Rạng sáng 19/6 (theo giờ Việt Nam), MSCI - tổ chức cung cấp chỉ số và đánh giá phân loại thị trường tài chính toàn cầu - đã công bố Báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường Toàn cầu (Global Market Accessibility Review) năm 2026.
Điểm đáng chú ý là toàn bộ 18 tiêu chí đánh giá đối với thị trường Việt Nam được giữ nguyên so với năm trước, trong đó có tới 8 tiêu chí vẫn ở mức cần cải thiện.
Theo MSCI, Việt Nam đã có những bước tiến nhất định trong việc hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến sở hữu nước ngoài và công bố thông tin. Tuy nhiên, nhiều rào cản cốt lõi vẫn chưa được xử lý triệt để.
 |
| Theo Báo cáo Đánh giá khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu năm 2026 của MSCI, thị trường Việt Nam vẫn còn một số tiêu chí chưa đáp ứng đầy đủ liên quan đến khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. |
Một trong những vấn đề lớn nhất là giới hạn sở hữu nước ngoài.
Một số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực có điều kiện hoặc nhạy cảm vẫn áp dụng tỷ lệ sở hữu nước ngoài từ 0% đến 75%, ảnh hưởng tới hơn 10% thị trường cổ phiếu Việt Nam.
MSCI ghi nhận quy định mới không còn cho phép doanh nghiệp tự đặt giới hạn sở hữu nước ngoài thấp hơn mức tối đa theo quy định pháp luật. Đồng thời, các doanh nghiệp niêm yết phải công bố giới hạn sở hữu nước ngoài áp dụng trước tháng 9/2026.
Bên cạnh đó, tình trạng cạn room ngoại vẫn là bài toán chưa có lời giải.
Hơn 1% chỉ số MSCI Vietnam IMI đang chịu tác động do tỷ lệ room ngoại còn lại ở mức thấp.
Theo đánh giá của MSCI, quyền tiếp cận bình đẳng của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Một số doanh nghiệp chưa công bố đầy đủ thông tin bằng tiếng Anh, trong khi các quy định về giới hạn sở hữu vẫn khá chặt chẽ.
Ở lĩnh vực ngoại hối, MSCI cho rằng Việt Nam chưa có thị trường tiền tệ ở nước ngoài và vẫn tồn tại nhiều ràng buộc trên thị trường trong nước.
Chẳng hạn, các giao dịch ngoại hối hiện vẫn phải gắn với các giao dịch chứng khoán.
Đối với thủ tục tham gia thị trường, nhà đầu tư nước ngoài vẫn phải thực hiện đăng ký bắt buộc và việc mở tài khoản cần có sự chấp thuận của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC).
Một điểm đáng chú ý khác là vấn đề minh bạch thông tin.
MSCI cho biết không phải tất cả các quy định của thị trường Việt Nam đều có phiên bản tiếng Anh. Dòng thông tin trên thị trường chứng khoán cũng chưa được công bố đồng bộ, đầy đủ và chi tiết bằng tiếng Anh.
Tổ chức này nhắc lại việc Bộ Tài chính đã ban hành lộ trình yêu cầu doanh nghiệp đại chúng công bố thông tin bằng tiếng Anh, bắt đầu từ ngày 1/1/2025 và dự kiến hoàn tất vào ngày 1/1/2028.
MSCI cho biết sẽ tiếp tục theo dõi tiến độ triển khai của lộ trình này.
Ngoài ra, Việt Nam cũng được đánh giá là thị trường có tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) ở mức thấp.
Một số doanh nghiệp từng bị loại khỏi các bộ chỉ số do những lo ngại liên quan đến khả năng đầu tư, tính minh bạch và quá trình hình thành giá.
Ở khâu thanh toán và bù trừ, MSCI cho biết Việt Nam hiện chưa có cơ chế thấu chi. Dù giải pháp không yêu cầu ký quỹ trước đã được triển khai trong ngắn hạn, thị trường vẫn đang chờ một khuôn khổ dài hạn đi kèm với việc vận hành đầy đủ mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP), dự kiến vào năm 2027.
Về khả năng chuyển nhượng, MSCI ghi nhận nhiều loại giao dịch ngoài sàn và chuyển nhượng hiện vật đã được nới lỏng thủ tục hơn trước, không còn phải xin chấp thuận trước từ cơ quan quản lý.
Tuy nhiên, VSDC vẫn cần vài ngày để rà soát hồ sơ trước khi các giao dịch này được thực hiện.
Báo cáo năm 2026 cho thấy quá trình cải thiện chất lượng thị trường chứng khoán Việt Nam đã có chuyển biến, nhưng các điểm nghẽn mang tính nền tảng vẫn chưa được tháo gỡ hoàn toàn. Đây sẽ tiếp tục là những bài toán quan trọng nếu Việt Nam muốn đẩy nhanh mục tiêu nâng hạng thị trường trong những năm tới.
