Rau quả Việt Nam hướng tới thị trường tỷ USD: Tăng tốc đàm phán, mở rộng xuất khẩu chính ngạch

Sầu riêng bứt phá, rau quả Việt Nam lập kỷ lục xuất khẩu mới

Theo thống kê sơ bộ của Cục Hải quan Việt Nam, xuất khẩu rau quả trong tháng 9/2025 ước đạt 1,4 tỷ USD, tăng mạnh 47,2% so với tháng 8 và 52,7% so với cùng kỳ năm 2024. Tính chung 9 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu đạt 6,22 tỷ USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ năm 2024, xác lập mức cao kỷ lục trong lịch sử ngành rau quả Việt Nam, cao hơn đáng kể so với các dự báo trước đây.

Sự bứt phá trong tháng 9/2025 chủ yếu nhờ sầu riêng, mặt hàng được xem là “ngôi sao” của ngành xuất khẩu nông sản Việt Nam. Sau khi phục hồi mạnh trong tháng 8/2025 với 588,8 triệu USD, tăng 55,2% so với tháng trước, sầu riêng tiếp tục là động lực lớn trong tháng 9/2025. Tuy nhiên, tính chung 8 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu sầu riêng vẫn giảm 16,2%, chỉ đạt 1,79 tỷ USD do nguồn cung từ các quốc gia sản xuất lớn như Thái Lan cạn kiệt, tạo cơ hội cho Việt Nam mở rộng thị phần.

Rau quả Việt Nam hướng tới thị trường tỷ USD: Tăng tốc đàm phán, mở rộng xuất khẩu chính ngạch

Ngoài sầu riêng, nhiều loại trái cây khác như chuối, xoài, mít, vải, chanh, bưởi, chanh leo cũng ghi nhận mức tăng trưởng tích cực, trong khi dưa hấu và nhãn lại giảm đáng kể. Đặc biệt, các sản phẩm rau quả chế biến như dưa, hạt dẻ cười, hạnh nhân, dứa, cà tím, vải, nhãn, chanh leo… đều tăng xuất khẩu, cho thấy xu hướng chuyển dịch từ hàng tươi sang hàng chế biến đang dần hình thành rõ nét.

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nguồn cung từ các quốc gia xuất khẩu lớn đang suy giảm trong khi Việt Nam bước vào chính vụ thu hoạch, đặc biệt tại khu vực Tây Nguyên, giúp sản lượng sầu riêng tăng mạnh. Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu thụ sầu riêng tại Trung Quốc tăng vọt do trùng với dịp Tết Trung thu và Quốc khánh, thời điểm người dân có kỳ nghỉ dài và nhu cầu mua sắm cao. Giá sầu riêng Việt Nam hiện “mềm” hơn các năm trước, giúp mở rộng tệp khách hàng bình dân tại Trung Quốc – thị trường chiếm hơn 65% kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam.

Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng, rau quả chế biến không chỉ giúp ổn định giá nông sản trong nước mà còn nâng giá trị sản phẩm gấp 3 – 5 lần so với hàng tươi, đồng thời kéo dài thời gian bảo quản, giảm rủi ro mùa vụ. Các dự báo cho thấy, giai đoạn 2026 – 2030 sẽ là thời kỳ bứt phá của ngành rau quả Việt Nam nhờ nhu cầu tăng mạnh tại các thị trường lớn như Trung Quốc, Mỹ và châu Âu.

Nếu tận dụng tốt các Nghị định thư đã ký kết, kết hợp với đầu tư công nghệ chế biến sâu và vùng nguyên liệu đạt chuẩn, Việt Nam có thể duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số mỗi năm, đưa rau quả chế biến trở thành nhóm hàng xuất khẩu tỷ USD ổn định, giảm sự phụ thuộc vào xuất khẩu tươi. Thực tế, nhiều doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư nhà máy hiện đại, mở rộng vùng chuyên canh và nâng cao chất lượng nguyên liệu, nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn an toàn, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ môi trường.

Đẩy mạnh đàm phán, mở rộng thị trường tỷ đô cho bưởi và bơ Việt Nam

Trong bối cảnh nhiều thị trường truyền thống gần chạm ngưỡng bão hòa, xu hướng tiêu dùng toàn cầu lại chuyển dịch sang sản phẩm xanh, sạch và bền vững, ngành rau quả Việt Nam buộc phải đổi mới công nghệ và đầu tư hiện đại hóa. Đồng thời, việc áp dụng mã số vùng trồng, vùng nuôi và cơ sở đóng gói đạt chuẩn quốc tế trở thành điều kiện bắt buộc để tiếp cận các thị trường cao cấp.

Tại Diễn đàn Nông dân quốc gia lần thứ X năm 2025, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam cho biết, bưởi và bơ là hai loại trái cây tiếp theo có thể được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc. Ông Trần Thanh Nam tiết lộ, trong năm 2024, Việt Nam đã làm việc với Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc để bàn về mở cửa thị trường cho hai loại trái cây này. Đoàn kiểm tra Hải quan Trung Quốc đã hoàn tất khảo sát vùng trồng, và Nghị định thư đang được soạn thảo, dự kiến hoàn chỉnh trong vài tháng tới.

Ông Trần Thanh Nam dự kiến đầu năm 2026 có thể là thời điểm thông quan chính thức cho bưởi và bơ Việt Nam. Nếu tiến độ được hoàn tất đúng kế hoạch, đây sẽ là cú hích lớn, giúp nâng cao kim ngạch xuất khẩu rau quả và mở rộng thị phần tại Trung Quốc – thị trường tiêu thụ nông sản lớn nhất của Việt Nam.

Cũng tại Diễn đàn Nông dân quốc gia lần thứ X năm 2025, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên yêu cầu các đơn vị chức năng soạn công thư gửi Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc nhằm rút ngắn thời gian ký Nghị định thư ngay trong năm 2025, đưa bưởi và bơ Việt Nam sớm vào thị trường tỷ đô. Bộ trưởng Bộ Công Thương nhấn mạnh, nếu được mở cửa trước Tết Nguyên đán 2026, rau quả Việt Nam sẽ hưởng lợi lớn từ đợt mua sắm cao điểm cuối năm của người tiêu dùng Trung Quốc.

Với đà tăng trưởng mạnh mẽ, cùng hàng loạt chính sách hỗ trợ, đầu tư chế biến sâu và mở rộng thị trường, ngành rau quả Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt phát triển mới. Nếu tận dụng tốt “cửa sổ cơ hội” hiện nay, không chỉ sầu riêng mà nhiều loại trái cây khác của Việt Nam hoàn toàn có thể chinh phục thị trường quốc tế, đưa xuất khẩu rau quả trở thành một trong những trụ cột tỷ USD bền vững của nông nghiệp Việt Nam.