Ngân hàng tăng trích lập dự phòng lợi nhuận chịu áp lực nợ xấu

Bức tranh tài chính của ngành ngân hàng trong nửa đầu năm 2026 đang cho thấy một xu hướng đáng chú ý: lợi nhuận sụt giảm nhưng không phản ánh sự suy yếu của hoạt động kinh doanh cốt lõi. Thay vào đó, nguyên nhân chính đến từ việc các nhà băng chủ động tăng mạnh trích lập dự phòng nhằm kiểm soát rủi ro tín dụng trong bối cảnh nợ xấu có dấu hiệu nhích lên.

Tại Sacombank, lợi nhuận trước thuế 6 tháng đầu năm đạt 4.136 tỷ đồng, giảm tới 43,6% so với cùng kỳ. Riêng quý II ghi nhận 2.030 tỷ đồng, giảm 44,5%. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh của ngân hàng này vẫn tăng hơn 33%. Nguyên nhân khiến lợi nhuận chung đi xuống chủ yếu do chi phí dự phòng tăng đột biến, lên tới 7.119 tỷ đồng, gấp hơn 5 lần cùng kỳ.

Ngân hàng tăng trích lập dự phòng lợi nhuận chịu áp lực nợ xấu.

Dù thu nhập lãi thuần giảm nhẹ 8,6%, còn 12.289 tỷ đồng, Sacombank vẫn ghi nhận sự tăng trưởng tích cực từ các nguồn thu ngoài lãi khi tăng gần 2,5 lần. Tính đến cuối tháng 6/2026, tổng tài sản ngân hàng đạt 892.049 tỷ đồng, trong khi dư nợ cho vay đạt 636.029 tỷ đồng, tăng 1,5%. Đáng chú ý, tỷ lệ bao phủ nợ xấu được cải thiện từ 50% lên 57% nhờ tăng cường trích lập dự phòng.

Tương tự, Eximbank cũng ghi nhận lợi nhuận suy giảm mạnh khi chi phí dự phòng tăng cao. Trong quý II/2026, lợi nhuận trước thuế chỉ đạt 341 tỷ đồng, giảm 48,2% so với cùng kỳ. Lũy kế 6 tháng, con số này đạt 678 tỷ đồng, giảm 54,5%. Chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng hơn 143%, lên 798 tỷ đồng, trở thành yếu tố chính kéo giảm lợi nhuận.

Không chỉ chịu áp lực từ dự phòng, các mảng hoạt động kinh doanh của Eximbank cũng có dấu hiệu chững lại. Thu nhập lãi thuần trong quý II đạt 1.396 tỷ đồng, giảm 5%, trong khi thu từ dịch vụ giảm mạnh tới 82,8%. Tổng thu nhập hoạt động giảm 7,5%, cho thấy bức tranh kinh doanh chưa thực sự khởi sắc.

Trong khi đó, VietABank và Bac A Bank lại cho thấy một bức tranh cân bằng hơn. VietABank ghi nhận tổng tài sản đạt 149.131 tỷ đồng, tăng 6,2%, với dư nợ cho vay tăng 8,4%. Dù nợ xấu tăng nhẹ lên 1.172 tỷ đồng, tỷ lệ nợ xấu vẫn được kiểm soát ở mức 1,22% nhờ tăng trưởng tín dụng và dự phòng hợp lý.

Bac A Bank cũng duy trì lợi nhuận ổn định với 304 tỷ đồng trong quý II, gần như đi ngang so với cùng kỳ. Tuy nhiên, chi phí dự phòng tăng mạnh gần 4,9 lần đã làm chậm lại đà tăng trưởng. Lũy kế 6 tháng, lợi nhuận trước thuế đạt 682 tỷ đồng, chỉ tăng nhẹ 1,6% dù lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh tăng tới 48,4%.

Điểm chung của các ngân hàng là chất lượng tài sản đang chịu áp lực lớn hơn so với giai đoạn trước. Tại Sacombank, tổng nợ xấu tăng 19,5% so với đầu năm, lên 47.957 tỷ đồng, kéo tỷ lệ nợ xấu từ 6,41% lên 7,54%. Đây là mức tăng đáng kể, buộc ngân hàng phải đẩy mạnh trích lập để tạo bộ đệm an toàn.

Eximbank cũng không nằm ngoài xu hướng khi nợ xấu tăng từ 5.273 tỷ đồng lên 5.794 tỷ đồng, đưa tỷ lệ nợ xấu từ 2,86% lên 3,08%. Đồng thời, tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm từ 43,8% xuống còn 31,7%, cho thấy áp lực xử lý nợ xấu vẫn hiện hữu.

Một số ngân hàng khác cũng ghi nhận tỷ lệ nợ xấu tăng nhẹ. LPBank có tỷ lệ nợ xấu tăng từ 1,68% lên 1,85%, trong khi VPBank duy trì quanh mức 2% đối với riêng lẻ và dưới 3% ở hợp nhất.

Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, đến cuối tháng 5/2026, tỷ lệ nợ xấu nội bảng toàn hệ thống ở mức 3,43%. Nếu loại trừ các ngân hàng thuộc diện kiểm soát đặc biệt, tỷ lệ này còn khoảng 1,55%. Khi tính cả các khoản nợ tiềm ẩn, tỷ lệ nợ xấu gộp khoảng 3,9%.

Các chuyên gia đánh giá, dù rủi ro tín dụng có xu hướng gia tăng, nhưng vẫn chưa đến mức gây ra rủi ro hệ thống. Dự báo đến cuối năm 2026, tỷ lệ nợ xấu toàn ngành có thể ở mức khoảng 1,8%, nhích nhẹ so với năm trước.

Tuy nhiên, áp lực vẫn còn ở phía trước. Lãi suất huy động duy trì ở mức cao có thể làm gia tăng gánh nặng trả nợ của người vay, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản. Bên cạnh đó, khoảng 76.000 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp sẽ đáo hạn trong nửa cuối năm 2026, và thêm 108.000 tỷ đồng trong năm 2027, tạo áp lực lớn lên dòng tiền doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, việc các ngân hàng chủ động tăng trích lập dự phòng được xem là bước đi cần thiết nhằm củng cố khả năng chống chịu. Dù điều này ảnh hưởng đến lợi nhuận ngắn hạn, nhưng lại tạo nền tảng an toàn cho hệ thống trong trung và dài hạn.

Có thể thấy, ngành ngân hàng đang bước vào giai đoạn “hy sinh lợi nhuận để đổi lấy sự an toàn”. Đây không chỉ là phản ứng trước áp lực nợ xấu, mà còn là chiến lược chủ động nhằm đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính trong bối cảnh nhiều biến động phía trước.