 |
| Trung Quốc đối mặt với chuỗi giảm phát dài nhất kể từ thập niên 1960. |
Tình hình giảm phát tại Trung Quốc đã tiếp tục kéo dài sang năm thứ hai liên tiếp trong năm 2024, các nhà kinh tế cho biết. Một số ngân hàng lớn nhất Phố Wall, bao gồm JPMorgan Chase và Citigroup, dự báo tình trạng này sẽ kéo dài đến năm 2025.
Mặc dù tăng trưởng kinh tế dự kiến sẽ tiếp tục mở rộng với tốc độ nhanh hơn trong quý cuối năm, nhưng chỉ số giảm phát GDP – thước đo toàn diện về sự thay đổi giá trong một nền kinh tế – dự báo sẽ đạt mức âm 0,2% vào năm 2025, theo ước tính trung bình từ cuộc khảo sát của Bloomberg với 15 nhà phân tích. Con số này so với mức trung bình 3,4% trong thập kỷ trước đại dịch Covid-19.
Ông Frederic Neumann, nhà kinh tế trưởng khu vực châu Á của HSBC Holdings, nhận định: “Các gói kích thích, đặc biệt là kích thích tài khóa, là rất cần thiết ở Trung Quốc. Chúng ta đã thấy ở các nền kinh tế khác rằng cần có một cú hích chính sách lớn để thoát khỏi giảm phát một cách bền vững. Điều này sẽ dần diễn ra ở Trung Quốc, nhưng quá trình này sẽ rất chậm”.
Một cuộc chiến thương mại leo thang với Mỹ có thể làm trầm trọng thêm tình hình của quốc gia này, nếu các nhà xuất khẩu buộc phải tìm kiếm nhu cầu nội địa trong bối cảnh gặp trở ngại ở nước ngoài. Dữ liệu chuẩn bị công bố vào thứ Sáu (17/1) sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về thị trường bất động sản và lĩnh vực bán lẻ đang gặp khó khăn của nước này. Theo đó, dữ liệu này sẽ được công bố chỉ vài ngày trước khi ông Donald Trump quay trở lại Nhà Trắng với lời đe dọa áp thuế tới 60% đối với hàng xuất khẩu từ Trung Quốc, điều có thể gây ảnh hưởng về thương mại đối với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
Trung Quốc khó thoát khỏi tình trạng giảm phát chủ yếu do cuộc khủng hoảng nhà ở đã xóa sổ khoảng 18 nghìn tỷ USD tài sản hộ gia đình, khiến người dân tiết kiệm thay vì chi tiêu. Tuy nhiên, xuất khẩu tăng mạnh cùng với sự cải thiện trong doanh số bán nhà và chi tiêu bán lẻ có thể đủ sức giúp Bắc Kinh đạt mục tiêu tăng trưởng khoảng 5% vào năm ngoái.
Các nhà kinh tế được Bloomberg khảo sát ước tính GDP thực của Trung Quốc đạt mức tăng trưởng 4,9% trong cả năm 2024, sau khi tâm lý tiêu dùng bắt đầu thay đổi trong những tháng cuối năm nhờ các biện pháp kích thích từ chính phủ.
Tuy nhiên, sự mất cân bằng giữa sản xuất trong nước và nhu cầu yếu được phản ánh thông qua tăng trưởng sản lượng công nghiệp có khả năng vượt qua sự phục hồi trong doanh số bán lẻ. Đầu tư vào lĩnh vực bất động sản đã suy giảm trong hơn hai năm và gần như chắc chắn sẽ tiếp tục giảm vào cuối năm 2024.
Ông Louis Kuijs, nhà kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại S&P Global Ratings, nhận định: “Một đặc điểm cấu trúc của nền kinh tế Trung Quốc là nhiều doanh nghiệp sẵn sàng và có khả năng duy trì, hoặc thậm chí mở rộng sản lượng và công suất trong bối cảnh lợi nhuận thấp hoặc âm. Điều này sẽ không thay đổi một cách nhanh chóng”.
Chỉ số giảm phát GDP của Trung Quốc nhiều khả năng vẫn ở mức âm trong quý IV, đánh dấu quý thứ bảy liên tiếp, ngang bằng với kỷ lục trước đó trong cuộc khủng hoảng tài chính châu Á cuối thập niên 1990.
Ông Zhu Haibin, nhà kinh tế trưởng Trung Quốc tại JPMorgan, nhận định: “Chỉ số giảm phát GDP âm, hay tăng trưởng GDP danh nghĩa yếu, sẽ tác động trực tiếp đến nền kinh tế thông qua lợi nhuận doanh nghiệp và thu ngân sách nhà nước giảm, đồng thời gián tiếp làm suy giảm tăng trưởng thu nhập”.
Cả trong các cuộc thảo luận kín tại Bắc Kinh lẫn trên công luận, các nhà kinh tế đều cho rằng Trung Quốc cần giải quyết vấn đề lạm phát thấp hoặc tập trung hơn vào giá cả và tăng trưởng danh nghĩa.
Một chuỗi giảm phát kéo dài có thể gây tổn hại đến lợi nhuận doanh nghiệp, thu ngân sách nhà nước, và tăng trưởng thu nhập, tạo ra vòng xoáy tiêu cực. Trong khi giá cả giảm có vẻ hấp dẫn với người tiêu dùng, nguy cơ là họ sẽ trì hoãn mua sắm với kỳ vọng giá sẽ giảm thêm. Điều này làm suy giảm doanh thu của doanh nghiệp, dẫn đến cắt giảm tuyển dụng và đầu tư.
Mặc dù các nhà lãnh đạo hàng đầu Trung Quốc đã cam kết giữ giá cả “ổn định tổng thể” vào năm 2025 trong một hội nghị thiết lập chương trình nghị sự vào tháng trước, nhưng những hành động cụ thể để giải quyết vấn đề giảm phát vẫn chưa đủ quyết liệt.
Trung Quốc từ lâu đã đặt mục tiêu lạm phát hàng năm ở mức 3%, nhưng con số này được xem như một giới hạn hơn là một mục tiêu nghiêm túc. Ngày càng có nhiều nhà kinh tế kêu gọi Bắc Kinh đặt mục tiêu lạm phát bắt buộc ở mức 2% và điều chỉnh chính sách xung quanh việc đạt được mục tiêu này. Ông Wu Ge, nhà kinh tế trưởng tại Chứng khoán Trường Giang, cho biết rằng cách tiếp cận này, vốn được các nền kinh tế tiên tiến áp dụng rộng rãi, sẽ giúp định hình kỳ vọng của các cá nhân và doanh nghiệp.
