Chiến sự Iran đẩy giá năng lượng tăng khiến doanh nghiệp châu Âu "nghẹt thở"

Cuộc xung đột tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Iran và hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz, đang làm gia tăng sức ép lên khu vực công nghiệp châu Âu. Theo Reuters, đây là cú đánh mới đối với các doanh nghiệp vốn đã chịu nhiều áp lực sau đại dịch, chiến sự tại Ukraine và chi phí thương mại gia tăng trong thời gian qua.

Việc tấn công vào hạ tầng năng lượng hoặc dân sinh không còn là giả định, Hormuz bị gián đoạn thực sự, và cú sốc lan ra toàn bộ hệ thống kinh tế thế giới.

Reuters cho biết tác động lớn nhất đến từ việc giá năng lượng và nguyên liệu thô tăng mạnh. Sau các đợt leo thang mới ở Trung Đông, giá dầu Brent có thời điểm vượt 119 USD/thùng trước khi hạ nhiệt trong phiên ngày 24/3; cùng lúc, hoạt động vận chuyển dầu và khí tự nhiên hóa lỏng qua eo biển Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng.

Tại châu Âu, Reuters dẫn trường hợp của Gechem, doanh nghiệp hóa chất tại Đức, cho biết công ty đang tổ chức họp khẩn hằng ngày khi chi phí đầu vào tiếp tục tăng. Doanh nghiệp này đã đóng băng tuyển dụng, tạm dừng một số kế hoạch đầu tư và lần đầu tiên sau nhiều năm không còn loại trừ khả năng cắt giảm việc làm.

Tình trạng trên không chỉ xuất hiện ở một doanh nghiệp. Reuters ghi nhận sức ép đang lan rộng trong các ngành hóa chất, nhựa, kim loại, dệt may và đồ chơi tại châu Âu. Một trong những nguyên nhân là khu vực này vốn đã có mặt bằng năng lượng cao; tại Đức, giá điện bán buôn được Reuters dẫn theo dữ liệu IEA ở mức khoảng 132 USD/MWh, cao hơn đáng kể so với khoảng 48 USD/MWh tại Mỹ.

Iran là quốc gia hơn 90 triệu dân, quốc gia hồi giáo không dễ khuất phục. Lật đổ một chính quyền chỉ bằng các cuộc không kích là vô cùng khó. Iran có truyền thống tôn giáo và dân tộc sâu sắc; họ không phải là quốc gia dễ dàng đầu hàng. Nếu chiến tranh kéo dài, Mỹ có thể rơi vào một “vũng lầy Iran” thậm chí còn sâu hơn Afghanistan và Iraq (Ảnh: Xinhua).

Cũng theo Reuters, nếu giá dầu duy trì quanh 100 USD/thùng, nền kinh tế Đức có thể chịu thiệt hại khoảng 40 tỉ euro trong hai năm. Con số này được viện dẫn từ IW German Economic Institute, phản ánh mức độ nhạy cảm của khu vực công nghiệp châu Âu trước biến động năng lượng nhập khẩu.

Không chỉ dầu khí, nguồn cung nhiều nguyên liệu như phân bón, lưu huỳnh, heli, nhôm, polyethylene cũng bị ảnh hưởng. Chi phí logistics tăng theo giá nhiên liệu khiến các doanh nghiệp nhỏ và vừa chịu áp lực rõ hơn, do khả năng xoay chuyển nguồn cung trong ngắn hạn hạn chế.

Áp lực chi phí đã bắt đầu lan sang các tập đoàn lớn. Reuters cho biết Lanxess đã thông báo cắt giảm 550 việc làm và tăng giá khi chi phí đầu vào tăng lên, trong khi BASF đã nâng giá một số mặt hàng thêm hơn 30%. Evonik và Henkel cũng thừa nhận không thể chuyển toàn bộ phần chi phí tăng thêm sang khách hàng.

Tại Pháp, doanh nghiệp sản xuất ống nhựa Elydan cho biết một số nhà cung cấp ở châu Á đã tuyên bố tình trạng bất khả kháng, làm gián đoạn nguồn nguyên liệu. Ở Đan Mạch, LEGO tiếp tục đẩy mạnh vật liệu tái chế và nhựa sinh học nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, nhưng vẫn bày tỏ lo ngại trước biến động kéo dài.

Reuters cũng dẫn cảnh báo rằng nếu xung đột kéo dài, một số ngành sử dụng nhiều khí đốt có thể phải cắt giảm hoặc dừng một phần hoạt động sản xuất. Nguy cơ này đặc biệt đáng chú ý với các lĩnh vực tiêu thụ năng lượng lớn như thép và hóa chất, trong bối cảnh châu Âu không còn nhiều dư địa tài khóa để hỗ trợ doanh nghiệp như giai đoạn khủng hoảng năng lượng trước đó.