Cơ chế và chính sách lựa chọn nhà thầu dự án điện hạt nhân Ninh Thuận

Trong kỳ họp bất thường lần thứ 9 vào sáng ngày 14/2/2025, Quốc hội đã nghe báo cáo và thảo luận về các cơ chế, chính sách đặc thù liên quan đến đầu tư xây dựng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Đây là một dự án quan trọng, được Chính phủ đưa vào kế hoạch triển khai với mục tiêu đưa nhà máy vào vận hành vào năm 2030, nhằm đáp ứng nhu cầu điện năng ngày càng gia tăng của đất nước.

Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận không chỉ có ý nghĩa lớn về mặt năng lượng mà còn là yếu tố then chốt trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam trong những năm tới. Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên đã khẳng định, với việc thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận, Chính phủ đang tập trung mọi nguồn lực để dự án có thể đi vào hoạt động đúng tiến độ, đáp ứng nhu cầu năng lượng cho phát triển kinh tế quốc gia.

Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cũng cho biết, để dự án có thể hoàn thành trong thời gian ngắn, Chính phủ sẽ cần áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù để đẩy nhanh tiến độ thi công, lựa chọn nhà thầu và triển khai các giai đoạn của dự án một cách đồng bộ. Việc có một hệ thống chính sách đặc biệt cho dự án này là cần thiết để có thể nhanh chóng đưa Ninh Thuận trở thành một trong những nguồn cung điện hạt nhân quan trọng của cả nước.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công Thương – Nguyễn Hồng Diên trình bày Tờ trình về các cơ chế, chính sách đặc thù đầu tư xây dựng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận (Ảnh: Quochoi.vn)

Một trong những điểm nổi bật trong cuộc thảo luận là cơ chế và chính sách lựa chọn nhà thầu cho dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Tờ trình của Chính phủ đề xuất cho phép Thủ tướng Chính phủ giao đầu tư thực hiện dự án, áp dụng hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay và triển khai lựa chọn nhà thầu ngay sau khi Quốc hội chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư.

Hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay là phương thức mà nhà thầu chịu trách nhiệm toàn bộ cho công trình, từ thiết kế, cung cấp thiết bị, thi công đến bảo hiểm vật tư và cung cấp nhiên liệu hạt nhân cho khối lượng nạp đầu tiên. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro trong việc quản lý và triển khai dự án, nhưng cũng tiềm ẩn những vấn đề về cạnh tranh và minh bạch trong quá trình lựa chọn nhà thầu.

Một trong những vấn đề được đưa ra thảo luận là việc áp dụng cơ chế chỉ định thầu cho gói thầu chìa khóa trao tay. Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội,Lê Quang Huy, đã chỉ ra rằng việc chỉ định thầu là hợp lý để đẩy nhanh tiến độ dự án, nhưng đồng thời cũng bày tỏ lo ngại về khả năng hạn chế cạnh tranh và dẫn đến lợi ích nhóm trong quá trình triển khai. Ông Huy cho rằng cần phải có các quy định rõ ràng về điều kiện áp dụng, tiêu chí lựa chọn nhà thầu và cơ chế kiểm soát chặt chẽ các điều khoản hợp đồng, đặc biệt là các cam kết về công nghệ, bảo trì và chuyển giao công nghệ.

Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo tính minh bạch trong việc lựa chọn nhà thầu, đồng thời bảo vệ quyền lợi của nhà nước và cộng đồng trong quá trình thực hiện dự án.

Một vấn đề đáng chú ý khác là sự thiếu rõ ràng trong hồ sơ dự thảo Nghị quyết. Các đại biểu Quốc hội cho rằng Chính phủ cần làm rõ hơn cơ sở pháp lý của việc ban hành Nghị quyết, đồng thời cập nhật thông tin và bổ sung các tài liệu cần thiết để đảm bảo tiến trình thảo luận và thông qua được thực hiện một cách minh bạch, nhanh chóng.

Các cơ quan thẩm tra cho biết hồ sơ dự thảo Nghị quyết cần được hoàn thiện để đáp ứng các yêu cầu pháp lý của Luật Đầu tư công và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, từ đó tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho việc triển khai dự án.

Dù có nhiều cơ hội để đẩy nhanh tiến độ của dự án, nhưng việc thực hiện các chính sách đặc thù và cơ chế lựa chọn nhà thầu vẫn tiềm ẩn không ít thách thức. Điều quan trọng là phải tìm ra sự cân bằng giữa việc thúc đẩy tiến độ và bảo đảm tính minh bạch, công bằng trong lựa chọn nhà thầu.

Ngoài ra, vấn đề môi trường và công nghệ hạt nhân cũng cần được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo an toàn cho dự án trong suốt quá trình xây dựng và vận hành.

Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển năng lượng của Việt Nam, không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu điện năng trong nước mà còn đóng góp vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Việc lựa chọn nhà thầu và triển khai các cơ chế đặc thù là cần thiết để đảm bảo tiến độ, nhưng cũng cần sự giám sát chặt chẽ và minh bạch trong quá trình thực hiện. Quốc hội và Chính phủ cần tiếp tục làm việc để hoàn thiện hồ sơ và các quy định pháp lý để dự án có thể được triển khai thành công, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.