Xung đột Trung Đông đẩy giá thức ăn chăn nuôi tăng mạnh

Ông Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y

Theo ông Phạm Kim Đăng, những xung đột lớn như Nga – Ukraine, căng thẳng tại Trung Đông cùng các chính sách thuế quan mới của Mỹ đang tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng nông nghiệp toàn cầu, trong đó có ngành chăn nuôi Việt Nam.

Đặc biệt, xung đột tại Trung Đông khiến hoạt động logistics bị ảnh hưởng đáng kể. Thời gian vận chuyển nguyên liệu có thể kéo dài thêm 15–20 ngày, trong khi chi phí vận tải tăng 30–50%, làm gia tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang đối mặt rủi ro lớn khi 60–70% nguyên liệu thức ăn chăn nuôi phải nhập khẩu, tương đương 22–24 triệu tấn mỗi năm. Điều này khiến chi phí sản xuất trong nước dễ bị tác động bởi biến động thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, theo cơ quan quản lý, tác động tiêu cực có thể được giảm bớt nếu Việt Nam đa dạng hóa nguồn cung và tăng cường khai thác nguồn nguyên liệu trong nước.

Giá nguyên liệu toàn cầu đang biến động mạnh

Phân tích diễn biến thị trường, đại diện Cục Chăn nuôi và Thú y cho biết giá năng lượng tăng đang tạo hiệu ứng dây chuyền lên toàn bộ chuỗi sản xuất nông nghiệp.

Giá dầu tăng khiến chi phí vận chuyển và sản xuất phân bón gia tăng, từ đó kéo theo giá thức ăn chăn nuôi tăng 10–20%. Bên cạnh đó, thị trường thức ăn bổ sung toàn cầu – quy mô khoảng 37–58 tỷ USD – được dự báo tăng trưởng 3–6%, nhưng đồng thời cũng xuất hiện nguy cơ gián đoạn nguồn cung.

Một số nguyên liệu quan trọng đang có xu hướng tăng giá: Ngô: tăng 1–2 cent/pound; Dầu đậu tương: tăng lên 62,73 cent/pound; Lúa mì: tăng 2–6 cent/bushel; Phân bón: tăng 10–20% do gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông.

Hiện Việt Nam nhập khẩu phần lớn ngô và đậu tương từ Mỹ và Brazil, nên chi phí logistics tăng do giá nhiên liệu cũng sẽ trực tiếp đẩy giá thức ăn chăn nuôi trong nước tăng theo.

Theo ước tính, giá thức ăn chăn nuôi hoàn chỉnh tại Việt Nam có thể tăng 5–10% nếu xu hướng này tiếp diễn.

Hai kịch bản giá thức ăn chăn nuôi trong thời gian tới

Trên cơ sở diễn biến xung đột tại Trung Đông, Cục Chăn nuôi và Thú y đưa ra hai kịch bản dự báo giá thức ăn chăn nuôi trong thời gian tới.

Kịch bản 1: Xung đột sớm chấm dứt

Nếu xung đột kết thúc trong tháng 3/2026, tuyến vận tải qua eo biển Hormuz được khôi phục và tình hình không leo thang, giá dầu thế giới có thể giảm nhanh về 70–75 USD/thùng.

Khi đó, nguồn cung phân bón từ các nước Trung Đông như Qatar và UAE được nối lại, giúp giá phân bón giảm 10–15%. Giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi cũng có xu hướng ổn định hơn, với ngô giảm 1–2%, còn đậu tương giảm nhẹ.

Giai đoạn tháng 4–6/2026, thị trường có thể dần bình thường hóa nhờ nguồn cung dồi dào từ Mỹ và Nam Mỹ. Giá thức ăn chăn nuôi toàn cầu dự kiến giảm 1–2%, trong khi thị trường thức ăn bổ sung tiếp tục tăng trưởng 4–6%.

Đối với Việt Nam, giá nhập khẩu nguyên liệu có thể giảm dần từ cuối tháng 3, giúp chi phí thức ăn chăn nuôi giảm khoảng 3–5%. Từ tháng 4 đến tháng 6, giá có thể tiếp tục ổn định hoặc giảm thêm 1–2%, hỗ trợ ngành chăn nuôi phục hồi.

Kịch bản 2: Xung đột kéo dài

Trong trường hợp xung đột kéo dài sang tháng 4 hoặc thêm 2–3 tháng, giá dầu thế giới có thể duy trì ở mức 90–100 USD/thùng hoặc cao hơn.

Khi đó, giá các nguyên liệu thức ăn chăn nuôi như ngô và khô dầu đậu tương có thể tăng 5–10%, trong khi nguồn cung phân bón toàn cầu bị gián đoạn do thiếu khoảng 20–30% nguồn nitơ từ Trung Đông. Điều này có thể khiến lạm phát thực phẩm toàn cầu tăng 3–5%.

Trong giai đoạn tháng 4–6/2026, chi phí nguyên liệu cao kéo dài có thể khiến giá thức ăn chăn nuôi tăng 15–20%, đặc biệt tại châu Á do nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.

Thị trường thức ăn bổ sung có thể tăng mạnh 25–40% khi các doanh nghiệp tìm kiếm nguồn thay thế từ các quốc gia như Ấn Độ, Việt Nam và Thái Lan. Tuy nhiên, chi phí đầu vào cao có thể khiến sản lượng chăn nuôi toàn cầu giảm 1–2%.

Đối với Việt Nam, nếu kịch bản xung đột kéo dài xảy ra, giá thức ăn chăn nuôi trong tháng 3 có thể tăng 7–10%. Điều này sẽ làm chi phí chăn nuôi tăng mạnh và có thể đẩy giá thực phẩm tăng 5–10%, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh lương thực.

Ngoài ra, việc nhập khẩu nguyên liệu có thể gặp khó khăn, khiến lượng tồn kho giảm và tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp.

Trong giai đoạn tháng 4–6/2026, chi phí sản xuất chăn nuôi có thể tăng 10–15%, khiến lợi nhuận của người chăn nuôi giảm 10–20%. Các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ thậm chí có nguy cơ thua lỗ.

Trước bối cảnh này, cơ quan quản lý cho rằng cần thúc đẩy sử dụng nguyên liệu thay thế từ phụ phẩm nông nghiệp trong nước, đồng thời đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và tăng khả năng chống chịu cho ngành chăn nuôi.