Bán lẻ Việt Nam tăng tốc vào giai đoạn bứt phá, hướng mốc 547 tỷ USD

Sức mua phục hồi, thói quen tiêu dùng thay đổi nhanh

Theo SHS Research, giai đoạn 2025-2030 được xem là “thập kỷ vàng” của bán lẻ Việt Nam, với tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) dự kiến đạt 12,05%/năm, thuộc nhóm cao nhất khu vực. Động lực tăng trưởng đến từ quy mô dân số lớn, cơ cấu dân số trẻ, thu nhập cải thiện và việc Việt Nam hiện đứng thứ 7 thế giới về số lượng người tiêu dùng.

Sau giai đoạn trầm lắng do Covid-19, thị trường bán lẻ đã phục hồi rõ nét. 9 tháng năm 2025, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ đạt gần 5,2 triệu tỷ đồng, tăng 9,6% so với cùng kỳ. Không chỉ tăng về lượng, tiêu dùng còn chuyển dịch mạnh về chất, khi người dân ngày càng ưu tiên sự tiện lợi, minh bạch, an toàn và trải nghiệm mua sắm hiện đại.

Dù hiện nay Việt Nam vẫn có hơn 1,4 triệu cửa hàng tạp hóa và trên 8.300 chợ truyền thống, nhưng tốc độ mở rộng của minimart và cửa hàng tiện lợi đang vượt trội. Tính đến cuối năm 2024, cả nước có 7.483 cửa hàng bán lẻ hiện đại, chiếm hơn 93% số điểm bán trong kênh mới, với CAGR 18,7% trong 5 năm đã cho thấy một sự thay đổi căn bản trong hành vi tiêu dùng.

Bán lẻ Việt Nam tăng tốc vào giai đoạn bứt phá, hướng mốc 547 tỷ USD

Một trong những yếu tố thúc đẩy mạnh là việc bỏ thuế khoán và Nghị định 70/2025/NĐ-CP về hóa đơn điện tử, buộc hộ kinh doanh phải minh bạch doanh thu. Điều này khiến kênh truyền thống dần thu hẹp, trong khi nhóm siêu thị, minimart, cửa hàng tiện lợi được dự báo sẽ nâng tỷ trọng trong mảng thực phẩm tươi sống lên 35%, sớm hơn nhiều so với dự báo trước đây.

Song song, Bộ Công Thương đang triển khai Chương trình phát triển thị trường trong nước và kích cầu tiêu dùng 2025-2027, cùng chiến dịch “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” điều này tạo thêm lực đẩy cho toàn ngành bán lẻ.

Doanh nghiệp nội chiếm ưu thế về “độ phủ”

Một điểm đáng chú ý là doanh nghiệp trong nước hiện chiếm tới 81% tổng số cửa hàng hiện đại, tạo lợi thế lớn về độ phủ sâu đến khu dân cư nơi các nhà bán lẻ ngoại khó tiếp cận.

Trong nhóm dẫn đầu, WinCommerce (Masan) đang giữ 21% thị phần siêu thị và 51% thị phần cửa hàng tiện lợi. Quý III/2025, doanh thu WinCommerce tăng 22,6%, trong đó tăng trưởng cùng cửa hàng (LFL) đạt 10,6%, mức cao nhất từ trước đến nay. Lũy kế 9 tháng năm 2025, doanh nghiệp đạt 243 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, cho thấy bước chuyển rõ nét về hiệu quả.

Tính đến cuối tháng 10/2025, WinCommerce có 4.357 cửa hàng, tăng 529 cửa hàng so với cuối năm 2024. Theo đánh giá của giới phân tích, mô hình phát triển của Masan có nhiều điểm tương đồng với các tập đoàn bán lẻ lớn trong khu vực, điển hình là đơn vị sở hữu chuỗi 7-Eleven tại Thái Lan, từng ghi nhận cú tăng giá cổ phiếu mạnh khi tỷ trọng bán lẻ hiện đại tăng từ 25% lên 60,9% giai đoạn 2001-2014.

Báo cáo của SHS Research cũng nhận định MSN là cổ phiếu đáng theo dõi, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam dự kiến nâng hạng thị trường chứng khoán vào tháng 9/2026, mở ra cơ hội đón dòng vốn ngoại quy mô lớn. Cùng với đó, Bách Hóa Xanh cũng ghi nhận 255 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế trong 9 tháng 2025, kỳ vọng cả năm không dưới 600 tỷ đồng, đồng thời đẩy mạnh mở rộng ra miền Bắc.

Ngoài hai “ông lớn”, các chuỗi Co.opmart, Co.opXtra, Lan Chi, FujiMart, BRG Mart… vẫn duy trì lợi thế tại thị trường địa phương. Trong khi đó, các nhà bán lẻ ngoại như AEON, Central Retail giữ vai trò nhất định ở phân khúc đại siêu thị, nhưng độ bao phủ theo số lượng cửa hàng vẫn còn hạn chế.

Dư địa tăng trưởng lớn từ mức nền thấp

So với các nước trong khu vực, tỷ trọng bán lẻ hiện đại của Việt Nam mới đạt khoảng 19%, thấp hơn nhiều so với 50-60% của Thái Lan, Malaysia, Indonesia. Chính mức nền thấp này được xem là “đòn bẩy vàng” cho tăng trưởng thập kỷ tới. Riêng ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) được dự báo đạt 85 tỷ USD vào năm 2030. Dù kênh hiện đại mới chiếm khoảng 19% thị phần FMCG, nhưng tiềm năng tăng trưởng vẫn còn rất lớn, thậm chí có thể tăng gấp 3 lần trong 10 năm tới.

Ở góc độ thị trường cuối năm, chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong nhận định: “Từ nay đến cuối năm, nhu cầu tăng mạnh nhất sẽ nằm ở nhóm hàng thiết yếu, thực phẩm, đồ uống, may mặc, sản phẩm cho trẻ em và đồ dùng Tết. Bên cạnh đó, nhóm hàng công nghệ và trang trí nhà cửa cũng tăng sức hút do xu hướng tiêu dùng mùa lễ hội. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải đẩy nhanh chuyển đổi số, mở rộng bán hàng trực tuyến song song với cửa hàng vật lý, nâng cao năng lực hậu mãi và bảo đảm chất lượng hàng Việt.”

Theo ông Nguyễn Quang Long, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, doanh thu thương mại điện tử bán lẻ Việt Nam năm 2024 ước đạt trên 20 tỷ USD, tăng trưởng 2 con số mỗi năm, chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong tổng mức bán lẻ. “Tuy nhiên, xu hướng hiện nay không chỉ là bán hàng online, mà đang chuyển dịch dần sang mô hình bán lẻ dựa trên dữ liệu người tiêu dùng. Doanh nghiệp nào làm chủ dữ liệu khách hàng và kênh giao tiếp số sẽ có lợi thế cạnh tranh dài hạn”, ông Long nhấn mạnh.

Thông tin tại tọa đàm về thị trường bán lẻ vừa qua, ông Nguyễn Khắc Quyền - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương) cảnh báo: Năng lực doanh nghiệp phân phối trong nước còn yếu về vốn, thiếu công nghệ, thiếu nhân lực chất lượng cao. Trong khi đó, hộ kinh doanh nhỏ lẻ vẫn chiếm tỷ lệ lớn ở nông thôn, thiếu tính chuyên nghiệp.

Theo đó, hạ tầng thương mại và logistics còn lạc hậu, làm đội chi phí, giảm sức cạnh tranh của hàng Việt. Liên kết chuỗi giữa sản xuất - vận chuyển - phân phối còn lỏng lẻo, khiến vòng xoáy “được mùa mất giá” khó chấm dứt. Việc kiểm soát thị trường chưa hiệu quả, hàng giả, hàng nhái hàng kém chất lượng vẫn len lỏi, đe dọa niềm tin người tiêu dùng. Cùng với đó là áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ doanh nghiệp ngoại. Nếu không có cú hích chính sách đủ mạnh, thị phần nội địa rất dễ rơi vào tay các tập đoàn bán lẻ nước ngoài.

Ở góc độ hiệp hội, bà Trần Thị Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam cho rằng, thị trường hiện còn gặp khó do quy hoạch hạ tầng thương mại tại nhiều địa phương thiếu đồng bộ, khiến doanh nghiệp khó mở rộng hệ thống. Doanh nghiệp vẫn phải tự gánh phần lớn chi phí kho bãi, logistics, chưa có điều kiện hình thành mạng lưới liên kết vùng hiệu quả.

Một tín hiệu quan trọng là Chiến lược phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 2326/QĐ-TTg ngày 21/10/2025. Chiến lược đặt mục tiêu xây dựng thị trường bán lẻ văn minh, hiện đại, bền vững; tăng sức mua trong nước và nâng sức cạnh tranh hàng Việt.

Với quy mô thị trường dự kiến đạt 547 tỷ USD vào năm 2030, Việt Nam đang nổi lên là một trong những thị trường bán lẻ năng động nhất châu Á. Nếu tận dụng tốt chuyển đổi số, logistics hiện đại, dữ liệu người tiêu dùng và xu hướng tiêu dùng xanh, bán lẻ hoàn toàn có thể trở thành một trong những động lực tăng trưởng chủ lực của nền kinh tế trong thập kỷ tới.