Sumitomo 436 năm tuổi: Vì sao tập đoàn doanh nghiệp lâu đời nhất thế giới vẫn phát triển mạnh mẽ?

Năm 1590, khi phần lớn những cái tên đang thống trị nền kinh tế thế giới ngày nay còn chưa tồn tại, Masatomo Sumitomo bắt đầu hoạt động kinh doanh tại Kyoto, Nhật Bản. Hơn bốn thế kỷ sau, Sumitomo vẫn hiện diện trong nền kinh tế toàn cầu với hàng trăm công ty thành viên, hàng trăm nghìn lao động và dấu ấn trải dài từ tài chính, hóa chất, năng lượng, công nghệ đến bất động sản và công nghiệp nặng.

Trong lịch sử kinh doanh thế giới, rất hiếm tập đoàn có thể duy trì sự hiện diện liên tục qua hơn 400 năm. Sumitomo là một trong những ngoại lệ hiếm hoi đó.

Nhà sáng lập Masatomo Sumitomo (1585–1652), người đặt nền móng cho triết lý kinh doanh "chính trực và phụng sự xã hội" của Sumitomo, một trong những tập đoàn lâu đời nhất thế giới.

Mọi thứ khởi đầu từ một cửa hàng sách và dược phẩm nhỏ tại Kyoto. Điều nhà sáng lập Masatomo Sumitomo để lại không chỉ là một cơ sở kinh doanh mà còn là một triết lý sống. Trước khi qua đời, ông ghi lại những nguyên tắc kinh doanh nổi tiếng mang tên Monjuin Shiigaki, thường được xem như gia huấn của người sáng lập.

Những nguyên tắc ấy nhấn mạnh sự chính trực, đạo đức và trách nhiệm trong kinh doanh. Trong khi nhiều doanh nghiệp được xây dựng trên mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận trong thời gian ngắn, nhà quản trị Sumitomo đặt ra một câu hỏi khác, đó là làm thế nào để kinh doanh thành công mà vẫn giữ được phẩm chất và danh dự của mình?

Tuy nhiên, người tạo nên bước ngoặt đầu tiên cho Sumitomo lại là Riemon Soga, em rể của Masatomo. Ông phát triển thành công công nghệ luyện đồng Nanban-buki, cho phép tách bạc khỏi quặng đồng với hiệu suất vượt trội thời bấy giờ.

Nhờ lợi thế công nghệ, Sumitomo nhanh chóng vươn lên trở thành một trong những thế lực lớn nhất trong ngành đồng của Nhật Bản, trước khi mở rộng sang khai khoáng, thương mại, tài chính và công nghiệp. Đó là bài học đầu tiên xuyên suốt lịch sử tập đoàn, sự tăng trưởng bền vững luôn bắt đầu từ tri thức và đổi mới.

Trụ sở Sumitomo Corporation tại Tokyo, Nhật Bản.

Suốt hành trình hơn bốn thế kỷ, Sumitomo đã đi qua gần như mọi biến cố lớn của lịch sử hiện đại. Tập đoàn tồn tại qua sự sụp đổ của Mạc phủ Tokugawa, cuộc Minh Trị Duy Tân, hai cuộc chiến tranh thế giới, Đại suy thoái, sự tan vỡ của bong bóng kinh tế Nhật Bản, khủng hoảng tài chính châu Á, khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và đại dịch COVID-19.

Rất nhiều doanh nghiệp từng phát triển mạnh trong một giai đoạn đã biến mất khi môi trường kinh doanh thay đổi. Sumitomo liên tục tái tạo chính mình, từ khai khoáng sang tài chính, từ công nghiệp truyền thống sang hóa chất, vật liệu mới và công nghệ cao. Khả năng thích nghi ấy mới là tài sản quý giá nhất mà tập đoàn sở hữu.

Một trong những nguyên tắc nổi tiếng nhất của Sumitomo là đặt sự chính trực và quản trị lành mạnh lên hàng đầu. Tập đoàn kiên quyết tránh những hoạt động kinh doanh có thể mang lại lợi nhuận ngắn hạn nhưng tiềm ẩn rủi ro về đạo đức hoặc danh tiếng.

Nguyên tắc này đã giúp Sumitomo tránh được nhiều cạm bẫy từng nhấn chìm không ít đế chế kinh doanh khác. Họ không chạy theo đầu cơ, không đánh đổi uy tín nhiều thế hệ để lấy lợi ích trước mắt và không theo đuổi tăng trưởng bằng mọi giá.

Có thể nhiều công ty từng tăng trưởng nhanh hơn Sumitomo trong từng giai đoạn nhất định, nhưng rất ít doanh nghiệp tồn tại lâu hơn. Triết lý của Sumitomo cũng vượt ra ngoài phạm vi lợi ích doanh nghiệp. Tập đoàn luôn nhấn mạnh rằng hoạt động kinh doanh phải tạo ra giá trị cho xã hội và quốc gia.

Ngày nay, thế giới nói nhiều đến ESG, phát triển bền vững và kinh doanh có trách nhiệm. Nhưng trên thực tế, nhiều tư duy tương tự đã xuất hiện trong văn hóa Sumitomo từ hàng trăm năm trước.

Một ví dụ tiêu biểu là sự ra đời của Sumitomo Chemical. Thay vì xem lưu huỳnh phát sinh từ hoạt động luyện đồng là chất thải cần loại bỏ, tập đoàn đã nghiên cứu để biến chúng thành phân bón phục vụ nông nghiệp. Từ một vấn đề môi trường, họ tạo ra cả một ngành kinh doanh mới.

Đó là cách Sumitomo nhìn nhận cơ hội, không chỉ giải quyết vấn đề hiện tại mà còn tìm ra giá trị mới từ chính những thách thức đó.

Ngày nay, Sumitomo không còn là một công ty mà là hệ sinh thái gồm nhiều tập đoàn lớn như Sumitomo Mitsui Financial Group, Sumitomo Corporation, Sumitomo Chemical, Sumitomo Electric Industries và Sumitomo Realty & Development.

Từ đồng, hóa chất, vật liệu tiên tiến, cáp điện, pin, năng lượng tái tạo đến các giải pháp công nghệ và hạ tầng, sản phẩm và dịch vụ của Sumitomo đang góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế hiện đại.

Mỗi đơn vị hoạt động độc lập, có chiến lược riêng, nhưng cùng chia sẻ một nền tảng văn hóa được gọi là Sumitomo Spirit. Và vẫn luôn có một câu hỏi quản trị họ chưa bao giờ ngừng tự đặt ra: làm thế nào để thích nghi với tương lai mà không đánh mất những giá trị cốt lõi?

Bước vào kỷ nguyên AI, chuyển đổi năng lượng và cạnh tranh địa chính trị toàn cầu, Sumitomo tiếp tục đứng trước những thách thức mới. Các lĩnh vực tài chính, logistics, sản xuất và công nghiệp đang thay đổi sâu sắc dưới tác động của trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và xu hướng phát triển carbon thấp.

Tuy nhiên, thay vì cố gắng dự đoán chính xác tương lai sẽ diễn ra như thế nào, Sumitomo tập trung xây dựng năng lực thích nghi với nhiều kịch bản khác nhau. Đó có lẽ là khác biệt lớn nhất trong tư duy quản trị của tập đoàn này và cũng là điều đáng học hỏi.

Sumitomo Electric Industries, thành viên của Sumitomo, là nhà cung cấp cáp quang, vật liệu bán dẫn và linh kiện công nghiệp cho nhiều tập đoàn công nghệ toàn cầu.

Rất nhiều doanh nghiệp hiện nay dành phần lớn nguồn lực để tìm kiếm xu hướng tiếp theo. Sumitomo lại tập trung vào việc xây dựng một tổ chức đủ linh hoạt để phát triển trong bất kỳ xu hướng nào xuất hiện.

Sau chặng đường dài lịch sử, tập đoàn dường như đã thấu hiểu một sự thật, đó là công nghệ sẽ thay đổi, thị trường sẽ biến động và các chu kỳ kinh tế sẽ luôn lặp lại. Nhưng những giá trị nền tảng như chính trực, quản trị lành mạnh, tinh thần đổi mới và trách nhiệm với xã hội chưa bao giờ lỗi thời.

Trong khi nhiều doanh nghiệp hiện đại cố gắng trở thành kỳ lân trong vài năm ngắn ngủi, Sumitomo theo đuổi một mục tiêu khác, là trở thành tổ chức luôn tạo ra giá trị sau nhiều thế hệ.

Có lẽ đó chính là bí mật lớn nhất của Sumitomo sau hơn bốn thế kỷ. Họ không cố gắng trở thành doanh nghiệp tăng trưởng nhanh nhất. Họ xây dựng một tổ chức đủ năng lực để tiếp tục tồn tại và phát triển trong mọi hoàn cảnh.

Trong một thế giới đầy biến động bởi AI, chuyển đổi năng lượng, khủng hoảng khí hậu và cạnh tranh toàn cầu, đó có thể là bài học quản trị đáng giá nhất cho bất kỳ doanh nghiệp nào. Chính là lợi thế cạnh tranh bền vững nhất không nằm ở việc dự đoán tương lai chính xác hơn người khác, mà nằm ở khả năng thích nghi với tương lai mà vẫn giữ vững bản sắc cốt lõi của mình.

Lịch sử hình thành và phát triển của doanh nghiệp Sumitomo với hơn 436 năm. Đồ họa: DN&HN

Sau hơn 436 năm tồn tại, Sumitomo không chỉ là một doanh nghiệp khổng lồ, là niềm tự hào quốc gia của Nhật Bản. Đây còn là một trong những biểu tượng hiếm hoi chứng minh rằng một tổ chức có thể trường tồn qua nhiều thế kỷ khi biết cân bằng giữa đổi mới và những giá trị cốt lõi. Chính vì vậy, Sumitomo ngày nay không chỉ là một tên thương hiệu kinh doanh, mà còn là di sản của nền quản trị và tinh thần doanh nghiệp Nhật Bản.