịch vụ. Với khách hàng cá nhân, các sản phẩm như thanh toán QR, thẻ tín dụng, tiết kiệm tự động, quản lý chi tiêu hay đầu tư trực tuyến được tích hợp trong một ứng dụng duy nhất. Điều này giúp gia tăng trải nghiệm người dùng, đồng thời tạo thêm nhiều “điểm chạm” để giữ chân dòng tiền.

Đối với khách hàng doanh nghiệp, chiến lược tập trung vào quản lý dòng tiền toàn diện. Các giải pháp như thu hộ, chi hộ, trả lương tự động, quản lý nhà cung cấp hay đối soát giao dịch giúp doanh nghiệp tối ưu vận hành và đồng thời duy trì dòng tiền trong hệ thống ngân hàng. Khi mọi hoạt động tài chính đều gắn với một ngân hàng, việc chuyển dịch dòng tiền sang nơi khác trở nên kém thuận tiện hơn.

Sự phát triển mạnh mẽ của thanh toán không dùng tiền mặt cũng đang tạo điều kiện thuận lợi cho chiến lược này. Số lượng giao dịch điện tử tăng nhanh, đặc biệt là thanh toán qua mã QR, giúp ngân hàng có thêm cơ hội tham gia sâu hơn vào các hoạt động tài chính hàng ngày của khách hàng. Mỗi giao dịch phát sinh không chỉ mang lại phí dịch vụ mà còn góp phần hình thành nguồn CASA bền vững.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc duy trì CASA ổn định mang lại nhiều lợi ích chiến lược. Trước hết, nguồn vốn giá rẻ giúp ngân hàng giảm áp lực chi phí, từ đó có thể duy trì lãi suất cho vay ở mức cạnh tranh. Đồng thời, CASA bền vững cũng giúp cải thiện thanh khoản và tăng khả năng dự báo dòng tiền, hỗ trợ công tác quản trị rủi ro hiệu quả hơn.

Ngược lại, nếu phụ thuộc quá nhiều vào tiền gửi có kỳ hạn, ngân hàng sẽ dễ bị cuốn vào cuộc đua lãi suất, làm gia tăng chi phí vốn và thu hẹp biên lợi nhuận. Trong dài hạn, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng tăng trưởng và sức cạnh tranh trên thị trường.

Có thể thấy, CASA ngày nay không còn là câu chuyện về quy mô mà là thước đo năng lực vận hành và chiến lược của từng ngân hàng. Việc thiết kế hệ sinh thái tài chính đủ rộng, đủ sâu để giữ chân dòng tiền khách hàng sẽ quyết định ai là người chiến thắng trong cuộc đua này.

Trong bối cảnh chi phí vốn tiếp tục chịu áp lực, những ngân hàng chủ động chuyển đổi, tập trung vào chất lượng CASA và trải nghiệm khách hàng sẽ có lợi thế lớn hơn. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là nền tảng để phát triển bền vững trong tương lai của ngành ngân hàng.