Thị trường vốn Việt Nam tăng tốc cải cách, tiến gần mục tiêu nâng hạng toàn cầu

Thị trường vốn Việt Nam đang bước vào giai đoạn cải cách sâu rộng với nhiều thay đổi mang tính nền tảng, tạo ra những chuyển biến rõ nét cả về chất lượng vận hành lẫn mức độ hấp dẫn đối với nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Theo ghi nhận từ các tổ chức tài chính quốc tế, những cải cách hiện nay không còn mang tính thử nghiệm mà đã đi vào thực chất, có thể đo lường và đánh giá bằng các chỉ số cụ thể. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu nâng hạng thị trường trong thời gian tới.

Một trong những điểm cải thiện đáng chú ý là quy trình mở tài khoản đầu tư đã được rút ngắn đáng kể. Nếu như trước đây nhà đầu tư nước ngoài phải mất từ 3 đến 6 tháng để hoàn tất thủ tục, thì hiện nay thời gian này chỉ còn khoảng 2 ngày. Sự thay đổi này góp phần giảm đáng kể rào cản gia nhập thị trường, đặc biệt đối với dòng vốn ngoại.

Thị trường vốn Việt Nam tăng tốc cải cách, tiến gần mục tiêu nâng hạng toàn cầu. (Ảnh: Minh họa)

Song song đó, cơ chế giao dịch cũng có bước tiến lớn khi phần lớn giao dịch trên thị trường hiện không còn yêu cầu ký quỹ trước. Điều này giúp tăng tính linh hoạt và cải thiện thanh khoản. Thực tế cho thấy, trong quý I/2026, giá trị giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam đã tăng khoảng 50% so với cùng kỳ, phản ánh sự sôi động trở lại của dòng tiền.

Hiện nay, giá trị giao dịch bình quân mỗi ngày đạt khoảng 1,2 tỷ USD, trong khi quy mô vốn hóa thị trường vào giữa tháng 5/2026 đã lên tới khoảng 419 tỷ USD. Đáng chú ý, trong một số thời điểm của năm 2025, thanh khoản thị trường Việt Nam thậm chí đã vượt qua cả Singapore và Indonesia – những thị trường có lịch sử phát triển lâu đời hơn.

Một trong những trụ cột quan trọng trong lộ trình cải cách là việc triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), dự kiến đưa vào vận hành từ đầu năm 2027. Đây được xem là bước tiến mang tính “bản lề”, giúp nâng cao mức độ an toàn hệ thống, giảm rủi ro thanh toán và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.

Để cơ chế này hoạt động hiệu quả, các cơ quan quản lý đang tập trung vào ba yếu tố then chốt gồm: duy trì cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước, chuyển việc thực hiện ký quỹ về công ty chứng khoán thay vì ngân hàng lưu ký, và tối ưu hóa quy trình bù trừ nghĩa vụ giao dịch.

Không chỉ dừng lại ở CCP, các cấu phần hạ tầng khác như hệ thống xử lý tự động STP, tài khoản tổng (Omnibus Account) hay cơ chế vay và cho vay chứng khoán (SBL) cũng đang được hoàn thiện đồng bộ. Những cải tiến này giúp nâng cao năng lực vận hành và tăng tính minh bạch của toàn thị trường.

Ở góc độ dòng vốn, dù ghi nhận hiện tượng rút ròng khoảng 2,5 tỷ USD từ nhà đầu tư nước ngoài kể từ đầu năm, thị trường vẫn duy trì sự ổn định nhờ dòng tiền trong nước bù đắp khoảng 3,5 tỷ USD. Điều này cho thấy vai trò ngày càng lớn của nhà đầu tư nội, đồng thời phản ánh niềm tin vào triển vọng dài hạn của thị trường.

Các chuyên gia nhận định, việc khối ngoại rút vốn chủ yếu xuất phát từ yếu tố vĩ mô toàn cầu và biến động tỷ giá, thay vì do những lo ngại nội tại của nền kinh tế Việt Nam. Trong bối cảnh đó, sự chủ động của dòng vốn trong nước đã giúp thị trường tránh được những cú sốc lớn.

Liên quan đến lộ trình nâng hạng, lần đầu tiên Việt Nam đã xây dựng được một kế hoạch cụ thể và được Chính phủ phê duyệt chính thức. Theo đó, thị trường chứng khoán Việt Nam dự kiến sẽ được nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 9/2026.

Xa hơn, mục tiêu gia nhập rổ chỉ số thị trường mới nổi của MSCI được đặt ra vào năm 2030. Để đạt được điều này, Việt Nam đang tập trung giải quyết các vấn đề cốt lõi như nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài, cải thiện tính minh bạch thông tin và nâng cao khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế.

Một tín hiệu tích cực là cơ quan quản lý đã bắt đầu công bố chi tiết cơ cấu sở hữu cổ phần theo nhiều nhóm nhà đầu tư khác nhau, bao gồm sở hữu Nhà nước, cổ đông lớn, nhà đầu tư chiến lược và cổ phiếu tự do lưu hành. Đây là bước đi quan trọng nhằm tăng tính minh bạch và phù hợp với tiêu chí của các tổ chức xếp hạng quốc tế.

Bên cạnh đó, nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định và xu hướng gia tăng thị phần xuất khẩu cũng đang tạo lực đẩy dài hạn cho thị trường vốn Việt Nam. Nhiều chuyên gia cho rằng, quỹ đạo phát triển của Việt Nam hiện có nhiều điểm tương đồng với Trung Quốc trong giai đoạn tăng trưởng trước đây, qua đó trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư dài hạn.