Việt Nam mở cửa thị trường tín chỉ carbon quốc tế - động lực mới cho kinh tế xanh

Ngày 19/5/2026, Nghị định 112/2026/NĐ-CP về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon chính thức có hiệu lực, được đánh giá là dấu mốc quan trọng trong tiến trình xây dựng và vận hành thị trường carbon tại Việt Nam.

Nghị định được xem là “mảnh ghép” quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường carbon trong nước, đồng thời tạo nền tảng để Việt Nam kết nối sâu hơn với thị trường carbon toàn cầu. Đây cũng là bước đi cụ thể nhằm nội luật hóa Điều 6 của Paris Agreement về biến đổi khí hậu, hướng tới thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Theo quy định mới, lần đầu tiên Việt Nam thiết lập tương đối đầy đủ cơ chế trao đổi quốc tế đối với kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon, bao gồm ba trụ cột chính: cơ chế quản lý hạn ngạch phát thải khí nhà kính; cơ chế quản lý tín chỉ carbon; và cơ chế chuyển giao quốc tế kết quả giảm phát thải.

Một trong những nội dung đáng chú ý của nghị định là quy định rõ nguyên tắc “điều chỉnh tương ứng” nhằm tránh tình trạng tính trùng lượng phát thải khi thực hiện giao dịch tín chỉ carbon quốc tế. Đây được xem là yêu cầu quan trọng để bảo đảm tính minh bạch, phù hợp với thông lệ quốc tế và nâng cao độ tin cậy của thị trường carbon Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Tuấn Quang - Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam hiện từng bước hình thành nền tảng cho thị trường carbon, từ kiểm kê khí nhà kính, phân bổ hạn ngạch phát thải đến xây dựng hệ thống đăng ký quốc gia về tín chỉ carbon. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để thúc đẩy mô hình kinh tế carbon thấp trong giai đoạn tới.

Trong bối cảnh các nền kinh tế lớn đẩy mạnh “xanh hóa” thương mại, tín chỉ carbon không còn đơn thuần là công cụ môi trường mà đang trở thành một loại “tài sản xanh” mới của doanh nghiệp. Những doanh nghiệp thực hiện tốt việc cắt giảm phát thải có thể được cấp tín chỉ carbon để giao dịch, chuyển nhượng hoặc tham gia trao đổi quốc tế, qua đó tạo thêm nguồn thu và gia tăng lợi thế cạnh tranh.

Các chuyên gia nhận định, xu hướng siết chặt tiêu chuẩn phát thải tại các thị trường lớn như European Union, Mỹ hay Nhật Bản đang tạo áp lực ngày càng lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Việc tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu trong thời gian tới sẽ gắn chặt với yêu cầu giảm phát thải, minh bạch dữ liệu carbon và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Đáng chú ý, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của European Union đang tác động trực tiếp tới nhiều ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như thép, xi măng, nhôm, dệt may, logistics và sản xuất công nghiệp. Nếu không sớm chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, doanh nghiệp có nguy cơ mất lợi thế cạnh tranh tại các thị trường xuất khẩu truyền thống.

Việc Nghị định 112/2026/NĐ-CP có hiệu lực không chỉ tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động trao đổi tín chỉ carbon quốc tế mà còn mở ra dư địa phát triển mới cho nền kinh tế xanh, thúc đẩy doanh nghiệp tăng tốc chuyển đổi công nghệ, nâng cao năng lực quản trị phát thải và thích ứng với xu thế phát triển bền vững toàn cầu.