Biến thách thức từ bất ổn năng lượng thành cơ hội cho doanh nghiệp sản xuất

Để ứng phó với tình hình bất ổn, doanh nghiệp sản xuất Việt Nam cần phát triển các chiến lược đầu tư dài hạn.

Trên thế giới và tại Việt Nam, ngành sản xuất là một lĩnh vực có ảnh hưởng sâu rộng đến môi trường và tiêu tốn nhiều tài nguyên. Theo báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới 2022, ngành sản xuất và chế tạo hiện chiếm 20% tổng lượng phát thải carbon toàn cầu và tiêu thụ tới 54% năng lượng thế giới. Diễn đàn Kinh tế Thế giới năm 2023 cũng nhấn mạnh rằng, nhu cầu về tính bền vững trong ngành sản xuất đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết do ảnh hưởng đáng kể của ngành này đối với lượng CO2 toàn cầu.

Trong bối cảnh tiến bộ công nghệ, biến đổi khí hậu và những thách thức địa chính trị, ngành sản xuất toàn cầu đang chuyển mình mạnh mẽ. Các doanh nghiệp sản xuất phải điều chỉnh chiến lược của mình để đối phó với nhiều bất ổn về các chính sách kinh tế, chính sách khí hậu, rủi ro địa chính trị toàn cầu, cũng như bất ổn liên quan đến năng lượng.

Bất ổn năng lượng và tác động đến ngành sản xuất

Với vai trò thiết yếu của năng lượng trong việc vận hành máy móc, các doanh nghiệp sản xuất phụ thuộc lớn vào nguồn cung năng lượng và sự biến động của thị trường năng lượng. Bất ổn năng lượng vì vậy đóng vai trò quan trọng trong các quyết định tài chính và kế hoạch chiến lược dài hạn của các doanh nghiệp sản xuất.

Trong những thập kỷ gần đây, bất ổn về năng lượng đã tăng cao trên toàn cầu. Biến động trên thị trường năng lượng do nhiều yếu tố, bao gồm căng thẳng địa chính trị, sự thay đổi trong cung cầu, biến động trong sản xuất, điều kiện kinh tế, tiến bộ công nghệ, và các chính sách năng lượng tái tạo.

Chẳng hạn, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đã kéo giá dầu từ mức cao 140 đô la Mỹ/thùng vào tháng 7/2008 xuống còn 30 đô la Mỹ/thùng vào cuối năm đó. Chỉ trong vòng chưa đầy một năm sau, giá dầu tăng trở lại trên 80 đô la Mỹ/thùng.

Bất ổn năng lượng vì vậy đóng vai trò quan trọng trong các quyết định tài chính và kế hoạch chiến lược dài hạn của các doanh nghiệp sản xuất.

Gần đây hơn, cuộc xung đột Nga-Ukraine đã dẫn đến gián đoạn trong việc cung cấp dầu từ Nga ra thị trường toàn cầu, khiến giá dầu tăng từ 74 đô la Mỹ/ thùng vào tháng 1/2022 lên 129 đô la Mỹ/thùng vào tháng 3/2022.

Trong bối cảnh toàn cầu đang phải đối mặt với bất ổn năng lượng ngày càng gia tăng, các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức lẫn cơ hội.

Nghiên cứu của chúng tôi đã chỉ ra rằng, trong bối cảnh bất ổn năng lượng, các doanh nghiệp sản xuất lớn tại nhiều quốc gia trên thế giới có xu hướng đầu tư nhiều hơn vào thiết bị mới, công nghệ và quy trình để đáp ứng các yêu cầu năng lượng mới, nhằm giảm tác động đến môi trường và nâng cao tính bền vững. Tương tự, các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam cũng cần có tầm nhìn dài hạn và chiến lược đầu tư phù hợp để duy trì sự ổn định và phát triển bền vững,

Tầm nhìn dài hạn cho doanh nghiệp sản xuất Việt Nam

Để ứng phó với tình hình bất ổn năng lượng và đồng thời nắm bắt cơ hội từ các xu hướng mới, doanh nghiệp sản xuất Việt Nam cần phát triển các chiến lược đầu tư dài hạn như:

Đầu tư vào năng lượng tái tạo: Một trong những giải pháp chính để giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng truyền thống là đầu tư vào các nguồn năng lượng tái tạo. Việt Nam có lợi thế về điều kiện tự nhiên như ánh sáng mặt trời và gió, vì vậy các doanh nghiệp sản xuất có thể xem xét việc lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời trên mái nhà hoặc đầu tư vào các dự án năng lượng gió.

Cải tiến công nghệ và tăng cường hiệu quả: Việc đầu tư vào công nghệ tiên tiến là rất quan trọng để nâng cao hiệu suất năng lượng. Các doanh nghiệp sản xuất nên cân nhắc áp dụng các hệ thống tự động hóa, máy móc tiết kiệm năng lượng và quy trình sản xuất xanh để giảm thiểu lượng năng lượng tiêu thụ và chi phí vận hành. Chuyển đổi số và công nghệ như IoT (internet vạn vật) có thể giúp theo dõi và tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng, từ đó giúp doanh nghiệp giảm thiểu lãng phí và tăng cường hiệu quả sản xuất.

Đa dạng hóa nguồn cung cấp: Để giảm thiểu rủi ro từ biến động về giá và nguồn cung năng lượng, doanh nghiệp nên xây dựng các phương án dự phòng và đa dạng hóa nguồn cung cấp. Điều này bao gồm việc hợp tác với nhiều nhà cung cấp năng lượng khác nhau và đầu tư vào các giải pháp lưu trữ năng lượng. Việc sử dụng pin lưu trữ năng lượng hoặc các công nghệ dự trữ khác có thể giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động liên tục ngay cả khi nguồn cung năng lượng gặp vấn đề.

Chuyển đổi sang mô hình kinh doanh bền vững: Một xu hướng ngày càng quan trọng là chuyển đổi sang các mô hình sản xuất bền vững và trách nhiệm xã hội. Các doanh nghiệp sản xuất cần tích hợp các yếu tố bảo vệ môi trường vào chiến lược kinh doanh của mình, bao gồm việc giảm lượng khí thải, tối ưu hóa quy trình sản xuất và sử dụng nguyên liệu tái chế. Tại Việt Nam, Vinamilk là một trong những doanh nghiệp đi đầu trong việc chuyển đổi xanh hoạt động sản xuất của doanh nghiệp và đã gặt hái được một số thành công nhất định trong mục tiêu phát triển bền vững.

Doanh nghiệp chủ động, Chính phủ hỗ trợ

Tuy việc đầu tư vào năng lượng tái tạo và chuyển đổi sang mô hình bền vững có thể tạo ra chi phí cao và hiệu quả chưa ngay lập tức, các doanh nghiệp sẽ gặt hái được những lợi ích lớn và lợi thế cạnh tranh trong tương lai. Với tầm nhìn chiến lược và sự linh hoạt trong đầu tư, các doanh nghiệp sản xuất có thể vượt qua khó khăn và phát triển mạnh mẽ trong một thế giới có nhiều biến động về năng lượng.

Từ góc độ của Chính phủ và các cơ quan quản lý Nhà nước, việc tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi và hỗ trợ doanh nghiệp là cực kỳ quan trọng để giảm thiểu tác động tiêu cực của và tạo động bất ổn năng lượng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Chính phủ có thể cân nhắc các chính sách khuyến khích và trợ cấp hợp lý nhằm giúp giảm bớt gánh nặng chi phí ban đầu lực cho các doanh nghiệp đầu tư vào các dự án bền vững, trở thành “doanh nghiệp xanh”.

Ngoài ra, Chính phủ cần xây dựng và củng cố các quy định pháp lý rõ ràng và minh bạch liên quan đến các tiêu chuẩn môi trường và bền vững. Điều này bao gồm việc ban hành các quy định về tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính. Các quy định này giúp doanh nghiệp hiểu rõ yêu cầu và dễ dàng thực hiện các cam kết bền vững.

Cuối cùng, Chính phủ có thể thúc đẩy đổi mới công nghệ bằng cách hỗ trợ tài chính cho nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực công nghệ xanh. Việc tạo ra các quỹ nghiên cứu và các trung tâm đổi mới sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ tiên tiến và cải thiện hiệu suất sản xuất theo hướng bền vững hơn.