Bộ Nội vụ đề xuất viên chức được góp vốn, thành lập doanh nghiệp

Mở rộng quyền cho viên chức

Theo nội dung dự thảo, viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập sẽ được phép tham gia góp vốn, thành lập, quản lý, điều hành doanh nghiệp – điều vốn bị hạn chế trong quy định hiện hành. Tuy nhiên, hoạt động này phải đảm bảo một số điều kiện: hoàn thành nhiệm vụ được giao, có sự đồng ý của người đứng đầu đơn vị và không vi phạm quy định pháp luật.

Đặc biệt, viên chức sẽ được phép làm việc tại các doanh nghiệp do đơn vị sự nghiệp thành lập hoặc cùng tham gia thành lập để thương mại hóa kết quả nghiên cứu, khai thác tài sản trí tuệ, sáng chế, công nghệ số – những tài sản ngày càng có giá trị trong nền kinh tế số hiện nay.

Bên cạnh đó, viên chức cũng có thể được cử sang làm việc tại các tổ chức khoa học, công nghệ, cơ sở giáo dục đại học, doanh nghiệp và các tổ chức khác trong một thời gian nhất định. Trong thời gian đó, viên chức vẫn được hưởng nguyên chế độ lương và các chính sách hiện hành.

Bộ Nội vụ đề xuất viên chức được góp vốn, thành lập doanh nghiệp

Định hướng đổi mới quản trị và khơi thông nguồn lực

Dự thảo Luật Viên chức (sửa đổi) được xây dựng nhằm cụ thể hóa chủ trương của Bộ Chính trị về phát triển đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tinh gọn, hiệu quả, đồng thời khắc phục những bất cập trong việc quản lý và sử dụng nguồn nhân lực khu vực công.

Theo Bộ Nội vụ, luật sửa đổi lần này tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế quản lý nhân lực theo hướng lấy người lao động làm trung tâm, tạo sự linh hoạt giữa khu vực công và tư, từ đó thúc đẩy thu hút nhân tài, giảm gánh nặng hành chính và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Việc mở rộng quyền tham gia hoạt động kinh tế đối với viên chức cũng là bước đi nhằm giải phóng năng lực đổi mới sáng tạo, tăng cường liên kết giữa đơn vị sự nghiệp và khu vực doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Trả lương theo vị trí việc làm và kết quả đầu ra

Một điểm quan trọng khác trong dự thảo là thay đổi phương thức quản lý và trả lương cho viên chức. Cụ thể, thay vì trả lương theo thâm niên và thăng hạng chức danh nghề nghiệp, Luật sửa đổi sẽ áp dụng cơ chế trả lương theo vị trí việc làm, gắn với hiệu quả, sản phẩm đầu ra.

Việc tuyển dụng, đánh giá, bố trí, sử dụng viên chức cũng sẽ căn cứ vào năng lực thực tế, đáp ứng nhu cầu tuyển dụng trong môi trường cạnh tranh, công khai, minh bạch và bình đẳng giữa công – tư.

Luật sửa đổi cũng mở rộng cơ chế tuyển dụng bằng cách bổ sung hình thức ký hợp đồng trực tiếp đối với các chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng phù hợp với lĩnh vực hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập. Bên cạnh các hình thức thi tuyển và xét tuyển truyền thống, phương án này giúp đơn vị sự nghiệp chủ động hơn trong việc lựa chọn nhân sự chất lượng cao.

Dự thảo cũng đưa ra quy định cụ thể về điều kiện tuyển dụng đối với người Việt Nam ở nước ngoài hoặc người nước ngoài sinh sống tại Việt Nam, đồng thời áp dụng chính sách ưu tiên với người có công, người dân tộc thiểu số và người có năng lực đặc biệt.

Giảm trách nhiệm trong các trường hợp đổi mới sáng tạo

Luật cũng bổ sung quy định miễn, giảm trách nhiệm với viên chức trong một số trường hợp đặc biệt, như: chấp hành quyết định trái luật nhưng đã báo cáo; gây thiệt hại không do lỗi chủ quan; thực hiện đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung và được cấp có thẩm quyền phê duyệt; hoặc do yếu tố bất khả kháng.

Đây là điểm mới nhằm khuyến khích viên chức mạnh dạn đổi mới, tránh tâm lý e ngại trách nhiệm khi đề xuất các sáng kiến mang tính đột phá.

Nếu được thông qua tại Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV (tháng 10/2025), Luật Viên chức (sửa đổi) sẽ là bước ngoặt trong việc phát huy vai trò, năng lực và trách nhiệm của viên chức – lực lượng quan trọng trong hệ thống cung cấp dịch vụ công của quốc gia.