Thứ sáu 09/10/2026 04:12
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
 |
Ngày chấm dứt hợp đồng lao động cũng là ngày nguồn thu nhập thường xuyên của một gia đình có thể bị cắt đứt. Tiền thuê nhà đến hạn, học phí của con phải đóng, các khoản sinh hoạt vẫn tiếp tục. Trong khi đó, người vừa mất việc chưa biết bao giờ có thể nhận lương trở lại.
Với họ, trợ cấp thất nghiệp không đơn thuần là một khoản tiền được giải quyết theo hồ sơ. Đó là nguồn tài chính để duy trì cuộc sống trong thời gian tìm việc.
Một hồ sơ được xử lý đúng quy trình nhưng kéo dài không cần thiết vẫn có thể khiến người lao động rơi vào khó khăn. Bởi tiền trợ cấp đến muộn không thể giải quyết những khoản chi đã quá hạn.
Luật Việc làm số 74/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đặt ra yêu cầu thực hiện bảo hiểm thất nghiệp đơn giản, dễ dàng, thuận tiện, bảo đảm quyền lợi kịp thời và đầy đủ. Nghị định 374/2025/NĐ-CP tiếp tục cụ thể hóa trách nhiệm của các cơ quan trong giải quyết, chi trả chế độ.
Vấn đề đặt ra không chỉ là quy định đã thay đổi đến đâu, mà người lao động có thực sự được hưởng lợi từ những thay đổi ấy hay không.
Theo thông tin đăng tải trên Báo Kiểm toán ngày 30/1/2026, chính sách bảo hiểm thất nghiệp trong năm 2025 vẫn được triển khai thông suốt, kịp thời trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy. Kết quả này góp phần bảo đảm an sinh cho người lao động mất việc.
Việc duy trì hoạt động giải quyết chế độ trong giai đoạn tổ chức bộ máy thay đổi là yêu cầu quan trọng. Tuy nhiên, sự thông suốt ở cấp hệ thống cần được kiểm chứng bằng trải nghiệm của từng người thụ hưởng.
Một lao động vừa mất việc phải đi lại nhiều lần để bổ sung thông tin, chờ xác nhận quá trình đóng bảo hiểm hoặc không biết chính xác thời điểm nhận trợ cấp sẽ khó cảm nhận được hiệu quả cải cách.
Theo Luật Việc làm 2025, mức trợ cấp thất nghiệp hằng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương của sáu tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp gần nhất trước khi thất nghiệp, được xác định theo quy định pháp luật.
Chẳng hạn, nếu mức bình quân tiền lương làm căn cứ tính trợ cấp là 8 triệu đồng mỗi tháng, người lao động có thể được hưởng 4,8 triệu đồng/tháng, với điều kiện đáp ứng quy định về thời gian đóng, mức hưởng tối đa và các điều kiện liên quan.
Khoản tiền này có thể không thay thế hoàn toàn thu nhập trước khi mất việc, nhưng giúp người lao động giảm áp lực tài chính trong giai đoạn chuyển tiếp.
Nghị định 374/2025/NĐ-CP làm rõ cách xác định sáu tháng tiền lương đóng bảo hiểm thất nghiệp gần nhất, kể cả trường hợp quá trình tham gia có thời gian gián đoạn. Đây là điểm đáng chú ý khi người lao động ngày càng có xu hướng thay đổi nơi làm việc, chuyển ngành nghề hoặc tạm ngừng công việc.
Đặc biệt, Nghị định quy định trách nhiệm chi trả trợ cấp thất nghiệp của cơ quan bảo hiểm xã hội trong thời hạn năm ngày làm việc, tính từ các mốc thời gian được xác định theo quy định.
Cần nhấn mạnh, đây là thời hạn chi trả ở giai đoạn tương ứng, không phải cam kết rằng người lao động nộp hồ sơ hôm nay sẽ nhận tiền sau năm ngày.
Trước khi được chi trả, hồ sơ vẫn phải trải qua các bước tiếp nhận, xem xét điều kiện và ban hành quyết định hưởng trợ cấp.
Sự phân biệt này rất quan trọng. Nếu truyền thông không đầy đủ, người lao động có thể hiểu sai thời hạn, dẫn đến khiếu nại hoặc mất niềm tin khi không nhận được tiền như kỳ vọng.
Nhưng quy định rõ thời hạn mới chỉ là điều kiện cần. Điều quan trọng hơn là trách nhiệm xử lý phải được xác định ở từng khâu, từ tổ chức dịch vụ việc làm công đến cơ quan bảo hiểm xã hội.
Nếu hồ sơ chậm do dữ liệu chưa thống nhất, cơ quan nào phải xác minh? Nếu quá trình đóng bảo hiểm có sai lệch, ai chịu trách nhiệm điều chỉnh? Khi người lao động phản ánh việc chi trả chậm, đơn vị nào phải giải thích?
Những câu hỏi ấy cần có câu trả lời cụ thể, thay vì để người lao động tự đi lại giữa các cơ quan.
Trách nhiệm của doanh nghiệp cũng không thể đứng ngoài quy trình này.
Người sử dụng lao động phải đóng bảo hiểm thất nghiệp đầy đủ, đúng đối tượng, đúng mức; quản lý chính xác thông tin tiền lương, thời gian làm việc và thực hiện các thủ tục liên quan khi chấm dứt hợp đồng.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc quản lý bảo hiểm đôi khi được giao cho bộ phận kế toán hoặc nhân sự kiêm nhiệm. Một sai sót về dữ liệu có thể kéo theo nhiều lần điều chỉnh, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người lao động.
Ở góc độ quản trị doanh nghiệp, việc hoàn thành trách nhiệm bảo hiểm không chỉ nhằm tránh vi phạm pháp luật. Đây còn là cách hạn chế tranh chấp và giữ uy tín với người lao động, kể cả khi hai bên không còn quan hệ làm việc.
Nghị định 374/2025/NĐ-CP cũng làm rõ trường hợp người lao động nghỉ việc tại đơn vị không còn khả năng đóng bảo hiểm thất nghiệp theo điều kiện luật định.
Quy định này tạo thêm căn cứ để xem xét quyền lợi trong những tình huống doanh nghiệp mất khả năng thanh toán hoặc ngừng hoạt động. Tuy nhiên, việc giải quyết quyền hưởng không đồng nghĩa với xóa bỏ nghĩa vụ đóng bảo hiểm của doanh nghiệp.
Bảo vệ người lao động phải đi cùng xác định và xử lý trách nhiệm của người sử dụng lao động theo pháp luật.
 |
Cải cách thủ tục bảo hiểm thất nghiệp đang có thêm điều kiện thuận lợi từ việc phát triển dịch vụ công trực tuyến và kết nối dữ liệu.
Theo thông tin Báo Kiểm toán đăng tải ngày 30/1/2026, việc chuẩn hóa quy trình theo Luật Việc làm 2025 tạo điều kiện thực hiện trực tuyến toàn trình đối với những thủ tục đủ điều kiện, qua đó giảm thời gian và chi phí đi lại cho người lao động.
Tuy nhiên, số hóa không có nghĩa là chuyển toàn bộ biểu mẫu giấy lên màn hình máy tính.
Nếu người lao động đã kê khai thông tin trực tuyến nhưng vẫn phải đến cơ quan tiếp nhận để cung cấp lại những dữ liệu mà hệ thống có thể khai thác hợp pháp, hiệu quả cải cách sẽ bị hạn chế.
Nếu thông tin giữa cơ quan bảo hiểm xã hội, tổ chức dịch vụ việc làm công và doanh nghiệp không thống nhất, người dân vẫn có thể phải bổ sung hồ sơ nhiều lần.
Vì vậy, trọng tâm chuyển đổi số phải là chuẩn hóa dữ liệu và tổ chức lại quy trình giải quyết.
Thông tin về quá trình đóng bảo hiểm, tiền lương và tình trạng hưởng chế độ cần được quản lý chính xác, kết nối theo thẩm quyền và bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân.
Đồng thời, phải duy trì kênh hỗ trợ trực tiếp cho lao động lớn tuổi, người có kỹ năng công nghệ hạn chế hoặc sinh sống ở địa bàn khó khăn.
Không thể lấy tỷ lệ hồ sơ trực tuyến làm thước đo duy nhất nếu một bộ phận người lao động gặp khó khăn khi sử dụng dịch vụ.
Một vấn đề khác là kiểm soát gian lận, trục lợi Quỹ bảo hiểm thất nghiệp.
Việc xác minh điều kiện hưởng, đối chiếu dữ liệu và xử lý hồ sơ bất thường là cần thiết để bảo vệ nguồn quỹ chung. Nhưng kiểm soát rủi ro không nên đồng nghĩa với việc áp dụng thêm các yêu cầu giấy tờ không cần thiết đối với mọi người.
Cách quản lý hiệu quả hơn là tăng cường đối chiếu dữ liệu, phát hiện những trường hợp có dấu hiệu bất thường và kiểm tra theo mức độ rủi ro.
Người tham gia đủ điều kiện phải được giải quyết thuận lợi; hành vi gian lận phải được phát hiện và xử lý đúng quy định.
Quan trọng hơn, hiệu quả của bảo hiểm thất nghiệp không thể chỉ được đo bằng số hồ sơ đã giải quyết hoặc tổng kinh phí trợ cấp đã chi trả.
Luật Việc làm 2025 tiếp tục xác định tư vấn, giới thiệu việc làm và hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề là những chế độ của bảo hiểm thất nghiệp.
Điều này đòi hỏi tổ chức dịch vụ việc làm công phải thực hiện vai trò kết nối thị trường lao động, thay vì chỉ tiếp nhận hồ sơ và theo dõi việc thông báo tìm kiếm việc làm hằng tháng.
Người mất việc cần được đánh giá kỹ năng, tư vấn ngành nghề phù hợp và tiếp cận thông tin tuyển dụng thực tế.
Đối với lao động trung niên, lao động phổ thông hoặc người có kỹ năng không còn phù hợp với công nghệ mới, hoạt động tư vấn phải gắn với cơ hội đào tạo lại.
Với doanh nghiệp, kết nối tuyển dụng hiệu quả giúp giảm thời gian tìm kiếm nhân sự, nhất là những vị trí đòi hỏi kinh nghiệm và kỹ năng cụ thể.
Một giám đốc doanh nghiệp tuyển dụng lao động sẽ quan tâm trước hết đến khả năng đáp ứng công việc của ứng viên, chứ không chỉ số lượng hồ sơ được trung tâm dịch vụ việc làm giới thiệu.
Đây là lý do cơ quan dịch vụ việc làm cần theo dõi chất lượng kết nối sau tuyển dụng, thay vì dừng lại ở số lượt tư vấn.
Người lao động có được nhận vào làm việc hay không? Công việc có phù hợp với kỹ năng và mức thu nhập kỳ vọng? Sau ba hoặc sáu tháng, họ có tiếp tục làm việc tại doanh nghiệp?
Những chỉ tiêu ấy phản ánh rõ hơn giá trị của chính sách.
Cùng với đó, việc đánh giá cải cách thủ tục cần bổ sung các chỉ số về thời gian xử lý thực tế, tỷ lệ hồ sơ phải bổ sung, tỷ lệ chi trả đúng hạn và mức độ hài lòng của người thụ hưởng.
Một hệ thống có thể xử lý hàng trăm nghìn hồ sơ mỗi năm nhưng vẫn cần cải thiện nếu người lao động phải mất nhiều thời gian để hoàn tất thủ tục hoặc không nhận được hỗ trợ tìm việc phù hợp.
Nghị quyết số 28-NQ/TW đã đặt ra yêu cầu đổi mới tổ chức thực hiện chính sách bảo hiểm, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao chất lượng phục vụ và bảo đảm quyền lợi người tham gia.
Luật Việc làm 2025 tạo thêm cơ sở pháp lý để thực hiện yêu cầu đó. Phần còn lại phụ thuộc vào năng lực tổ chức, chất lượng dữ liệu và trách nhiệm của từng cơ quan, doanh nghiệp.
Với người vừa mất việc, nhận trợ cấp đúng hạn giúp họ vượt qua khó khăn trước mắt. Nhưng có được công việc mới mới là giải pháp để khôi phục thu nhập lâu dài.
Bảo hiểm thất nghiệp chỉ phát huy đầy đủ giá trị khi hai nhiệm vụ ấy được thực hiện đồng thời: không để người lao động chờ đợi quyền lợi vì thủ tục và không để họ đơn độc trên hành trình tìm việc mới.
