Trong quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật, sự tham gia của các doanh nghiệp là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng có cơ hội hoặc điều kiện để tham gia đóng góp ý kiến trong quá trình này. Điều này dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp phản ứng quyết liệt khi pháp luật ban hành.
Trên thực tế, Nhà nước đã nhận thức được tầm quan trọng của tiếng nói của doanh nghiệp trong xây dựng chính sách. Để khắc phục những bất cập về chính sách, nhiều biện pháp đã được áp dụng.
Năm 2020, Tổ công tác rà soát văn bản quy phạm pháp luật của Thủ tướng Chính phủ đã tiến hành rà soát 11 nhóm vấn đề liên quan đến kinh doanh. Đồng thời, từ đầu năm 2022, Quốc hội đã ban hành một luật sửa đổi 8 luật về kinh doanh nhằm gỡ vướng cho một số hoạt động đầu tư.
Các biện pháp trên không chỉ dừng lại ở việc rà soát và sửa đổi, mà còn tập trung vào việc cắt giảm và đơn giản hóa các quy định kinh doanh. Theo thống kê của Văn phòng Chính phủ, đã có khoảng 17.830 quy định về kinh doanh được các bộ công khai và cập nhật. Đồng thời, gần 150 quy định chuẩn bị ban hành và 1.029 quy định đã được đơn giản hóa trên Cổng tham vấn và tra cứu quy định kinh doanh. Các bộ, ngành cũng đã tích cực triển khai việc cắt giảm và đơn giản hóa 2.189 quy định kinh doanh tại 175 văn bản.
Thủ tướng Chính phủ cũng đã phê duyệt phương án cắt giảm và đơn giản hóa 1.099 quy định của 10 bộ, cơ quan. Theo đó, cần sửa đổi và bổ sung 197 văn bản, trong khi các bộ đã cắt giảm và đơn giản hóa 396 quy định kinh doanh tại 54 văn bản. Những biện pháp này cho thấy sự quan tâm và nỗ lực của Nhà nước trong việc giải quyết tình huống và sửa chữa các khiếm khuyết trong phần ngọn của vấn đề.
Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, những biện pháp trên chỉ mang tính chất giải quyết tình huống, sửa chữa một vài khiếm khuyết ở phần ngọn của vấn đề mà chưa xem xét tổng thể từ gốc rễ của vấn đề trong hệ thống văn bản pháp luật. Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) - ông Phạm Tấn Công đã đưa ra nhận định này.
Ông Công cho rằng, trong quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật, việc tham gia và đóng góp ý kiến của doanh nghiệp cần được đảm bảo. Nếu có sự thiếu hiểu biết và không tham gia vào quá trình này, các quy định kinh doanh có thể gặp phải nhiều vấn đề và không thể đáp ứng đúng nhu cầu và mong muốn của doanh nghiệp. Điều này có thể dẫn đến mâu thuẫn và khó khăn trong quá trình thực hiện chính sách và pháp luật.
Với tầm quan trọng của tiếng nói của doanh nghiệp, ông Công đề xuất rằng cần thiết lập các cơ chế đảm bảo sự tham gia rộng rãi và công bằng của doanh nghiệp trong quá trình xây dựng chính sách. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc tăng cường giao lưu, hội thảo, và thỉnh thoảng yêu cầu ý kiến từ các doanh nghiệp khi xây dựng và sửa đổi pháp luật. Ngoài ra, cần tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp có thể tiếp cận thông tin và tham gia vào quy trình ra quyết định.
Trong tổng thể, việc coi trọng tiếng nói của doanh nghiệp trong xây dựng chính sách là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững và công bằng của kinh tế. Những biện pháp như rà soát, sửa đổi, cắt giảm, và đơn giản hóa quy định kinh doanh đã được Nhà nước áp dụng, tuy nhiên, cần xem xét tổng thể và đảm bảo sự tham gia rộng rãi và công bằng của doanh nghiệp để đảm bảo hiệu quả và tính khả thi của chính sách và pháp luật.
Để đảm bảo hiệu quả của việc coi trọng tiếng nói của doanh nghiệp trong xây dựng chính sách, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia tích cực và có trách nhiệm trong quá trình này. Điều này đòi hỏi sự tăng cường tính minh bạch và công khai trong hoạt động xây dựng pháp luật. Các tài liệu liên quan, bao gồm cả đánh giá tác động chính sách và ý kiến đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp, cần được công khai đầy đủ.
Ngoài ra, cần thay đổi cách thức lấy ý kiến từ doanh nghiệp để đảm bảo tính tích cực và ý nghĩa của những ý kiến đóng góp. Thay vì chỉ yêu cầu ý kiến sau khi dự án luật đã hoàn thiện, cần cho phép doanh nghiệp tham gia từ giai đoạn đầu của quá trình xây dựng dự án luật. Điều này giúp doanh nghiệp có cơ hội góp phần vào việc định hình chính sách và loại bỏ những rào cản không cần thiết cho hoạt động kinh doanh.
Pháp luật kinh doanh có vai trò quan trọng trong sự phát triển của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu thiếu đi sự đóng góp ý kiến từ các doanh nghiệp, các văn bản pháp luật cũng có thể gặp phải thiếu sót và bất cập. Ý kiến của doanh nghiệp, từ những vấn đề vướng mắc thực tế, có vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện chính sách và pháp luật để đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước.
Để đảm bảo sự hiệu quả của việc tham gia của doanh nghiệp trong xây dựng chính sách, cần có sự tăng cường thông tin và tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp có thể tham gia vào quy trình ra quyết định. Các ban soạn thảo và cơ quan thẩm tra cần lắng nghe ý kiến đóng góp và nghiên cứu cụ thể các ý kiến này.
Từ việc xây dựng hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, bám sát thực tế và đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp, sẽ tạo ra một môi trường đầu tư và kinh doanh thuận lợi. Điều này không chỉ góp phần phát huy cao nhất tiềm năng của người dân và doanh nghiệp, mà còn giúp tháo gỡ những rào cản và khúc mắc gây trở ngại cho sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.
Trong thời gian gần đây, VCCI đã chủ động tổ chức các hội thảo và diễn đàn để thu thập ý kiến từ các chuyên gia và doanh nghiệp, nhằm cung cấp các đề xuất và kiến nghị cho Quốc hội và Chính phủ. Điều này đã tạo ra một sân chơi cho doanh nghiệp để thể hiện quyết tâm và ý chí trong việc tham gia xây dựng và hoàn thiện pháp luật.
Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu tối đa hóa sự đóng góp của doanh nghiệp, cần có sự chú trọng đến việc tạo ra một môi trường thuận lợi và minh bạch để doanh nghiệp tham gia tích cực. Điều này bao gồm việc công khai và tiếp cận tài liệu liên quan, đảm bảo quá trình lấy ý kiến công bằng và công khai. Thêm vào đó, các ban soạn thảo và cơ quan thẩm tra cần đảm bảo quá trình điều tra và thu thập ý kiến từ doanh nghiệp được tiến hành một cách chi tiết và cụ thể.
Chỉ khi có sự hợp tác chặt chẽ và đúng đắn giữa chính phủ, các cơ quan liên quan và doanh nghiệp, mới có thể xây dựng một hệ thống pháp luật chính xác và thực sự hữu ích cho sự phát triển của doanh nghiệp và đất nước.
Lân Nhã
