 |
| Cổ phiếu nào hưởng lợi khi chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng? |
Sau quyết định nâng hạng của FTSE Russell, tâm điểm thị trường đang hướng về 32 cổ phiếu được đánh giá đạt tiêu chí sàng lọc để có thể góp mặt trong rổ FTSE Global All Cap. Đây là nhóm cổ phiếu có vốn hóa lớn, thanh khoản cao, tập trung chủ yếu ở các ngành tài chính, nguyên vật liệu, tiêu dùng và bất động sản.
Những cái tên như HPG, VCB, BID, VHM hay VIC được xem là ứng viên sáng giá nhờ đáp ứng tốt các yêu cầu về quy mô và khả năng hấp thụ dòng tiền từ nhà đầu tư tổ chức nước ngoài. Tuy nhiên, danh sách hiện tại mới mang tính tham khảo, được xây dựng trên dữ liệu cuối năm 2025. Danh sách chính thức sẽ chỉ được FTSE Russell công bố trước thời điểm nâng hạng khoảng một tháng, đồng nghĩa vẫn còn dư địa cho những thay đổi dựa trên biến động vốn hóa, thanh khoản và giới hạn sở hữu nước ngoài.
Chính yếu tố “chưa chốt danh sách cuối cùng” đang trở thành chất xúc tác cho dòng tiền đầu cơ. Trên thị trường, tâm lý “mua trước kỳ vọng” thường xuất hiện sớm ở những cổ phiếu có xác suất lọt rổ cao, qua đó đẩy mặt bằng giá tăng nhanh trong ngắn hạn.
Theo nhận định của các chuyên gia trong bài toán nâng hạng, nhóm cổ phiếu nằm trong diện theo dõi của FTSE có thể trở thành đích ngắm đầu tiên của các quỹ chủ động cũng như nhà đầu tư cá nhân ưa giao dịch theo sự kiện. Đây là nhóm có khả năng được mua trước khi các quỹ thụ động chính thức giải ngân.
Tuy nhiên, cơ hội luôn đi kèm rủi ro. Dòng tiền đầu cơ thường phản ứng rất nhanh với kỳ vọng, nhưng cũng có thể rút ra mạnh không kém khi thông tin đã phản ánh đủ vào giá hoặc khi xuất hiện biến số bất lợi. Vì vậy, chiến lược “đuổi giá” ở các cổ phiếu hưởng lợi trực tiếp từ nâng hạng có thể phù hợp với nhà đầu tư ngắn hạn, nhưng không phải lựa chọn an toàn cho số đông.
Theo góc nhìn thị trường, việc FTSE Russell triển khai lộ trình nâng hạng theo 4 đợt với tỷ trọng tăng dần trong vòng một năm được xem là điểm tích cực. Cách làm này giúp hạn chế cú sốc cung – cầu, giảm biến động giá quá mạnh trong thời gian ngắn, đồng thời tạo ra nguồn vốn ngoại có tính liên tục và dễ dự báo hơn cho thị trường chứng khoán Việt Nam.
Một điểm đáng chú ý là cơ hội không chỉ dành riêng cho 32 cổ phiếu nằm trong danh sách tham khảo. Trên thực tế, tác động của nâng hạng có thể lan rộng ra toàn thị trường thông qua hiệu ứng cải thiện định giá, tâm lý và thanh khoản.
Khi dòng vốn ngoại tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa lớn, mặt bằng định giá chung thường được kéo lên. Tâm lý nhà đầu tư trong nước theo đó tích cực hơn, dòng tiền thị trường sôi động hơn và lan sang các nhóm cổ phiếu chưa nằm trong rổ chỉ số. Đây chính là hiệu ứng “nước lên thuyền lên” mà nhiều chuyên gia nhắc tới.
Ngoài ra, các quỹ chủ động không bị ràng buộc cứng bởi chỉ số tham chiếu. Họ có thể tìm kiếm cơ hội ở những doanh nghiệp ngoài danh sách FTSE nếu nhìn thấy triển vọng tăng trưởng rõ ràng, nền tảng tài chính lành mạnh và chất lượng quản trị minh bạch. Trong nhiều trường hợp, dòng tiền chủ động vào những cổ phiếu này còn mang lại tác động tích cực và bền vững hơn so với việc được ETF mua vào theo cơ học.
Xét về mức độ lan tỏa, nhóm VN30 được dự báo là khu vực hưởng lợi đầu tiên ngoài danh sách cổ phiếu có khả năng vào rổ FTSE. Lý do là nhà đầu tư thường có xu hướng gom trước các mã bluechip, kỳ vọng đây sẽ là lớp tài sản đón đầu dòng vốn ngoại khi quá trình nâng hạng diễn ra.
Theo thời gian, khi sự hiện diện của khối ngoại tăng lên, mức định giá của thị trường có thể được nâng lên mặt bằng mới. Quá trình tái định giá này trước hết sẽ tập trung ở nhóm cổ phiếu lớn, thanh khoản cao, sau đó lan sang nhóm vốn hóa vừa và nhỏ theo chu kỳ luân chuyển dòng tiền quen thuộc.
Với nhà đầu tư doanh nghiệp và nhà quản lý tài sản, điều này hàm ý rằng chiến lược đón sóng nâng hạng không nên chỉ bó hẹp trong danh sách tham khảo của FTSE. Quan trọng hơn là lựa chọn doanh nghiệp có khả năng tận dụng chu kỳ dòng vốn mới, duy trì tăng trưởng lợi nhuận và minh bạch trong quản trị để hấp dẫn cả quỹ thụ động lẫn quỹ chủ động.
Kinh nghiệm từ các thị trường từng được nâng hạng như Qatar, UAE hay Kuwait cho thấy giá cổ phiếu không phải lúc nào cũng tăng mạnh ngay sau sự kiện. Thậm chí, trong năm đầu tiên, một số thị trường còn ghi nhận mức điều chỉnh khá sâu. Tuy vậy, trong trung hạn khoảng ba năm, đa số đều đạt mức tăng trưởng tích cực từ 20% đến 50%.
Điều đó cho thấy nâng hạng chỉ là chất xúc tác, còn hiệu quả thực sự của thị trường vẫn phụ thuộc vào các yếu tố nền tảng như tăng trưởng kinh tế vĩ mô, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp và mức định giá hiện hữu. Với Việt Nam, điểm tựa nằm ở nền tảng vĩ mô ổn định, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp được đánh giá tích cực và mặt bằng định giá vẫn ở mức hấp dẫn so với nhiều thị trường cùng nhóm.
Nói cách khác, nâng hạng không phải “chiếc đũa thần” giúp mọi cổ phiếu cùng tăng ngay lập tức, nhưng lại là cú hích đủ mạnh để mở ra một chu kỳ hút vốn mới, thúc đẩy quá trình tái định giá và nâng tầm sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam trong mắt nhà đầu tư toàn cầu.
Từ nay đến trước ngày 21/9, thị trường nhiều khả năng sẽ xuất hiện các đợt sóng ngắn hạn xoay quanh nhóm cổ phiếu có khả năng lọt rổ FTSE. Nhưng về dài hạn, doanh nghiệp thực sự hưởng lợi sẽ là những đơn vị có nền tảng cơ bản tốt, thanh khoản cao, minh bạch và sẵn sàng đáp ứng chuẩn mực cao hơn của dòng vốn quốc tế.
Với doanh nghiệp niêm yết, nâng hạng không chỉ là câu chuyện của giá cổ phiếu, mà còn là áp lực phải cải thiện quản trị, công bố thông tin và chất lượng vận hành để tiếp cận nguồn vốn ngoại bền vững hơn. Với nhà đầu tư, đây là thời điểm cần phân biệt rõ giữa “cổ phiếu hưởng lợi theo tin tức” và “cổ phiếu hưởng lợi nhờ nền tảng”, bởi chênh lệch hiệu quả đầu tư giữa hai nhóm này có thể rất lớn khi thị trường bước vào giai đoạn tái định giá sâu hơn.
