Áp lực lãi suất gia tăng khi cầu vốn vượt cung trong nền kinh tế tăng trưởng cao

Khi nền kinh tế Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao, câu chuyện lãi suất đang trở thành một trong những biến số quan trọng, tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp và hệ thống tài chính. Chia sẻ về vấn đề này, ông Lê Mạnh Linh, Tổng giám đốc - Công ty Tài chính Tổng hợp Cổ phần Điện lực (EVF), cho rằng bản chất của lãi suất vẫn xoay quanh quy luật cung – cầu vốn trên thị trường.

Theo ông Linh, khi nền kinh tế đẩy mạnh đầu tư để đạt các mục tiêu tăng trưởng, nhu cầu vốn sẽ gia tăng nhanh chóng. Trong khi đó, khả năng cung ứng vốn của hệ thống tài chính, đặc biệt là ngân hàng, có những giới hạn nhất định. Khi cầu vượt cung, chi phí vốn tăng lên là điều khó tránh khỏi, và điều này phản ánh trực tiếp vào mặt bằng lãi suất.

Ông Lê Mạnh Linh, Tổng giám đốc - Công ty Tài chính Tổng hợp Cổ phần Điện lực.

Một điểm đáng chú ý khác là sự mất cân đối về kỳ hạn vốn – vấn đề đã tồn tại trong nhiều năm của hệ thống tài chính Việt Nam. Hiện nay, các ngân hàng thương mại chủ yếu huy động vốn ngắn hạn, nhưng lại phải đáp ứng nhu cầu vay trung và dài hạn của nền kinh tế, đặc biệt là trong các lĩnh vực như hạ tầng, bất động sản hay sản xuất công nghiệp.

“Việc sử dụng vốn ngắn hạn để tài trợ cho các khoản vay dài hạn tạo ra áp lực lớn lên thanh khoản và chi phí vốn của ngân hàng,” ông Linh phân tích. Khi phải duy trì dòng vốn cho các khoản vay dài hạn, trong khi nguồn huy động liên tục đáo hạn, các tổ chức tín dụng buộc phải tăng cường huy động với lãi suất cao hơn để đảm bảo cân đối dòng tiền.

Không chỉ dừng lại ở nhu cầu cấp vốn mới, hệ thống tài chính còn phải đối mặt với áp lực hoàn trả các khoản vốn đã huy động trước đó, bao gồm cả nguồn vốn trong nước và quốc tế. Điều này tạo ra một vòng xoáy kép: vừa phải tìm nguồn vốn mới để tài trợ cho tăng trưởng, vừa phải đảm bảo nghĩa vụ thanh toán các khoản nợ đến hạn.

Trong bối cảnh đó, nếu để thị trường tự điều chỉnh hoàn toàn, lãi suất có thể tiếp tục tăng cho đến khi đạt ngưỡng khiến doanh nghiệp không còn khả năng vay vốn. Khi đó, nhu cầu tín dụng sẽ suy giảm, kéo theo lãi suất hạ nhiệt. Tuy nhiên, theo ông Linh, đây không phải là kịch bản mong muốn, bởi nó đồng nghĩa với việc hoạt động sản xuất, kinh doanh bị thu hẹp, ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng GDP.

Một giải pháp thường được nhắc đến là mở rộng cung tiền để giảm áp lực lãi suất. Tuy nhiên, ông Linh cho rằng cần hết sức thận trọng với cách tiếp cận này. Việc bơm thêm tiền vào nền kinh tế nếu không được kiểm soát chặt chẽ có thể dẫn đến rủi ro lạm phát, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.

Thay vào đó, việc đa dạng hóa nguồn vốn, đặc biệt là thu hút dòng vốn từ nước ngoài, được xem là một hướng đi quan trọng. Theo ông Linh, đây cũng là lý do Việt Nam đang thúc đẩy phát triển các trung tâm tài chính quốc tế, đồng thời khuyến khích các tổ chức tài chính trong nước tăng cường huy động vốn trên thị trường quốc tế.

“Các tổ chức tài chính Việt Nam ngày càng tiệm cận với chuẩn mực quốc tế về quản trị, minh bạch thông tin, từ đó nâng cao khả năng tiếp cận nhà đầu tư nước ngoài,” ông Linh nhận định. Với lợi thế này, các định chế tài chính có thể đóng vai trò cầu nối, đưa dòng vốn quốc tế vào phục vụ cho nhu cầu phát triển trong nước.

Bên cạnh việc mở rộng quy mô vốn, bài toán kỳ hạn cũng cần được giải quyết một cách căn cơ. Theo ông Linh, Việt Nam cần phát triển mạnh hơn thị trường chứng khoán và trái phiếu để tạo ra nguồn vốn trung và dài hạn ổn định cho nền kinh tế.

Khi các doanh nghiệp và tổ chức tài chính có thể huy động vốn với kỳ hạn 3–5 năm hoặc dài hơn, áp lực sử dụng vốn ngắn hạn để tài trợ cho các dự án dài hạn sẽ giảm đáng kể. Điều này không chỉ giúp ổn định hệ thống tài chính mà còn góp phần giảm áp lực lên lãi suất đầu vào.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Linh nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Trong bối cảnh chi phí vốn gia tăng, việc tối ưu hóa vòng quay vốn lưu động trở thành yếu tố then chốt.

“Một đồng vốn nếu chỉ quay vòng một lần trong năm sẽ tạo ra giá trị nhất định. Nhưng nếu doanh nghiệp có thể tối ưu hoạt động để đồng vốn đó quay vòng hai hoặc ba lần, giá trị tạo ra cho nền kinh tế sẽ tăng lên tương ứng,” ông Linh phân tích.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải cải thiện quản trị, tối ưu chuỗi cung ứng, rút ngắn thời gian sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào nguồn vốn vay mới.

Tổng thể, câu chuyện lãi suất không chỉ đơn thuần là vấn đề điều hành chính sách tiền tệ, mà còn phản ánh cấu trúc sâu hơn của thị trường tài chính và nền kinh tế. Việc cân bằng cung – cầu vốn, giải quyết bài toán kỳ hạn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn sẽ là những yếu tố then chốt để ổn định mặt bằng lãi suất, hỗ trợ tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.