Dòng vốn xanh tăng tốc khi ngân hàng và doanh nghiệp cùng chuyển đổi mạnh mẽ

Chuyển đổi xanh đang từ một xu hướng trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nền kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường và quản trị bền vững (ESG) ngày càng được siết chặt trên phạm vi toàn cầu. Đối với Việt Nam, bài toán không chỉ dừng lại ở việc thích ứng mà còn là tận dụng cơ hội để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, trong đó dòng vốn xanh đóng vai trò then chốt.

Những năm gần đây, hệ thống ngân hàng đã nổi lên như một kênh dẫn vốn quan trọng cho quá trình chuyển đổi này. Từ việc hoàn thiện khung pháp lý đến triển khai các sản phẩm tài chính mới, tín dụng xanh đang từng bước được định hình rõ nét và mở rộng về quy mô.

Ngân hàng tăng tốc dẫn vốn cho chuyển đổi xanh

Ngân hàng Nhà nước đã liên tục ban hành các chính sách thúc đẩy tín dụng xanh, quản lý rủi ro môi trường – xã hội trong hoạt động cấp tín dụng, đồng thời khuyến khích các tổ chức tín dụng tích hợp tiêu chí ESG vào quy trình thẩm định. Đây được xem là nền tảng quan trọng để dòng vốn xanh có thể vận hành một cách bài bản và hiệu quả hơn.

Ở cấp độ tổ chức tín dụng, nhiều ngân hàng thương mại đã chủ động xây dựng chiến lược phát triển bền vững. Điển hình như VPBank, đơn vị này đẩy mạnh huy động vốn quốc tế song song với mở rộng tín dụng xanh trong nước. Khoản vay hợp vốn liên kết bền vững trị giá 1,44 tỷ USD ký kết trong tháng 6/2026 với sự tham gia của 15 định chế tài chính quốc tế là minh chứng rõ nét cho xu hướng này. Nguồn vốn được định hướng vào các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, giao thông xanh và kinh tế tuần hoàn.

Dòng vốn xanh tăng tốc khi ngân hàng và doanh nghiệp cùng chuyển đổi mạnh mẽ (Ảnh: Minh họa)

Trong khi đó, VietinBank lựa chọn chiến lược “chuyển đổi kép”, kết hợp giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Thông qua Khung tài chính bền vững, ngân hàng triển khai nhiều gói tín dụng quy mô lớn, bao gồm gói Green Up trị giá 5.000 tỷ đồng dành cho các dự án đạt chứng chỉ xanh và gói tín dụng trung, dài hạn lên tới 130.000 tỷ đồng phục vụ các dự án phát triển bền vững.

Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp vốn, các ngân hàng còn đóng vai trò tư vấn và đồng hành cùng doanh nghiệp. Việc hỗ trợ xây dựng chiến lược ESG, kết nối với các tổ chức đánh giá phát thải hay triển khai các khoản vay liên kết bền vững đang trở thành xu hướng phổ biến.

MB lại tiếp cận theo hướng kiểm soát rủi ro, xây dựng Khung tín dụng xanh và áp dụng ưu đãi lãi suất từ 0,5–1,5%/năm cho các dự án đáp ứng tiêu chí ESG. Đồng thời, ngân hàng thực hiện đánh giá rủi ro môi trường – xã hội đối với toàn bộ danh mục tín dụng. Đến quý I/2026, dư nợ tín dụng xanh của MB đạt hơn 69.300 tỷ đồng, tăng mạnh so với giai đoạn trước.

Những con số này cho thấy tín dụng xanh không còn là phân khúc nhỏ lẻ mà đang dần trở thành một trụ cột trong hoạt động của hệ thống ngân hàng.

Doanh nghiệp chủ động chuyển đổi để tiếp cận vốn

Nếu như trước đây chi phí vốn là yếu tố được đặt lên hàng đầu, thì hiện nay ngày càng nhiều doanh nghiệp coi chuyển đổi xanh là điều kiện tiên quyết để tồn tại và phát triển. Điều này đặc biệt rõ trong bối cảnh các chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng đặt ra yêu cầu khắt khe về môi trường và phát thải.

Trong lĩnh vực vận tải, việc chuyển đổi sang phương tiện sử dụng điện đang diễn ra nhanh chóng. Một số doanh nghiệp đã xây dựng lộ trình thay thế toàn bộ đội xe bằng phương tiện thân thiện môi trường trong vài năm tới. Không chỉ giúp giảm phát thải, quá trình này còn mở ra cơ hội tiếp cận các nguồn vốn tín dụng ưu đãi từ ngân hàng.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, mô hình sản xuất tuần hoàn cũng đang cho thấy hiệu quả rõ rệt. Việc tận dụng phụ phẩm để sản xuất phân bón hữu cơ, giảm thiểu phát thải và tối ưu tài nguyên không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn đáp ứng các tiêu chí để tiếp cận vốn xanh. Nhờ đó, nhiều hợp tác xã đã có điều kiện mở rộng quy mô sản xuất và xây dựng chuỗi giá trị bền vững.

Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy không phải doanh nghiệp nào cũng sẵn sàng tiếp cận dòng vốn này. Một trong những rào cản lớn là yêu cầu về minh bạch thông tin và năng lực xây dựng phương án chuyển đổi. Các tiêu chí ESG đòi hỏi doanh nghiệp phải có hệ thống quản trị bài bản, dữ liệu đầy đủ và chiến lược dài hạn.

Chính vì vậy, tín dụng xanh chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi có sự đồng hành từ cả hai phía: ngân hàng cung cấp nguồn lực và công cụ tài chính phù hợp, trong khi doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực và cam kết chuyển đổi.

Trong thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước dự kiến tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ, bao gồm cơ chế ưu đãi lãi suất cho các dự án xanh và hướng dẫn cụ thể về phân loại dự án theo tiêu chí môi trường. Đồng thời, việc tăng cường hợp tác với các định chế tài chính quốc tế sẽ giúp bổ sung nguồn vốn dài hạn và nâng cao năng lực quản trị rủi ro khí hậu cho toàn hệ thống.

Dù vậy, để dòng vốn xanh thực sự trở thành động lực cho tăng trưởng, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng và cộng đồng doanh nghiệp. Khi các mắt xích này được kết nối chặt chẽ, tín dụng xanh không chỉ tăng về quy mô mà còn góp phần định hình một mô hình phát triển bền vững, thích ứng với những yêu cầu ngày càng cao của الاقتصاد toàn cầu.