Nhiều món cá quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày có thể trở thành mối nguy nếu chế biến hoặc bảo quản sai cách. Các chuyên gia thực phẩm cảnh báo bốn nhóm cá phổ biến tiềm ẩn rủi ro cao cho sức khỏe gồm cá nước ngọt ăn sống, cá tẩm formaldehyde, cá hun khói và cá ướp muối.
Cá nước ngọt ăn sống dễ gây nhiễm ký sinh trùng, vi khuẩn hoặc dư lượng kháng sinh tồn tại trong môi trường nuôi. Việc ăn sống hoặc nấu chưa chín kỹ có thể dẫn đến nhiễm sán lá gan nhỏ, viêm đường mật, xơ gan và tăng nguy cơ ung thư đường mật. Theo khuyến nghị của USDA, cá cần được nấu chín ở nhiệt độ tối thiểu 63°C để tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn như Salmonella, Listeria. Cấp đông đúng cách cũng giúp loại bỏ phần lớn ký sinh trùng trong cá.
Formaldehyde là hóa chất độc hại, bị cấm sử dụng trong chế biến thực phẩm nhưng vẫn có trường hợp bị lạm dụng để giữ cá tươi lâu. Việc ăn phải thực phẩm có formaldehyde có thể gây viêm dạ dày, tổn thương gan, thậm chí dẫn tới ung thư. Khi chọn mua, nên ưu tiên cá có mùi tự nhiên, thịt chắc, không có màu tươi sáng bất thường. Cá tẩm hóa chất thường có thịt mềm nhũn, mùi hăng và bề mặt bóng bất thường.
Theo Viện Nghiên cứu Ung thư Hoa Kỳ, cá hun khói và cá ướp muối chỉ nên ăn với lượng nhỏ và không thường xuyên. Quá trình hun khói có thể tạo ra các hợp chất gây ung thư như hydrocarbon thơm đa vòng và nitrosamines. Ngoài ra, cá hun khói có thể chứa kim loại nặng như cadmium, asen và chì. Đây đều là những chất được xếp vào nhóm gây hoặc có khả năng gây ung thư. Hàm lượng natri cao trong cá ướp muối cũng làm tăng huyết áp, gây hại tim mạch và ảnh hưởng chức năng gan, thận nếu ăn thường xuyên.
 |
Các chuyên gia khuyến nghị nên chọn cá nhỏ vì chúng tích tụ ít kim loại nặng hơn cá lớn, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Khi mua, cần chọn cá có màu sắc tự nhiên, thịt săn chắc, không nhớt, không có mùi tanh mạnh hoặc mùi amoniac. Tránh mua cá trong bao bì rách, hộp bị rò rỉ hoặc hư hỏng vì dễ nhiễm khuẩn.
Trong quá trình chế biến, nên dùng dao và thớt riêng cho cá sống, tránh để tiếp xúc với rau củ hoặc thực phẩm đã chín. Việc nấu chín kỹ cá là bước quan trọng để bảo đảm an toàn thực phẩm và giữ lại giá trị dinh dưỡng.
Để tận dụng lợi ích của axit béo omega3 tốt cho tim mạch, nên ăn cá béo như cá hồi, cá ngừ, cá trích hoặc cá mòi từ một đến hai lần mỗi tuần. Tuy nhiên, cần hạn chế chiên ngập dầu hoặc nướng than vì có thể làm tăng calo, mất dinh dưỡng và sinh ra hợp chất có hại.
Cá là thực phẩm bổ dưỡng nhưng có thể trở thành nguy cơ sức khỏe nếu chọn sai hoặc chế biến không đúng cách. Chọn cá tươi, nấu chín đúng nhiệt độ, hạn chế các sản phẩm hun khói, ướp muối và tuyệt đối tránh cá bảo quản bằng hóa chất sẽ giúp giảm đáng kể rủi ro ung thư, ngộ độc và bệnh tim mạch.
