TS. Nguyễn Quốc Hùng: Thanh toán số mở lối vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cho rằng việc nhìn nhận đúng thực trạng nguồn lực là điều kiện tiên quyết để xây dựng các chính sách hiệu quả. Theo ông, nếu chỉ dựa vào các con số tăng trưởng lý thuyết mà không đánh giá đầy đủ những điểm nghẽn thực tế, mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ rất khó đạt được.

Hiện nay, nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào hai nguồn lực chính là tín dụng ngân hàng và đầu tư công. Một nghịch lý đáng chú ý được TS. Hùng chỉ ra là tăng trưởng tín dụng đạt khoảng 19% nhưng GDP chỉ tăng khoảng 8%, cho thấy hiệu quả sử dụng vốn chưa tương xứng. Trong khi đó, thị trường vốn dù đã phát triển trong nhiều năm vẫn chưa đủ chiều sâu và độ tin cậy để trở thành kênh dẫn vốn chủ lực, khiến áp lực tiếp tục dồn lên hệ thống ngân hàng.

TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch, kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam.

Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là khối lượng nợ xấu và các dự án tồn đọng. Theo TS. Hùng, tổng quy mô nợ xấu, bao gồm cả nợ nội bảng, nợ tại VAMC và các khoản tiềm ẩn rủi ro từ bất động sản, lên tới khoảng một triệu tỷ đồng. Đây là nguồn lực bị “đóng băng” cần được khơi thông thông qua các chính sách mạnh mẽ hơn nhằm xử lý các dự án vướng mắc, từ đó giải phóng dòng vốn cho nền kinh tế.

Trong bức tranh đó, TS. Nguyễn Quốc Hùng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của hệ thống thanh toán hiện đại trong việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Theo ông, cải thiện hạ tầng thanh toán không chỉ giúp tăng tính minh bạch mà còn tạo điều kiện để các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn mà không quá phụ thuộc vào tài sản thế chấp truyền thống.

Thực tế cho thấy, phần lớn doanh nghiệp SME và các hộ sản xuất, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, gặp khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng do thiếu tài sản đảm bảo. Điều này khiến dù có tiềm năng sản xuất và xuất khẩu lớn, họ vẫn không thể mở rộng quy mô hoặc đầu tư vào công nghệ. Việc phát triển các phương thức thanh toán hiện đại, kết hợp với dữ liệu giao dịch minh bạch, sẽ giúp ngân hàng đánh giá chính xác hơn năng lực tài chính của doanh nghiệp, từ đó mở rộng khả năng cho vay dựa trên dòng tiền thay vì tài sản thế chấp.

Theo TS. Hùng, Ngân hàng Nhà nước hiện đang đẩy mạnh cải thiện các nghiệp vụ thanh toán nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Đây là bước đi quan trọng trong chiến lược tài chính toàn diện, giúp dòng vốn được luân chuyển hiệu quả hơn trong nền kinh tế.

Không chỉ dừng lại ở vấn đề thanh toán, TS. Hùng cũng chỉ ra sự mất cân đối trong phân bổ tín dụng giữa các lĩnh vực. Trong khi nông nghiệp – lĩnh vực có nhiều tiềm năng – chỉ nhận khoảng 11% tổng dư nợ tín dụng, thì bất động sản lại chiếm tới 25%. Điều này đặt ra yêu cầu cần điều chỉnh dòng vốn theo hướng ưu tiên các lĩnh vực sản xuất, đặc biệt là nông nghiệp công nghệ cao và xuất khẩu.

Một giải pháp quan trọng khác là khuyến khích dòng vốn đầu tư nước ngoài trực tiếp vào các doanh nghiệp trong nước để phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu. Điều này không chỉ giúp giảm áp lực vốn tự có cho doanh nghiệp mà còn tạo ra sự liên kết chặt chẽ hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

TS. Nguyễn Quốc Hùng cũng nhấn mạnh vai trò của chính sách trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Theo ông, các ưu đãi dành cho nông nghiệp cần đi vào thực chất, đặc biệt là đầu tư vào hệ thống viện nghiên cứu khoa học và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Nếu không có nền tảng khoa học công nghệ vững chắc, việc nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản sẽ rất khó đạt được.

Ở góc độ vĩ mô, ông cho rằng cần thay đổi tư duy phân bổ nguồn lực, tránh phụ thuộc quá nhiều vào bất động sản – lĩnh vực mang tính chu kỳ và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Thay vào đó, Việt Nam nên tập trung khai thác bền vững các lợi thế về tài nguyên, kinh tế biển và nông nghiệp công nghệ cao để tạo ra giá trị lâu dài.

Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, hệ thống thanh toán hiện đại không chỉ là công cụ hỗ trợ mà còn trở thành nền tảng để xây dựng hệ sinh thái tài chính toàn diện. Khi các giao dịch được số hóa, dữ liệu trở thành tài sản quan trọng giúp ngân hàng và các tổ chức tài chính đánh giá chính xác rủi ro, từ đó mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

TS. Nguyễn Quốc Hùng kỳ vọng rằng, với sự điều hành linh hoạt của chính sách tiền tệ và những cải cách mạnh mẽ trong hệ thống tài chính – ngân hàng, đặc biệt là בתחום thanh toán, Việt Nam sẽ từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn hiện tại. Khi dòng vốn được khơi thông và phân bổ hiệu quả, các lĩnh vực sản xuất chủ lực như nông nghiệp, thủy sản và công nghiệp chế biến sẽ có thêm động lực để phát triển, qua đó đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong những năm tới.