 |
| Bài toán kích hoạt kênh đầu tư hấp dẫn |
Khoảng 10h sáng mùng 10 tháng Giêng, trên phố Trần Nhân Tông (Hà Nội), dòng người xếp hàng dài trước các tiệm vàng dưới mưa phùn để mua tích trữ. Hình ảnh này phần nào phản ánh tâm lý tìm nơi trú ẩn an toàn của dòng tiền cá nhân trong bối cảnh thị trường nhiều biến động.
Ngồi gần đó, anh Đinh Quang Minh – một chủ hộ kinh doanh – cho biết đã chấm dứt 10 năm vận hành chuỗi ăn uống gia đình. Không phải vì thua lỗ, mà do biên lợi nhuận thu hẹp, chi phí tuân thủ tăng và cạnh tranh ngày càng gay gắt. Sau khi thu hồi vốn, anh chuyển một phần sang bất động sản, một phần sang vàng để bảo toàn giá trị.
Câu chuyện này không cá biệt mà phản ánh xu hướng chung: dòng tiền đang có xu hướng rút khỏi sản xuất – kinh doanh nhỏ lẻ để chuyển sang tài sản phòng thủ hoặc đầu tư tài sản.
Cổ phiếu và bất động sản vẫn là trụ cột
Bức tranh đầu tư năm 2026 được dự báo khác biệt đáng kể so với giai đoạn 2024–2025. Theo ông Bùi Văn Huy, Giám đốc Khối nghiên cứu đầu tư của Công ty tư vấn đầu tư và quản lý gia sản FIDT, nhà đầu tư cần xác định rõ đây có thể là một năm không dễ dàng.
Việc tìm kiếm mức lợi nhuận cao hay cơ hội rõ ràng như giai đoạn trước sẽ khó hơn, khi thị trường bước vào trạng thái “thực chất”, dòng tiền không còn dư dả để tạo các đợt tăng mạnh trên diện rộng. Bài toán trọng tâm không còn là chọn kênh nào bùng nổ, mà là phân bổ tài sản để cân bằng giữa rủi ro và hiệu quả.
Trong bối cảnh đó, cổ phiếu và bất động sản vẫn được đánh giá là hai kênh sáng giá nhất năm 2026.
Với thị trường chứng khoán, sức hút vẫn hiện hữu nhưng kỳ vọng cần điều chỉnh. Khi dư địa nới lỏng tiền tệ thu hẹp, thị trường khó xuất hiện các nhịp tăng mạnh như trước, thay vào đó là xu hướng phân hóa theo từng doanh nghiệp và nhóm ngành.
Rủi ro vẫn tồn tại từ yếu tố địa chính trị, định giá và mức sử dụng đòn bẩy, song chính sách tài khóa – tiền tệ vẫn theo hướng hỗ trợ tăng trưởng. Lợi nhuận doanh nghiệp được kỳ vọng cải thiện, trong khi nhiều nhóm ngành đang ở vùng định giá hấp dẫn.
“Thị trường không bùng nổ nhưng cơ hội vẫn tồn tại nếu nhà đầu tư kiên nhẫn và chọn lọc”, ông Huy nhận định.
Đối với bất động sản – lớp tài sản chiếm tỷ trọng lớn trong danh mục người Việt – đây là kênh nhạy cảm với lãi suất. Lãi suất tăng nhẹ có thể gây áp lực ngắn hạn, đặc biệt với phân khúc đầu cơ. Tuy nhiên, về dài hạn, giai đoạn 2026–2030 được đánh giá tích cực nhờ đầu tư công, phát triển hạ tầng và nhu cầu nhà ở còn lớn.
Bên cạnh đó, trái phiếu doanh nghiệp được nhìn nhận là kênh khả thi khi cung cấp lãi suất hấp dẫn hơn tiền gửi. Sau giai đoạn thanh lọc mạnh, khung pháp lý chặt chẽ hơn và doanh nghiệp yếu kém bị loại bỏ giúp thị trường minh bạch dần, tạo nền tảng cho khả năng sinh lời ổn định nếu lựa chọn đúng tổ chức phát hành.
Tiền gửi và vàng vẫn hút vốn phòng thủ
Kênh tiền gửi ngân hàng – vốn được coi là phòng thủ – vẫn giữ vai trò quan trọng. Lãi suất huy động có xu hướng nhích lên, giúp lãi suất thực dương gia tăng, trở thành lựa chọn an toàn cho nhiều nhà đầu tư.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân cho rằng tiền gửi tiết kiệm vẫn sẽ là kênh hút vốn mạnh nhất nhờ tính an toàn cao và xu hướng lãi suất tăng nhẹ. Phần dòng vốn còn lại sẽ phân bổ sang chứng khoán và vàng, song không đồng đều.
Trong nhóm các kênh thay thế, vàng và bạc tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn, cho thấy tâm lý phòng thủ và bảo toàn giá trị vẫn hiện hữu. Tuy nhiên, dư địa tăng giá của vàng không còn quá lớn như trước, nhà đầu tư cần cân nhắc rủi ro điều chỉnh.
Với tài sản số, FIDT xếp vào nhóm rủi ro cao nhất năm 2026. Kênh này chỉ phù hợp với nhà đầu tư chấp nhận biến động lớn và nên chiếm tỷ trọng nhỏ trong danh mục. Dù có kỳ vọng nếu khung pháp lý hoàn thiện, khả năng bứt phá trong ngắn hạn vẫn được đánh giá là khó xảy ra khi cách tiếp cận của Việt Nam còn thận trọng.
Không có “ngôi sao” tuyệt đối
Tổng hợp các kênh đầu tư, chuyên gia cho rằng năm 2026 không có lớp tài sản nào vượt trội tuyệt đối, nhưng cũng không có kênh nào hoàn toàn kém hấp dẫn. Thị trường không tồn tại chiến lược phù hợp với mọi nhà đầu tư trong mọi thời điểm.
Theo ông Ngô Thành Huấn, Giám đốc điều hành FIDT, trước khi lựa chọn sản phẩm, nhà đầu tư cần hiểu rõ sức khỏe tài chính cá nhân và xác định đúng “hồ sơ rủi ro”.
Hồ sơ này gồm khẩu vị rủi ro – mức độ chấp nhận mạo hiểm – và khả năng chịu đựng rủi ro, gắn với thu nhập, trách nhiệm gia đình, quy mô tài sản và nguồn tiền dự phòng. Việc xác định sai hồ sơ có thể dẫn đến lựa chọn đầu tư thiếu phù hợp.
Ở góc độ thị trường, các chuyên gia cho rằng yếu tố then chốt để kích hoạt dòng tiền không chỉ nằm ở sản phẩm đầu tư mà còn ở môi trường chính sách và niềm tin.
Theo TS Ngô Minh Vũ (Đại học Kinh tế TP.HCM), thị trường không thiếu chiến lược hay nghị định, nhưng điều nhà đầu tư cần là tính ổn định và khả năng dự báo của chính sách. Việc điều chỉnh theo kiểu phản ứng – siết mạnh rồi nới lỏng – có thể kiểm soát rủi ro ngắn hạn nhưng làm gia tăng bất định và bào mòn niềm tin dài hạn.
Chất lượng công bố thông tin của nhiều doanh nghiệp chưa tiệm cận chuẩn quốc tế cũng khiến nhà đầu tư tổ chức gặp khó trong thẩm định rủi ro.
TS Châu Đình Linh (Đại học Ngân hàng TP.HCM) cho rằng thị trường vốn Việt Nam vẫn thiếu các định chế hỗ trợ đủ mạnh như hệ thống xếp hạng tín nhiệm độc lập, nhà tạo lập thị trường và các quỹ đầu tư dài hạn quy mô lớn. Khi thiếu các chuẩn đánh giá khách quan, nhà đầu tư dễ rơi vào hai trạng thái: dè dặt quá mức hoặc chạy theo tâm lý đám đông.
Theo các chuyên gia, để dòng tiền trong dân thực sự chảy vào sản xuất – kinh doanh và thị trường vốn, cần một môi trường chính sách ổn định, minh bạch và nhất quán hơn. Khi niềm tin được củng cố, dòng tiền phòng thủ mới có thể chuyển hóa thành động lực tăng trưởng cho nền kinh tế.
