Theo Quyết định, việc huy động và phân bổ vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài sẽ được thực hiện với quy mô, cơ cấu hợp lý nhằm đáp ứng nhu cầu đầu tư phát triển của quốc gia, các ngành và địa phương trong giai đoạn 2026 – 2030.
Nguồn vốn dự kiến được bố trí cho ba nhóm chính: các dự án chuyển tiếp từ giai đoạn 2021 – 2025; các dự án mới đang hoàn tất thủ tục để có thể giải ngân trong giai đoạn tới; và các chương trình, dự án đầu tư công theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền. Đáng chú ý, các dự án hạ tầng quy mô lớn, mang tính chiến lược quốc gia dù chưa xác định rõ mô hình đầu tư vẫn được đưa vào diện xem xét bố trí vốn khi có nhu cầu.
 |
| Ưu tiên vốn ODA cho dự án trọng điểm, tạo “cú hích” lan tỏa trong giai đoạn 2026 – 2030 |
Định hướng xuyên suốt của Kế hoạch là ưu tiên sử dụng vốn vay ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài cho các chương trình, dự án trọng điểm có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, thúc đẩy tăng trưởng và tái cấu trúc nền kinh tế.
Nguồn vốn này chỉ được sử dụng cho chi đầu tư phát triển, trên cơ sở danh mục dự án cụ thể, được thẩm định kỹ lưỡng về điều kiện vay, tính khả thi và hiệu quả. Việc phân bổ cũng phải bảo đảm cân đối giữa các vùng, lĩnh vực, đồng thời tuân thủ chặt chẽ các chỉ tiêu an toàn nợ công và khả năng trả nợ quốc gia.
Trong đó, ưu tiên cao nhất được dành cho các dự án hạ tầng then chốt có khả năng tạo “đột phá” và “chuyển đổi trạng thái” phát triển, không chỉ ở cấp quốc gia mà còn ở cấp vùng và địa phương. Song song với đó là các lĩnh vực thiết yếu như hạ tầng kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.
Kế hoạch nhấn mạnh việc xác định rõ vai trò của vốn vay ưu đãi nước ngoài như một nguồn bổ sung trong tổng thể nguồn lực đầu tư phát triển. Theo đó, nguồn vốn này chỉ được huy động sau khi đã tận dụng tối đa các nguồn lực trong nước và các kênh vốn có điều kiện thuận lợi hơn.
Việc sử dụng vốn ODA sẽ tập trung vào các lĩnh vực mà vốn đầu tư công trong nước chưa đáp ứng được hoặc khó thu hút khu vực tư nhân. Đồng thời, ưu tiên lựa chọn các khoản vay có điều kiện thuận lợi, ít ràng buộc, thủ tục linh hoạt, đi kèm cơ hội chuyển giao công nghệ, kỹ thuật và các khoản viện trợ không hoàn lại.
Bên cạnh phương thức tài trợ dự án truyền thống, Kế hoạch cũng khuyến khích áp dụng các mô hình ODA thế hệ mới như vay hỗ trợ ngân sách, giải ngân theo kết quả, tiếp cận đa giai đoạn… Đồng thời, tăng cường phối hợp với các công cụ huy động vốn trên thị trường tài chính quốc tế nhằm đáp ứng nhu cầu đầu tư ngày càng lớn.
Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, Kế hoạch xác định 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu:
Với định hướng mới, việc thu hút và sử dụng vốn ODA giai đoạn 2026 – 2030 được kỳ vọng sẽ không chỉ bổ sung nguồn lực tài chính, mà còn đóng vai trò “đòn bẩy” thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của nền kinh tế.
