Ban hành tiêu chí mới về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đã ký Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg ngày 5/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ ban hành tiêu chí phân loại doanh nghiệp để thực hiện cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn nhà nước.

Quyết định quy định tiêu chí phân loại doanh nghiệp theo ngành, lĩnh vực và khung tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ, làm cơ sở để các cơ quan có thẩm quyền xây dựng và triển khai kế hoạch sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước. Trên cơ sở đó, Nhà nước sẽ quyết định tiếp tục giữ nguyên tỷ lệ vốn đang nắm giữ hoặc thực hiện các hình thức cơ cấu lại vốn theo quy định của pháp luật.

Riêng đối với công ty nông, lâm nghiệp; doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh, việc sắp xếp và cơ cấu lại vốn nhà nước tiếp tục thực hiện theo các quy định riêng của Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ.

Quyết định áp dụng đối với cơ quan đại diện chủ sở hữu, người đại diện chủ sở hữu trực tiếp; doanh nghiệp nhà nước theo quy định của Luật Doanh nghiệp; tổ chức tín dụng do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ (trừ Ngân hàng Chính sách xã hội và Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam); người đại diện phần vốn nhà nước tại công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Ban hành tiêu chí mới về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp

Ba nhóm doanh nghiệp theo tỷ lệ vốn nhà nước

Theo Quyết định, doanh nghiệp được phân loại theo ngành, lĩnh vực gắn với khung tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ.

Đối với nhóm doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, đây là các doanh nghiệp hoạt động trong những lĩnh vực đặc biệt quan trọng như cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích thiết yếu; lĩnh vực độc quyền tự nhiên; doanh nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; xây dựng kết cấu hạ tầng trọng điểm quốc gia về giao thông, thủy lợi, năng lượng và hạ tầng số; doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao cùng các lĩnh vực then chốt, thiết yếu của nền kinh tế.

Nhóm doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ từ 65% vốn điều lệ trở lên gồm các lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với an ninh kinh tế và phát triển đất nước như quản lý, khai thác cảng hàng không, sân bay; vận tải hàng không; khai thác bến cảng tại cảng biển đặc biệt; khai thác khoáng sản quy mô lớn; tài chính, ngân hàng; cơ khí chế tạo; sản xuất phim hoạt hình theo đặt hàng của Nhà nước; khai thác, sản xuất và cung cấp nước sạch, thoát nước đô thị và nông thôn cùng một số lĩnh vực thiết yếu khác.

Đối với nhóm doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ trên 50% đến dưới 65% vốn điều lệ, Quyết định áp dụng đối với các doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu xăng dầu có thị phần từ 30% trở lên, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hạ tầng viễn thông quốc gia và doanh nghiệp thực hiện hoạt động tìm kiếm, thăm dò, đánh giá trữ lượng khoáng sản (trừ dầu khí).

Bổ sung tiêu chí đối với các doanh nghiệp ngoài danh mục

Đối với doanh nghiệp hoạt động ngoài các ngành, lĩnh vực nêu trên, Quyết định quy định một số tiêu chí để xem xét cơ cấu lại vốn nhà nước.

Cụ thể, gồm các doanh nghiệp sản xuất xi măng có thị phần từ 30% trở lên và khai thác mỏ nguyên liệu tại địa bàn trọng yếu về quốc phòng, an ninh; doanh nghiệp có doanh thu từ hoạt động công ích chiếm từ 50% tổng doanh thu trong ba năm liên tiếp; doanh nghiệp có giá trị lịch sử, văn hóa, thương hiệu quốc gia hoặc giữ vai trò quan trọng trong thực hiện nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội của ngành, địa phương; doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải, chiếu sáng công cộng, trồng và chăm sóc cây xanh.

Làm căn cứ xây dựng kế hoạch cơ cấu lại vốn nhà nước

Theo Quyết định, tiêu chí phân loại là căn cứ để phê duyệt kế hoạch và triển khai cơ cấu lại vốn nhà nước theo quy định tại Nghị định số 57/2026/NĐ-CP của Chính phủ.

Tùy từng trường hợp, cơ quan có thẩm quyền sẽ quyết định giữ nguyên tỷ lệ vốn nhà nước hoặc thực hiện các hình thức cơ cấu lại vốn như chuyển nhượng, thoái vốn, chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu hoặc các hình thức khác theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp và chứng khoán.

Đối với doanh nghiệp hoạt động trong nhiều ngành, lĩnh vực, việc xác định tỷ lệ vốn nhà nước sẽ căn cứ vào ngành nghề có tỷ trọng lớn nhất trong tổng sản lượng hoặc doanh thu của ba năm liên tiếp trước thời điểm phê duyệt kế hoạch cơ cấu lại vốn. Trường hợp cơ cấu ngành nghề thay đổi trong quá trình triển khai, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét điều chỉnh kế hoạch cho phù hợp với thực tế.

Quyết định cũng nhấn mạnh việc sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước phải bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng, quy định của pháp luật; nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp; đồng thời bảo toàn, phát triển vốn nhà nước, ngăn ngừa tình trạng đầu tư dàn trải, lãng phí và thất thoát tài sản công.

Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành kể từ ngày 5/8/2026.