TS. Nguyễn Minh Phong: Chuẩn mực minh bạch định hình năng lực cạnh tranh quốc gia

Chuẩn mực – nền tảng mềm cho năng lực cạnh tranh quốc gia

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bước vào chu kỳ biến động mới, nơi rủi ro địa chính trị, lạm phát, đứt gãy chuỗi cung ứng và áp lực chuyển đổi xanh đan xen, yêu cầu nâng cao chất lượng thể chế và năng lực cạnh tranh quốc gia trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Theo TS. Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế, điểm chung của các nền kinh tế thành công không nằm ở tốc độ tăng trưởng ngắn hạn, mà ở khả năng thiết lập được hệ thống chuẩn mực minh bạch, ổn định và đủ sức dẫn dắt hành vi thị trường.

Ông Phong cho rằng, quy luật kinh tế luôn vận hành một cách “lạnh lùng”: bất kỳ mô hình phát triển nào chậm thích nghi đều sớm bị đào thải. Lịch sử kinh tế thế giới đã chứng kiến những cú sụp đổ mang tính bước ngoặt khi chính sách và thị trường không kịp điều chỉnh trước thay đổi của môi trường toàn cầu. Trong kỷ nguyên dữ liệu, tiêu chuẩn hóa và minh bạch không chỉ là yêu cầu quản lý, mà đã trở thành lợi thế cạnh tranh.

TS. Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế (Ảnh: Phan Chính).

Từ góc nhìn quản trị, TS. Nguyễn Minh Phong đề xuất mô hình vận hành “ba bàn tay” gồm Nhà nước – Thị trường – Xã hội. Nếu Nhà nước tạo lập khung pháp lý, thị trường đảm nhiệm phân bổ nguồn lực, thì các tổ chức xã hội, hiệp hội nghề nghiệp giữ vai trò lan tỏa chuẩn mực, tự giám sát và điều chỉnh hành vi. Chính lớp “hành lang mềm” này giúp giảm độ trễ chính sách, nâng cao kỷ luật thị trường và tăng khả năng thích ứng trước biến động.

Năng lực quốc gia, theo ông, được cấu thành từ ba trụ cột: sức mạnh cứng về quy mô và nguồn lực; sức mạnh mềm về thể chế, giá trị và uy tín; và sức mạnh thông minh về nhân lực, công nghệ, khả năng đổi mới. Các bộ tiêu chí chuẩn mực chính là công cụ kết nối ba trụ cột đó, giúp chuyển hóa nguồn lực thành năng lực cạnh tranh thực chất.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh diễn ra mạnh mẽ, minh bạch dữ liệu, chuẩn hóa quy trình và đo lường hiệu quả trở thành điều kiện bắt buộc để nền kinh tế vận hành ổn định. Khi thị trường có chung “ngôn ngữ” về tiêu chuẩn, chi phí giao dịch giảm, niềm tin được củng cố và dòng vốn dài hạn có cơ sở để mở rộng. Đây là nền tảng để Việt Nam nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Bất động sản như phép thử cho hệ chuẩn mực minh bạch

Trong hệ sinh thái kinh tế, bất động sản được TS. Nguyễn Minh Phong nhìn nhận như một “phép thử” điển hình cho năng lực chuẩn hóa và minh bạch của thị trường. Đây là lĩnh vực có độ lan tỏa lớn tới tài chính – ngân hàng, xây dựng, tiêu dùng và an sinh xã hội, đồng thời cũng tiềm ẩn rủi ro chu kỳ và đầu cơ cao nếu thiếu kỷ luật vận hành.

Việc xây dựng hệ thống tiêu chuẩn chuyên nghiệp cho thị trường bất động sản, với các bộ tiêu chí về chất lượng dự án, đạo đức nghề nghiệp môi giới, chỉ số giá, năng lực công nghệ, khả năng đồng hành của ngân hàng, được xem là bước đi mang tính cấu trúc. Theo ông, các bộ tiêu chuẩn này không thay thế pháp luật nhưng đóng vai trò như công cụ đo lường, cảnh báo sớm và hỗ trợ ra quyết định.

Cần phải đáp ứng yêu cầu mới về ESG (Ảnh: Minh hoạ)

Khi các chuẩn mực được áp dụng đồng bộ, doanh nghiệp có cơ sở tự đánh giá năng lực, điều chỉnh chiến lược và nâng chuẩn quản trị. Nhà đầu tư và người tiêu dùng giảm được bất cân xứng thông tin, hạn chế rủi ro pháp lý và tâm lý đầu cơ. Về phía Nhà nước, dữ liệu chuẩn hóa giúp nâng cao hiệu quả điều hành, dự báo chu kỳ và kiểm soát biến động.

Quan trọng hơn, bất động sản gắn trực tiếp với niềm tin thị trường – loại tài sản vô hình nhưng có giá trị đặc biệt trong kinh tế vĩ mô. Khi niềm tin được củng cố, chi phí vốn giảm, dòng tiền ổn định hơn và khả năng chống chịu của nền kinh tế được nâng cao. Ngược lại, nếu thiếu minh bạch, rủi ro tích tụ có thể lan rộng sang hệ thống tài chính.

TS. Nguyễn Minh Phong cho rằng, chuẩn mực không phải là rào cản, mà là động lực tái cấu trúc. Doanh nghiệp càng sớm tiếp cận tiêu chuẩn cao, càng có lợi thế trong việc tiếp cận vốn, mở rộng hợp tác và đáp ứng các yêu cầu mới về ESG, chuyển đổi số, quản trị hiện đại. Đây cũng là cách để thị trường chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng chất lượng.

Về dài hạn, khi bất động sản vận hành theo chuẩn mực minh bạch, hiệu ứng lan tỏa sẽ tác động tích cực tới toàn bộ nền kinh tế, góp phần hình thành văn hóa kinh doanh kỷ luật, cạnh tranh lành mạnh và lấy giá trị bền vững làm trung tâm. Đó cũng chính là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong một thế giới ngày càng nhiều biến động nhưng cũng đầy cơ hội tái định vị.