Khác với các giai đoạn trước, tác động từ chính sách tiền tệ của Mỹ hiện không chỉ dừng ở câu chuyện tỷ giá. Khi Fed tiếp tục giữ lãi suất ở mức 3,5-3,75%, đồng USD duy trì sức hấp dẫn trên thị trường tài chính quốc tế, kéo theo áp lực đối với nhiều nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam.
 |
| Khi người dân ưu tiên các khoản chi thiết yếu, doanh nghiệp bán lẻ và sản xuất hàng tiêu dùng sẽ khó chuyển toàn bộ chi phí đầu vào tăng sang giá bán. Để giữ khách hàng, nhiều doanh nghiệp phải tăng khuyến mại, giảm biên lợi nhuận hoặc tiết giảm chi phí vận hành. |
Đối với doanh nghiệp, ảnh hưởng thể hiện rõ ở ba khía cạnh.
Thứ nhất là chi phí vốn. Khi lãi suất USD duy trì ở mức cao, việc giảm sâu lãi suất cho vay trong nước sẽ gặp nhiều giới hạn do yêu cầu bảo đảm ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát và duy trì sức hấp dẫn của đồng Việt Nam. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn phải tiếp cận nguồn vốn với chi phí tương đối cao.
Thứ hai là áp lực tỷ giá. Nếu USD tiếp tục mạnh lên, các doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu, máy móc hoặc có nghĩa vụ thanh toán bằng ngoại tệ sẽ phải gánh thêm chi phí. Những ngành phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu như dệt may, da giày, điện tử, hóa chất hay chế biến gỗ sẽ chịu tác động rõ nét hơn.
Thứ ba là giá đầu vào. Giá năng lượng thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều biến động do yếu tố địa chính trị. Nếu giá dầu tăng trở lại, chi phí logistics, vận chuyển và sản xuất trong nước có thể tiếp tục leo thang, làm giảm biên lợi nhuận của doanh nghiệp.
Dư địa giảm lãi suất trong nước thu hẹp
Việc Fed chưa phát tín hiệu nới lỏng chính sách tiền tệ cũng khiến công tác điều hành tại Việt Nam phải cân bằng nhiều mục tiêu cùng lúc.
 |
| Dù chính sách của Fed không trực tiếp quyết định mặt bằng lãi suất trong nước, việc lãi suất USD duy trì ở mức cao sẽ khiến quá trình điều hành phải cân bằng chặt chẽ hơn giữa hỗ trợ tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và bảo đảm an toàn hệ thống. |
Trong khi Chính phủ ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng, Ngân hàng Nhà nước vẫn cần duy trì ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính. Điều này đồng nghĩa mặt bằng lãi suất cho vay khó có khả năng giảm mạnh trong ngắn hạn.
Bên cạnh đó, tăng trưởng tín dụng đang cao hơn tốc độ huy động vốn cũng tạo thêm áp lực đối với nguồn vốn của các tổ chức tín dụng. Khi chi phí huy động chưa giảm đáng kể, khả năng giảm sâu lãi suất cho vay sẽ bị hạn chế, nhất là đối với các khoản vay trung và dài hạn.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đây tiếp tục là nhóm chịu tác động rõ nhất do khả năng tiếp cận vốn còn hạn chế, năng lực tài chính chưa đủ mạnh và ít dư địa chống chịu trước biến động thị trường.
Áp lực không chỉ đến từ vốn vay
Ngoài câu chuyện tín dụng, doanh nghiệp còn phải đối mặt với sức ép từ thị trường tiêu dùng và hoạt động xuất nhập khẩu.
Mặc dù tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tiếp tục tăng, người tiêu dùng vẫn có xu hướng thận trọng trong chi tiêu. Điều này buộc nhiều doanh nghiệp phải duy trì các chương trình khuyến mại hoặc chấp nhận giảm biên lợi nhuận để giữ thị phần thay vì chuyển toàn bộ chi phí đầu vào sang giá bán.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp xuất khẩu cũng đứng trước những biến số mới. Đồng USD mạnh hơn có thể mang lại lợi thế khi quy đổi doanh thu, nhưng lợi ích này có thể bị bù đắp bởi chi phí nguyên liệu nhập khẩu, vận tải quốc tế và logistics gia tăng.
Chủ động quản trị rủi ro để duy trì tăng trưởng
Trong bối cảnh các yếu tố bên ngoài còn nhiều bất định, khả năng thích ứng của doanh nghiệp sẽ đóng vai trò quyết định.
Các doanh nghiệp cần tăng cường quản trị dòng tiền, kiểm soát chặt chi phí tài chính, hạn chế sử dụng đòn bẩy quá lớn và chủ động các giải pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá đối với các khoản vay hoặc hợp đồng thanh toán bằng ngoại tệ.
Song song đó, việc đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu, mở rộng thị trường xuất khẩu và tận dụng các chính sách hỗ trợ của Chính phủ về tín dụng, đầu tư công và cải cách thủ tục hành chính sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng chống chịu trước biến động của kinh tế toàn cầu.
Việc Fed tiếp tục giữ nguyên lãi suất cho thấy môi trường tài chính quốc tế vẫn chưa thực sự thuận lợi. Với doanh nghiệp Việt Nam, bài toán trong những tháng cuối năm không chỉ là tìm kiếm thêm đơn hàng mà còn phải nâng cao năng lực quản trị rủi ro để bảo vệ hiệu quả kinh doanh trong bối cảnh chi phí vốn và thị trường còn nhiều biến động.
