Xuất khẩu thủy sản đầu năm 2026 tăng trưởng tích cực, cá tra giữ vai trò đầu tàu

Cá tra duy trì vai trò đầu tàu xuất khẩu

Số liệu từ Hải quan Việt Nam cho thấy trong tháng 1/2026, kim ngạch xuất khẩu cá tra đạt khoảng 212 triệu USD, tăng 59% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy nhu cầu tiêu thụ tại nhiều thị trường lớn đang phục hồi rõ rệt, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm mua sắm dịp lễ hội đầu năm.

Trong cơ cấu thị trường tiêu thụ, các đối tác truyền thống vẫn đóng vai trò chủ lực, trong khi một số khu vực khác đang phục hồi với tốc độ chậm hơn. Trung Quốc tiếp tục là thị trường mang lại doanh thu lớn nhất cho cá tra Việt Nam trong tháng đầu năm. Xuất khẩu sang thị trường này đạt khoảng 68 triệu USD, tăng tới 135% so với cùng kỳ năm 2025 và chiếm gần một phần ba tổng kim ngạch. Nhu cầu tiêu dùng tại Trung Quốc tăng mạnh do trùng với thời điểm chuẩn bị cho các dịp lễ hội đầu năm. Việc Tết Nguyên đán năm nay diễn ra muộn hơn so với năm trước cũng khiến lượng đơn hàng nhập khẩu được dồn nhiều vào tháng 1/2026.

Xuất khẩu thủy sản khởi sắc đầu năm 2026, cá tra dẫn dắt tăng trưởng

Đối với thị trường Hoa Kỳ, xuất khẩu cá tra đạt khoảng 20 triệu USD, tăng 13% so với cùng kỳ và chiếm khoảng 9% tổng kim ngạch. Mặc dù mức tăng trưởng vẫn được duy trì, thị trường này chưa cho thấy sự bứt phá rõ rệt. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các nguồn cung thủy sản ngày càng lớn, cùng với áp lực về giá, các nhà nhập khẩu tại Hoa Kỳ vẫn duy trì thái độ thận trọng khi ký kết hợp đồng mới.

Bên cạnh các thị trường truyền thống, Brazil tiếp tục nổi lên như một điểm đến đầy tiềm năng đối với cá tra Việt Nam. Trong tháng 1/2026, kim ngạch xuất khẩu sang quốc gia Nam Mỹ này đạt 18 triệu USD, tăng 47% so với cùng kỳ năm trước. Với lợi thế về giá thành cạnh tranh trong phân khúc cá thịt trắng, cá tra đang dần được người tiêu dùng Brazil chấp nhận rộng rãi hơn.

Xét theo khu vực, Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc) vẫn là nhóm thị trường dẫn đầu với tổng kim ngạch khoảng 72 triệu USD, tăng 129% so với cùng kỳ. Các nước thuộc khối Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đạt khoảng 37 triệu USD, tăng 52%. Trong nhóm này, Mexico, Anh và Nhật Bản là ba thị trường tiêu thụ đáng chú ý.

Tại khu vực Đông Nam Á, xuất khẩu cá tra đạt khoảng 20 triệu USD, tăng gần 50% so với cùng kỳ, cho thấy nhu cầu trong khu vực vẫn khá ổn định. Trong khi đó, thị trường Liên minh châu Âu ghi nhận mức tăng khiêm tốn hơn, đạt khoảng 15 triệu USD, tăng 17%. Điều này phản ánh quá trình phục hồi tiêu dùng tại các thị trường cao cấp vẫn diễn ra chậm.

Ở Trung Đông, kim ngạch xuất khẩu cá tra đạt khoảng 14 triệu USD, tăng 50% so với cùng kỳ, cho thấy khu vực này đang trở thành một trong những thị trường mới nổi đối với thủy sản Việt Nam.

Về cơ cấu sản phẩm, phần lớn cá tra xuất khẩu của Việt Nam vẫn thuộc nhóm hàng đông lạnh. Trong tháng 1/2026, nhóm sản phẩm này đạt khoảng 209 triệu USD, chiếm hơn 98% tổng kim ngạch và tăng hơn 60% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, cá tra phi lê đông lạnh tiếp tục là sản phẩm chủ lực với giá trị xuất khẩu khoảng 175 triệu USD. Các sản phẩm khác như cá đông lạnh nguyên con, cá khô hoặc bong bóng cá cũng ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể, đạt khoảng 34 triệu USD.

Ngược lại, nhóm sản phẩm chế biến sâu vẫn chiếm tỷ trọng rất nhỏ. Trong tháng 1, kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm cá tra chế biến chỉ đạt khoảng 3 triệu USD, tương đương 1,6% tổng giá trị xuất khẩu.

Theo nhận định của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), cơ cấu sản phẩm hiện nay cho thấy ngành cá tra vẫn còn nhiều dư địa để phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Trong bối cảnh các loại cá thịt trắng khác như cá minh thái, cá tuyết hay cá rô phi cạnh tranh ngày càng mạnh trên thị trường quốc tế, việc nâng cao chất lượng sản phẩm và đẩy mạnh chế biến sâu sẽ là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì lợi thế.

Cá ngừ đối mặt thách thức tại thị trường Hoa Kỳ

Cùng với cá tra, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam trong tháng đầu năm 2026 cũng ghi nhận sự cải thiện so với năm trước. Tổng kim ngạch đạt hơn 75 triệu USD, tăng khoảng 13% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, diễn biến tại các thị trường xuất khẩu lớn lại không đồng đều. Trong khi nhiều thị trường tăng trưởng mạnh, xuất khẩu sang Hoa Kỳ - thị trường tiêu thụ lớn nhất - lại giảm nhẹ.

Trong tháng 1/2026, xuất khẩu cá ngừ sang Hoa Kỳ đạt khoảng 24 triệu USD, chiếm 32% tổng kim ngạch nhưng giảm 6% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân một phần đến từ việc Hoa Kỳ đang áp dụng các quy định mới liên quan đến bảo vệ động vật biển. Cụ thể, từ đầu năm 2026, các yêu cầu theo Đạo luật Bảo vệ Động vật Biển có vú (MMPA) bắt đầu được áp dụng đầy đủ. Theo quy định này, những sản phẩm thủy sản có nguồn gốc từ nghề cá không đáp ứng tiêu chuẩn tương đương của Hoa Kỳ có thể bị từ chối nhập khẩu.

Xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam trong tháng 1/2026 đạt hơn 75 triệu USD, tăng khoảng 13% so với cùng kỳ năm trước.

Ngoài ra, đối với những sản phẩm có cùng mã phân loại thuế quan với nhóm hàng bị hạn chế, doanh nghiệp xuất khẩu phải cung cấp thêm giấy chứng nhận nhằm chứng minh sản phẩm đáp ứng đầy đủ yêu cầu khi nhập khẩu vào Hoa Kỳ. Việc bổ sung các thủ tục này có thể khiến doanh nghiệp phát sinh thêm chi phí cũng như kéo dài thời gian xử lý hồ sơ, đặc biệt trong giai đoạn đầu áp dụng quy định mới.

Không chỉ vậy, chính sách thuế nhập khẩu của Hoa Kỳ cũng đang trong quá trình điều chỉnh. Một số thông tin cho thấy nước này đang xem xét thay đổi cơ chế thuế đối ứng và áp dụng các biện pháp thuế tạm thời theo quy định của Đạo luật Thương mại năm 1974 trong thời gian nhất định. Những yếu tố này khiến nhiều nhà nhập khẩu tại Hoa Kỳ trở nên thận trọng hơn khi ký kết các hợp đồng mua bán mới.

Ở chiều ngược lại, nhiều thị trường khác lại ghi nhận mức tăng trưởng khá mạnh. Xuất khẩu cá ngừ sang Nhật Bản tăng tới 95%, trong khi Đức và Hà Lan cũng đạt mức tăng lần lượt 39% và 15%. Một số thị trường mới nổi như Ai Cập và Chile thậm chí ghi nhận mức tăng trên 100%.

Theo đánh giá của VASEP, xu hướng đa dạng hóa thị trường đang trở nên rõ nét hơn trong chiến lược của các doanh nghiệp cá ngừ Việt Nam. Trong bối cảnh thị trường Hoa Kỳ còn nhiều biến động, việc mở rộng sang các khu vực như châu Âu, Trung Đông hay Nam Mỹ được xem là hướng đi giúp giảm rủi ro và duy trì tăng trưởng. VASEP cũng dự báo xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam trong những tháng đầu năm 2026 có thể tiếp tục tăng, song tốc độ tăng trưởng nhiều khả năng không quá cao do ảnh hưởng từ các yếu tố chính sách và biến động của thương mại toàn cầu.

Để duy trì đà phát triển trong dài hạn, các doanh nghiệp được khuyến nghị đẩy mạnh các sản phẩm có giá trị gia tăng, đặc biệt là nhóm cá ngừ chế biến và đóng hộp, đồng thời tăng cường đáp ứng các tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững là những yếu tố ngày càng trở thành yêu cầu quan trọng tại các thị trường nhập khẩu lớn.