Thứ hai 23/11/2026 02:40
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Kinh doanh

Doanh nghiệp vẫn ngóng môi trường kinh doanh

12/10/2020 00:00
Doanh nghiệp tư nhân trong nước phản ánh chưa cần Nhà nước hỗ trợ tiền hay đất đai, mà điều cần nhất là cơ chế chính sách bình đẳng giữa các thành phần doanh nghiệp, giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ.

Tại diễn đàn về hội nhập kinh tế mới đây, đại diện một doanh nghiệp (DN) bày tỏ băn khoăn lớn nhất của mình là Việt Nam tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) nhưng Nhà nước có chính sách gì để DN nội cạnh tranh được với DN ngoại (khối ngoại đang chi phối ở nhiều ngành, lĩnh vực).

Tạo cạnh tranh sòng phẳng

Theo cộng đồng DN trong nước, nhiều ngành kinh tế thiếu vắng các DN lớn của Việt Nam, thiếu sự hỗ trợ của Nhà nước. Trước sự manh mún của hệ thống DN Việt Nam, DN thấy rằng Nhà nước nên tạo điều kiện để hình thành các tập đoàn kinh tế tư nhân trong một số ngành cụ thể, qua đó tận dụng được lợi thế trên “sân nhà” và xuất khẩu.

Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch FIIN Group, chia sẻ hệ thống DN Việt Nam rất đông và phát triển, tuy nhiên quy mô nhỏ, manh mún. Rất ít DN Việt Nam có thể tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. DN gặp bất lợi khi tiếp cận thị trường đất đai, vốn…, nhất là trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng.

Theo ông Thuân, trước đây chúng ta luôn đề cập về vấn đề chính sách bất bình đẳng giữa DN tư nhân và DN Nhà nước, nhưng nay công bằng giữa DN tư nhân trong nước và DN FDI mới là vấn đề cần được đặt ra.

“Không có lý gì mà DN FDI được hưởng nhiều ưu đãi, thuê đất giá rẻ. Trong khi đó, một số DN FDI lại luôn tìm cách chuyển giá để né nghĩa vụ đóng thuế”, ông Thuân chia sẻ.

Đáng chú ý, gần đây, khi đánh giá về mức độ cạnh tranh bình đẳng trong môi trường kinh doanh giữa các thành phần DN, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đặt ra 3 câu hỏi đối với cộng đồng DN: Chính quyền có đang ưu ái DN nhà nước? Chính quyền có đang ưu ái DN FDI? Chính quyền có ưu ái DN tư nhân sân sau?

Kết quả khá bất ngờ: 38% trả lời có ở câu 1; 40% trả lời có ở câu 2 và 73% trả lời có ở câu 3.

Như vậy, mối đe dọa lớn nhất đến sự phát triển của các DN tư nhân trong nước lại không phải là DN nhà nước hay DN FDI, mà chính là các DN tư nhân sân sau hoặc thân hữu đang móc ngoặc, thông đồng với các quan chức trong hệ thống để thu lợi trên nền tảng của công.

Mở rộng vấn đề về cạnh tranh bình đẳng, Ts. Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), đánh giá DN luôn cần một môi trường cạnh tranh đàng hoàng, minh bạch khi tiếp cận với thị trường vốn, đất đai, tài chính. Nguyên tắc thị trường sòng phẳng, “bất kỳ anh là ai, là đại gia hay DN vừa và nhỏ”.

Ông Thành cho rằng lâu nay pháp luật quy định rất rõ ràng nhưng do ứng xử, do lợi ích ngân sách, tăng trưởng của địa phương nên đôi khi quan chức có vẻ ưu đãi hơn với “ông to – nhiều tiền lắm của” vì điều này đồng nghĩa địa phương sẽ phát triển nhanh hơn, ngân sách thu nhiều tiền hơn. Hay bên cạnh đó là tư tưởng “o bế” DN nhà nước vẫn còn.

Về phần DN FDI, ông Thành cho rằng lâu nay chúng ta vẫn nói chính sách ưu ái FDI nhưng có cái đúng, cái chưa đúng. Cũng như mọi nước, Việt Nam mở cửa nhưng không phải lĩnh vực nào 100% DN nước ngoài cũng có thể vào hết. Nếu công bằng mà nói, không phải tất cả lĩnh vực đều ưu đãi DN FDI, nhưng cũng phải thừa nhận nhiều khi ứng xử của bộ máy hành chính dường như thường ưu ái cho khối ngoại.

Theo Ts. Trần Đình Thiên, thành viên Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, lực lượng thị trường quan trọng bậc nhất của kinh tế thị trường là DN, trong đó có DN tư nhân, nhưng DN tư nhân vẫn còn bị kì thị, phân biệt, vẫn dành những ưu đãi cho những lực lượng khác, ví dụ như DN FDI. Rồi cách tiếp cận giữa DN nhà nước và DN tư nhân chưa thật sự công bằng.

Sự nỗ lực từ hai phía

Ông Thiên đánh giá cách làm thể chế của chúng ta vẫn theo kiểu tháo gỡ, chỉnh sửa một vài giải pháp đang bất hợp lý chứ không phải là chỉnh sửa hệ thống. Như vậy không thể nào có tác động căn bản, thậm chí còn gây khó khăn hơn bởi luật chồng luật, làm cho xung đột các điều khoản giữa chính sách này với chính sách khác.

Theo ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI, tạo điều kiện cho sự phát triển của DN thì phải xây dựng một hệ thống thể chế chính sách làm bệ đỡ cho sự phát triển của DN. Một Chính phủ kiến tạo phải xây dựng được một hệ thống chính sách công nghiệp hợp lý để có thể định hướng sự phát triển của nền kinh tế. Phải tiến hành cải cách thủ tục hành chính để thực sự giải phóng được cho các DN giải phóng các nguồn lực trong nền kinh tế.

30 năm qua là hành trình không biết mệt mỏi của Nhà nước trong gỡ bỏ rào cản, giải phóng sức của người dân và DN. Trong giai đoạn phát triển mới, sự nỗ lực của Nhà nước, Chính phủ và sự lãnh đạo của Đảng, cần tập trung vào thúc đẩy sự phát triển của DN chứ không phải chỉ cởi trói. DN cần sự ghi nhận, tôn trọng, tôn vinh của xã hội, cần được bảo vệ và khuyến khích phát triển. Hệ thống thể chế cần đạt được yêu cầu đó.

Năm 2018, Chính phủ đã cắt giảm 50% điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính kiểm tra chuyên ngành. Tuy nhiên, ông Lộc cho rằng điều quan trọng không chỉ nhắc đến số lượng của các thay đổi, mà cần tính đến chất lượng của thể chế. Những cải cách phải chú ý đến triển khai một cách thực chất hơn. Mặc dù có nhiều nỗ lực, song so với các nền kinh tế lớn vẫn còn cách rất xa về môi trường, năng lực cạnh tranh. Việt Nam phải đạt được ngưỡng trung bình của ASEAN 3 hoặc ASEAN 4 về năng lực cạnh tranh và môi trường kinh doanh.

“Từ thực tiễn cho thấy khoảng cách rút ngắn về môi trường kinh doanh với các nước ASEAN là chưa đáng kể và cần sự phát triển bứt phá nếu Việt Nam không muốn rơi vào bẫy thu nhập trung bình. Chúng ta chỉ có thể vượt khỏi bẫy thu nhập trung bình nếu không hài lòng với chất lượng thể chế trung bình”, ông Lộc chia sẻ.

Ở góc độ cơ quan quản lý nhà nước, ông Ngô Công Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên, Bộ Công Thương, cho hay khi đi đàm phán các FTA, đoàn đàm phán của Việt Nam luôn cố gắng tạo dư địa bảo vệ DN trong nước, những ngành nào nhạy cảm sẽ có lộ trình cắt giảm thuế lâu hơn; lĩnh vực dịch vụ hay đầu tư quan ngại có bảo lưu cần thiết. Trong thời gian này, DN Việt cần cố gắng chuyển mình, để nâng cao sức cạnh tranh, tránh tình trạng như ngành mía đường.

Theo đúng lộ trình cam kết của Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA), sau 2 năm trì hoãn, từ ngày 1/1/2020, mặt hàng đường từ các nước trong khối ASEAN vào Việt Nam sẽ được xóa bỏ hạn ngạch nhập khẩu. Tuy nhiên, dường như ngành mía đường trong nước vẫn chưa chuẩn bị cho sự cạnh tranh này, vì vậy đang xin lùi lại thêm thời gian nữa. Nếu chấp nhận yêu cầu này, tức là chúng ta vi phạm cam kết.

“Rõ ràng, để nâng cao sức cạnh tranh, chúng ta cần sự cố gắng từ hai phía, Chính phủ cố gắng tạo ra dư địa cần thiết cho DN cải cách mình, trong thời gian này, DN cũng cần phải vận động để lớn lên”, ông Khanh nhấn mạnh.

Ông Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch VCCI Tạo môi trường thuận lợi cho DN vẫn là yêu cầu quan trọng nhất. Chúng ta mở cửa, các DN nước ngoài có thể vào đây cạnh tranh với DN nội ngay trên sân nhà. Nhưng nếu hệ thống thể chế vẫn trói buộc, chưa thực sự giải phóng, thúc đẩy DN thì chính DN Việt Nam sẽ thua thiệt trong hội nhập. Đó là yêu cầu rất quan trọng trong nỗ lực cải cách từ trung ương đến địa phương và phải đặt trong cuộc đua toàn cầu về năng lực cạnh tranh và môi trường kinh doanh.

Lê Thúy

Tin bài khác
Những rủi ro tiềm ẩn khi huy động vốn bằng tài sản số

Những rủi ro tiềm ẩn khi huy động vốn bằng tài sản số

Nhà dòng tiền tài sản số của đầu tư tham gia các nền tảng huy động vốn online có dấu hiệu không minh bạch, bị mất thanh khoản, dẫn đến khó thu hồi vốn. Việc đổi token, nâng cấp hệ sinh thái hay yêu cầu nạp thêm tiền không thể thay thế trách nhiệm hoàn trả những khoản tiền đã huy động.
Điện mặt trời mái nhà - Từ giải pháp tiết kiệm điện đến chiến lược tự chủ năng lượng của doanh nghiệp

Điện mặt trời mái nhà - Từ giải pháp tiết kiệm điện đến chiến lược tự chủ năng lượng của doanh nghiệp

Không chỉ giúp giảm chi phí vận hành, điện mặt trời mái nhà đang trở thành một phần trong chiến lược quản trị năng lượng của nhiều doanh nghiệp. Khi kết hợp cùng hệ thống lưu trữ năng lượng và các nền tảng quản lý thông minh, mô hình này không chỉ hỗ trợ mục tiêu chuyển đổi xanh mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
Giá gạo xuất khẩu tăng, doanh nghiệp Việt Nam đứng trước cơ hội lớn

Giá gạo xuất khẩu tăng, doanh nghiệp Việt Nam đứng trước cơ hội lớn

Giữa lúc giá gạo thế giới tăng và nguồn cung chịu sức ép từ El Niño, Việt Nam trúng thầu 35.000 tấn gạo tại Hàn Quốc, mở thêm cơ hội xuất khẩu.
Bộ Công Thương phân giao hạn ngạch nhập khẩu 75.000 tấn đường cho 4 doanh nghiệp

Bộ Công Thương phân giao hạn ngạch nhập khẩu 75.000 tấn đường cho 4 doanh nghiệp

Bốn doanh nghiệp được phân giao tổng cộng 75.000 tấn đường theo phương thức đấu giá, trong tổng hạn ngạch 139.000 tấn được công bố năm 2026. Bộ Công Thương đồng thời lưu ý doanh nghiệp phải tuân thủ các biện pháp phòng vệ thương mại đối với đường nhập khẩu thuộc diện áp dụng.
42 thông báo SPS mới: Doanh nghiệp xuất khẩu Việt cần lưu ý gì?

42 thông báo SPS mới: Doanh nghiệp xuất khẩu Việt cần lưu ý gì?

Nhiều thị trường điều chỉnh quy định về an toàn thực phẩm, dư lượng hóa chất và kiểm dịch, đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam chủ động đáp ứng để duy trì xuất khẩu.
Hà Nội phân tầng mức hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo theo điểm thẩm định

Hà Nội phân tầng mức hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo theo điểm thẩm định

Từ ngày 25/11/2026, các dự án khởi nghiệp sáng tạo và đổi mới sáng tạo tại Hà Nội sẽ được xác định mức hỗ trợ căn cứ kết quả thẩm định hồ sơ. Dự án đạt từ 80 điểm được xem xét hưởng mức tối đa; hồ sơ dưới 60 điểm không đủ điều kiện nhận hỗ trợ.
Chuyển nhượng thành công dự án VietinBank Tower tại Hà Nội

Chuyển nhượng thành công dự án VietinBank Tower tại Hà Nội

Dự án VietinBank Tower tại Khu đô thị Nam Thăng Long, Hà Nội đã được chuyển nhượng thành công trong tháng 9/2026.
Doanh nghiệp dệt may trước bài toán tự chủ nguyên liệu để tận dụng FTA

Doanh nghiệp dệt may trước bài toán tự chủ nguyên liệu để tận dụng FTA

Dù sở hữu mạng lưới 18 hiệp định thương mại tự do (FTA), ngành dệt may Việt Nam vẫn đối mặt bài toán tự chủ nguyên liệu để tận dụng ưu đãi thuế quan và nâng giá trị xuất khẩu.
Xuất khẩu hồ tiêu và gia vị Việt Nam hướng tới mốc 2,4 tỷ USD năm 2026

Xuất khẩu hồ tiêu và gia vị Việt Nam hướng tới mốc 2,4 tỷ USD năm 2026

Xuất khẩu hồ tiêu, quế và hoa hồi tăng trưởng tích cực, tạo động lực để ngành gia vị Việt Nam hướng tới kim ngạch 2,4 tỷ USD trong năm 2026.
Đề xuất làm rõ chứng từ thanh toán khi doanh nghiệp mua hàng từ hộ kinh doanh

Đề xuất làm rõ chứng từ thanh toán khi doanh nghiệp mua hàng từ hộ kinh doanh

Dự thảo sửa đổi quy định về thuế thu nhập doanh nghiệp đang được hoàn thiện theo hướng làm rõ điều kiện chứng từ đối với hàng hóa, dịch vụ mua từ hộ kinh doanh và cá nhân. Đáng chú ý là yêu cầu thanh toán không dùng tiền mặt đối với một số giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên.
Cảng Liên Chiểu 45.268 tỷ đồng sẽ mở thêm không gian kinh tế nào cho Đà Nẵng?

Cảng Liên Chiểu 45.268 tỷ đồng sẽ mở thêm không gian kinh tế nào cho Đà Nẵng?

Với tổng vốn dự kiến 45.268 tỷ đồng, 8 bến container và công suất thiết kế 5,7 triệu TEU mỗi năm, Bến cảng container Liên Chiểu không chỉ bổ sung năng lực cảng biển cho Đà Nẵng. Giá trị lớn hơn được kỳ vọng nằm ở khả năng kéo dòng hàng, giảm chi phí logistics và hình thành thêm các hoạt động kinh tế phía sau cảng.
Công nghiệp văn hóa TP. Hồ Chí Minh: Doanh nghiệp trước cơ hội thị trường mới

Công nghiệp văn hóa TP. Hồ Chí Minh: Doanh nghiệp trước cơ hội thị trường mới

TP. Hồ Chí Minh xác định điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, du lịch văn hóa và xuất bản là 5 lĩnh vực ưu tiên giai đoạn 2026-2030, hướng tới đưa công nghiệp văn hóa đóng góp 7,2% GRDP vào năm 2030. Trong đó, điện ảnh hiện đạt doanh thu khoảng 500 triệu USD mỗi năm, chiếm khoảng 40% thị phần cả nước.
Đưa thương mại điện tử về xã: Từ tháo gỡ điểm nghẽn đến phát triển bền vững

Đưa thương mại điện tử về xã: Từ tháo gỡ điểm nghẽn đến phát triển bền vững

Để thương mại điện tử thực sự trở thành động lực tăng trưởng kinh tế từ cơ sở, cần phát huy vai trò chủ động của chính quyền địa phương, kết nối nguồn lực và nâng cao năng lực tự kinh doanh của người dân.
Phát triển xã thương mại điện tử: Từ lợi thế địa phương đến hệ sinh thái kinh doanh bền vững

Phát triển xã thương mại điện tử: Từ lợi thế địa phương đến hệ sinh thái kinh doanh bền vững

Để thương mại điện tử thực sự trở thành động lực tăng trưởng từ cơ sở, các địa phương cần xác định sản phẩm chủ lực, nâng cao năng lực kinh doanh số, đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn về nguồn hàng, chi phí vận hành, logistics và niềm tin của người tiêu dùng.
Hơn 3,4 tấn cà phê đặc sản Đắk Lắk xuất khẩu chính ngạch sang Hoa Kỳ

Hơn 3,4 tấn cà phê đặc sản Đắk Lắk xuất khẩu chính ngạch sang Hoa Kỳ

Một doanh nghiệp tại Đắk Lắk vừa xuất khẩu chính ngạch hơn 3,4 tấn cà phê đặc sản thành phẩm sang Hoa Kỳ. Quy mô lô hàng chưa lớn, song cho thấy hướng đi nâng giá trị cà phê thông qua chế biến, tiêu chuẩn chất lượng và tiếp cận trực tiếp các thị trường có yêu cầu cao.