BOJ nâng lãi suất lên cao nhất 31 năm, đồng Yên vẫn suy yếu

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) ngày 18/9 nâng lãi suất lên mức cao nhất trong 31 năm, đồng thời phát tín hiệu sẵn sàng tiếp tục tăng chi phí vay trong bối cảnh các ngân hàng trung ương lớn đẩy mạnh ứng phó áp lực lạm phát dai dẳng do giá dầu tăng vọt.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản nâng lãi suất lên mức cao nhất trong 14 năm qua

Tuy nhiên, quyết định vốn đã được thị trường dự báo rộng rãi không hỗ trợ ngay cho đồng Yên. Đồng tiền này ban đầu suy yếu khi giới đầu tư chú ý đến việc BOJ chưa đưa ra định hướng rõ ràng về lộ trình thắt chặt, trong khi hai thành viên hội đồng theo quan điểm ôn hòa cho rằng cần kiên nhẫn hơn với việc nâng chi phí vay.

Kết thúc cuộc họp kéo dài hai ngày, BOJ quyết định nâng lãi suất chính sách từ 1% lên 1,25% với tỷ lệ biểu quyết 7-2. Hai thành viên có quan điểm ôn hòa là Asada Toichiro và Sato Ayano phản đối quyết định này.

Động thái của BOJ nối tiếp các đợt tăng lãi suất tại châu Âu và Mỹ, cho thấy các ngân hàng trung ương đang ưu tiên kiểm soát rủi ro lạm phát toàn cầu trước sức ép từ chi phí năng lượng tăng do chiến tranh Iran, chính sách tài khóa mở rộng và nhu cầu đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI). Đây là lần tăng lãi suất đầu tiên trong ba tháng, đưa lãi suất tiến gần hơn vùng trung lập theo đánh giá của BOJ và đánh dấu thêm một bước rời khỏi chính sách tiền tệ siêu lỏng kéo dài nhiều thập kỷ, vốn giúp đồng nội tệ Nhật Bản trở thành nguồn vốn tài trợ giá rẻ trên toàn cầu.

Sau thông báo, đồng Yên giảm xuống 156,91 yên đổi 1 đô la Mỹ. Mức tăng 25 điểm cơ bản, cùng hai phiếu phản đối từ các thành viên ôn hòa, đã làm dịu kỳ vọng về một chu kỳ thắt chặt quyết liệt hơn.

Thống đốc BOJ Ueda Kazuo cho rằng trọng tâm chính sách của ngân hàng đã thay đổi khi lạm phát cơ bản tiến gần mục tiêu 2%. Tại cuộc họp báo, ông Ueda cảnh báo việc lạm phát cơ bản vượt 2% có thể gây tác động bất lợi cho kinh tế Nhật Bản. Theo ông, ưu tiên hiện nay là ổn định lạm phát cơ bản quanh mức 2%, phản ánh sự chuyển dịch sang một giai đoạn chính sách mới.

Trong tuyên bố về quyết định lãi suất, BOJ nhận định diễn biến kinh tế và giá cả nhìn chung phù hợp với kịch bản cơ sở, song vẫn tồn tại nguy cơ lạm phát cơ bản lệch khỏi mục tiêu 2%. Cơ quan này lưu ý lạm phát bán buôn còn ở mức cao và áp lực giá trong giao dịch giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp đã bắt đầu lan sang giá tiêu dùng.

BOJ đánh giá lạm phát cơ bản đang tiến gần 2% khi doanh nghiệp tiếp tục chuyển phần chi phí tiền lương gia tăng sang người tiêu dùng, trong khi kỳ vọng lạm phát có xu hướng đi lên.

Ông Fred Neumann, Kinh tế trưởng khu vực châu Á tại HSBC ở Hồng Kông (Trung Quốc), nhận định giọng điệu trong tuyên bố cùng hai ý kiến phản đối quyết định tăng lãi suất cho thấy BOJ có thể duy trì cách tiếp cận thận trọng trong các bước thắt chặt tiếp theo.

BOJ chấm dứt chương trình kích thích kéo dài một thập kỷ vào năm 2024 và từ đó đã nhiều lần nâng lãi suất, gần nhất vào tháng 6, với nhịp độ khoảng hai lần mỗi năm. Tiến trình này dựa trên đánh giá rằng Nhật Bản đang đạt thêm bước tiến trong việc duy trì lạm phát ở mức 2%. Đợt tăng lên 1,25% đưa lãi suất vào vùng ước tính 1,1-2,5% của lãi suất danh nghĩa trung lập, tức mức không kìm hãm cũng không thúc đẩy tăng trưởng quá mức, qua đó làm gia tăng câu hỏi về điểm dừng của chu kỳ nâng lãi suất.

Dù vậy, BOJ vẫn đi sau nhiều ngân hàng trung ương lớn. Lãi suất chính sách của Nhật Bản thấp hơn mức 2,5% mà Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) thiết lập trong tuần trước và vùng 3,75-4,00% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Nhịp độ tăng lãi suất chậm của BOJ được xem là một nguyên nhân khiến đồng Yên suy yếu, từ đó làm tăng chi phí nhập khẩu và gây thêm áp lực lạm phát.

Dữ liệu công bố cùng ngày cho thấy lạm phát tiêu dùng cốt lõi trong tháng 8 ổn định quanh mục tiêu 2% của BOJ, khi doanh nghiệp tiếp tục chuyển chi phí gia tăng của nhiều mặt hàng thực phẩm và hàng tạp hóa sang người tiêu dùng. Khảo sát của Reuters cho thấy các nhà phân tích dự báo BOJ sẽ nâng lãi suất lên 1,5% vào cuối tháng 3 năm sau và 1,75% trong quý 2/2027. Phần lớn cho rằng lãi suất cuối chu kỳ sẽ không thấp hơn 1,75%.

Thị trường gần như đã phản ánh đầy đủ khả năng BOJ tăng lãi suất trong tháng 9 sau một loạt tín hiệu cứng rắn, trong đó có cảnh báo hồi tháng 7 về nguy cơ lạm phát vượt mục tiêu do giá nhiên liệu tăng mạnh, chi phí nhập khẩu leo thang vì đồng Yên yếu và nhu cầu AI gia tăng.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết ông đã bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với các bước đi tiền tệ quyết đoán nhằm hạn chế đà suy yếu của đồng Yên Nhật trong cuộc gặp Thống đốc Ueda Kazuo bên lề hội nghị các nhà lãnh đạo tài chính G20 hồi đầu tháng.

Theo các nguồn tin của Reuters, khi đồng ý tham gia chương trình can thiệp mua đồng Yên Nhật, ông Bessent đồng thời đề xuất chính quyền Thủ tướng Takaichi Sanae không đẩy mạnh kích thích tài khóa, bởi động thái này có thể đi ngược nỗ lực kiềm chế lạm phát của BOJ. Tuy nhiên, nhiều quan chức BOJ, trong đó có Thống đốc Ueda Kazuo, vẫn để ngỏ tốc độ và quy mô tăng lãi suất trong tương lai, nhấn mạnh quyết định sẽ phụ thuộc đáng kể vào triển vọng lạm phát và tác động của các đợt điều chỉnh trước đối với điều kiện tài chính.