Tháo gỡ rào cản thuế, nguồn gốc xuất xứ để khơi thông xuất khẩu quế Lào Cai

Trong bối cảnh nhu cầu gia vị và tinh dầu tự nhiên trên thế giới tiếp tục gia tăng, ngành quế Lào Cai đang đứng trước cơ hội mở rộng thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, cùng với đà tăng trưởng là hàng loạt “điểm nghẽn” về cơ chế, chính sách thuế và xác nhận nguồn gốc khiến doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân gặp nhiều khó khăn.

Quang cảnh hội nghị

Chiều 15/5, tại Hội trường Văn Yên, xã Mậu A, Hội Quế Hồi tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị tháo gỡ khó khăn cho ngành hàng quế với sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất cùng đại diện các sở, ngành liên quan.

Theo báo cáo tại hội nghị, trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu quế của Việt Nam đạt 34.745 tấn, tăng 8,7% so với cùng kỳ năm trước. Ấn Độ tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm 33,1% thị phần, tiếp theo là Mỹ và Bangladesh. Những con số này cho thấy dư địa phát triển rất lớn của ngành hàng quế, đặc biệt tại các địa phương có vùng nguyên liệu trọng điểm như Lào Cai.

Tuy nhiên, phía sau bức tranh tăng trưởng là những áp lực ngày càng rõ nét đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Nhiều đại biểu cho rằng, các quy định về thuế và chứng từ hiện nay chưa thực sự phù hợp với điều kiện thực tế tại khu vực miền núi, nơi hoạt động thu mua nông sản vẫn chủ yếu diễn ra nhỏ lẻ và sử dụng tiền mặt.

Một trong những khó khăn lớn được phản ánh là quy định bắt buộc chuyển khoản đối với các giao dịch trên 5 triệu đồng. Theo doanh nghiệp, việc áp dụng đồng loạt trong khi người dân vùng cao chưa quen thanh toán không dùng tiền mặt khiến hoạt động thu mua nguyên liệu gặp trở ngại.

Không chỉ vướng ở khâu thanh toán, việc xác nhận nguồn gốc lâm sản cũng được đánh giá còn phức tạp, nhiều thủ tục. Trong thực tế, nhiều hộ dân chưa có thói quen lưu trữ giấy tờ, xác nhận giao dịch hoặc thực hiện hồ sơ theo yêu cầu của cơ quan chức năng. Điều này khiến doanh nghiệp mất nhiều thời gian hoàn thiện hồ sơ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu.

Đại diện lãnh đạo Hội quế, hồi tỉnh Lào Cai tham dự hội nghị.

Đáng chú ý, bài toán về chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) được xem là “nút thắt” lớn nhất hiện nay. Việc thiếu hoặc chậm hoàn thiện C/O khiến nhiều lô hàng quế gặp khó khi xuất khẩu chính ngạch vào các thị trường có yêu cầu cao như Liên minh châu Âu (EU) hay Trung Quốc.

Nhiều ý kiến tại hội nghị cho rằng, nếu không sớm tháo gỡ những rào cản này, ngành quế sẽ mất lợi thế cạnh tranh ngay trên những thị trường truyền thống. Trong khi đó, đây là ngành hàng mang lại sinh kế cho hàng nghìn hộ dân vùng cao và đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững.

Đại diện Sở Công thương tỉnh Lào Cai trao đổi ý kiến tại hội nghị.

Trước thực trạng trên, các cơ quan chuyên môn đã trực tiếp hướng dẫn doanh nghiệp và người dân về quy trình xác nhận nguồn gốc lâm sản theo quy định mới, đặc biệt là các yêu cầu liên quan đến xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.

Đại diện ngành ngân hàng cũng cam kết triển khai các gói tín dụng ưu đãi và giải pháp tài chính số dành cho doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất quế. Đây được xem là giải pháp hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang phương thức thanh toán minh bạch, hiện đại hơn.

Trong khi đó, Liên minh Hợp tác xã tỉnh định hướng xây dựng chuỗi liên kết bền vững giữa người dân và doanh nghiệp, nhằm đồng bộ hóa hóa đơn, chứng từ và quy trình truy xuất nguồn gốc. Theo nhiều chuyên gia, chỉ khi xây dựng được chuỗi liên kết minh bạch, ngành quế mới có thể phát triển bền vững và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

Ông Trần Văn Kiên, Chủ tịch Hội Quế Hồi tỉnh Lào Cai phát biểu tại hội nghị.

Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Văn Kiên, Chủ tịch Hội Quế Hồi tỉnh Lào Cai khẳng định, các ý kiến, kiến nghị của doanh nghiệp và người dân sẽ được tổng hợp để báo cáo cơ quan chức năng Trung ương xem xét tháo gỡ.

Theo ông Kiên, mục tiêu không chỉ là giải quyết khó khăn trước mắt mà còn hướng tới xây dựng ngành quế phát triển chuyên nghiệp, minh bạch và có khả năng cạnh tranh lâu dài trên thị trường quốc tế.

Việc tháo gỡ các “rào cản” về thuế, nguồn gốc và chứng nhận xuất xứ không chỉ giúp doanh nghiệp giảm áp lực chi phí, tăng khả năng xuất khẩu mà còn mở ra cơ hội nâng cao giá trị cho cây quế Lào Cai. Đây cũng là điều kiện quan trọng để hàng nghìn hộ dân vùng cao ổn định thu nhập, phát triển kinh tế lâm nghiệp theo hướng bền vững.