Nắn dòng tín dụng tạo động lực tăng trưởng bền vững trong bối cảnh kinh tế mới

Nền kinh tế Việt Nam bước vào năm 2026 với kỳ vọng đạt mức tăng trưởng hai con số, một mục tiêu được đánh giá là đầy thách thức và mang tính lịch sử. Trong bối cảnh đó, câu chuyện tìm kiếm và kích hoạt các động lực tăng trưởng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, đặc biệt khi các yếu tố truyền thống đang dần suy giảm hiệu quả.

Số liệu cho thấy GDP quý I/2026 ước tăng 7,83% so với cùng kỳ năm trước, một kết quả tích cực nhưng chưa đủ để đảm bảo quỹ đạo tăng trưởng cho cả năm. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ duy trì đà phục hồi mà còn phải định hình các động lực mang tính nền tảng, có khả năng tạo ra tăng trưởng thực chất và bền vững hơn. Trong bức tranh đó, tín dụng ngân hàng tiếp tục được xác định là một trong những đòn bẩy quan trọng nếu được định hướng đúng vào khu vực kinh tế thực.

Nắn dòng tín dụng tạo động lực tăng trưởng bền vững trong bối cảnh kinh tế mới (Ảnh: Minh hoạ)

Thực tế, việc “nắn dòng” tín dụng, kiểm soát chất lượng và cơ cấu dòng vốn đã trở thành trọng tâm trong điều hành chính sách tiền tệ năm 2026. Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết, năm 2026 tín dụng cần tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên, đồng thời hướng mạnh vào các động lực tăng trưởng mới như kinh tế số, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo – những lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao và dư địa phát triển dài hạn. Diễn biến tín dụng trong những tháng đầu năm cho thấy định hướng này đang dần được hiện thực hóa.

Theo số liệu của NHNN, đến cuối tháng 3/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt hơn 19,18 triệu tỷ đồng, tăng 3,18% so với cuối năm trước, tương đương khoảng 591.500 tỷ đồng được bổ sung vào nền kinh tế. Dòng vốn tín dụng tập trung chủ yếu vào sản xuất kinh doanh, đặc biệt là các lĩnh vực ưu tiên, qua đó góp phần duy trì nhịp phục hồi kinh tế.

Bà Hà Thu Giang, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế cho biết, chương trình tín dụng cho nông, lâm, thủy sản đã được nâng lên 185.000 tỷ đồng và hoàn thành mục tiêu giải ngân; chương trình cho vay nhà ở xã hội đạt mức cam kết gần 22.000 tỷ đồng; trong khi các dự án hạ tầng, năng lượng và công nghệ chiến lược được cam kết tài trợ khoảng 71.000 tỷ đồng. Những con số này phản ánh rõ nét nỗ lực điều hướng dòng vốn vào các lĩnh vực thiết yếu, từ sản xuất nông nghiệp đến phát triển hạ tầng và bảo đảm an sinh xã hội.

Ở cấp độ thực thi, các ngân hàng thương mại cũng đang đóng vai trò quan trọng trong việc cụ thể hóa định hướng điều hành. Đại diện BIDV cho biết, ngân hàng đã triển khai các gói tín dụng hỗ trợ quy mô hơn 700.000 tỷ đồng với lãi suất thấp hơn 0,5–1,5%/năm so với thông thường, tập trung vào các lĩnh vực như công nghiệp chế biến, xuất khẩu, nông nghiệp công nghệ cao và logistics. Song song với việc cung cấp vốn, ngân hàng này cũng đẩy mạnh cải cách thủ tục và chuyển đổi số nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp và người dân.

Còn với Agribank, bà Phùng Thị Bình, Phó Tổng Giám đốc Agribank cho biết, dù tăng trưởng tín dụng trong quý I chỉ đạt khoảng 1,8% nhưng ngân hàng vẫn kiên định định hướng tăng trưởng tín dụng an toàn, tập trung vốn vào các lĩnh vực sản xuất – kinh doanh và các động lực tăng trưởng của nền kinh tế. Hiện tỷ trọng tín dụng phục vụ sản xuất kinh doanh chiếm khoảng 80% tổng dư nợ, góp phần phát triển kinh tế thực chất. Bà Bình khẳng định trong thời gian tới, ngân hàng tiếp tục hướng dòng vốn vào khu vực sản xuất, đặc biệt là doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng và giữ ổn định kinh tế vĩ mô.

Một điểm đáng chú ý trong điều hành tín dụng năm nay là định hướng kiểm soát chặt dòng vốn vào lĩnh vực bất động sản, qua đó ưu tiên nguồn vốn cho sản xuất – kinh doanh. Theo quy định, tốc độ tăng trưởng tín dụng bất động sản của từng ngân hàng không được vượt quá tốc độ tăng trưởng tín dụng chung của chính ngân hàng đó.

Ông Nguyễn Hưng, Tổng Giám đốc TPBank cho rằng, chính sách tín dụng năm nay có sự điều chỉnh rõ nét theo hướng hạn chế dòng vốn vào bất động sản. Do đó, phần lớn nguồn vốn tín dụng sẽ tập trung vào các khu vực sản xuất kinh doanh khác. Việc hạn chế tín dụng vào các lĩnh vực mang tính đầu cơ được xem là bước đi cần thiết nhằm giảm rủi ro bong bóng tài sản và đảm bảo dòng vốn được sử dụng hiệu quả hơn. Một lý do quan trọng cho thấy yêu cầu phải chọn lọc tín dụng là tỷ lệ tín dụng/GDP hiện ở mức rất cao, khoảng 146%, tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với ổn định hệ thống.

Bên cạnh đó, sự mất cân đối giữa huy động và cho vay cũng đang gia tăng, tạo thêm áp lực lên hệ thống tài chính. Trong quý I/2026, tín dụng tăng 3,18% trong khi huy động vốn chỉ tăng 0,55%. Khoảng chênh lệch này có thể buộc các ngân hàng phải điều chỉnh lãi suất huy động, từ đó ảnh hưởng đến mặt bằng lãi suất cho vay và khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng tín dụng mà còn phải đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn và kiểm soát rủi ro. Áp lực này càng trở nên rõ rệt khi nền kinh tế phải đối mặt với những biến động khó lường từ bên ngoài như căng thẳng địa chính trị hay nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng, có thể làm gia tăng áp lực lạm phát.

Vì vậy, quan điểm xuyên suốt của cơ quan điều hành trong năm 2026 là không chạy theo tăng trưởng tín dụng bằng mọi giá mà chú trọng nhiều hơn đến chất lượng và tính bền vững. Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, NHNN cho biết, mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 được đặt ở mức 15%, thấp hơn so với mức 19% của năm trước và có thể điều chỉnh linh hoạt tùy theo diễn biến kinh tế. Đây là tín hiệu cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong tư duy điều hành, hướng tới một nền kinh tế phát triển ổn định và bền vững hơn trong dài hạn.