Thu ngân sách từ đất nửa đầu 2025 đạt mức kỷ lục 243.644 tỷ đồng

Nửa đầu năm 2025, bức tranh tài chính quốc gia bừng sáng với những con số ấn tượng. Tổng thu ngân sách nhà nước đã vượt mốc 1,33 triệu tỷ đồng, tăng 28,3% so với cùng kỳ năm 2024. Đáng chú ý, khoản thu từ đất đạt kỷ lục 243.644 tỷ đồng, tương đương 96% dự toán cả năm. So với cùng kỳ năm 2024, con số này cao gấp hơn 2,6 lần, cho thấy sự phục hồi đáng kể của thị trường bất động sản và các hoạt động chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Sự tăng trưởng này không dàn trải mà tập trung mạnh mẽ ở các đô thị lớn. Hà Nội nổi lên như một điểm sáng với 86.751 tỷ đồng thu từ nhà đất, chiếm 22% tổng nguồn thu của thành phố. Mức tăng trưởng này thật sự ngoạn mục: 539% so với 6 tháng đầu năm 2024 và cao hơn 54% so với dự toán cả năm 2025. Kết quả này đến từ việc Hà Nội đẩy mạnh đấu giá đất, giao đất, cho thuê đất và triển khai các dự án từ cuối năm 2024.

Thu ngân sách từ đất nửa đầu 2025 đạt mức kỷ lục 243.644 tỷ đồng

Đơn cử, tiền thuê mặt đất, mặt nước cũng tăng khoảng 340% lên 12.145 tỷ đồng, nhờ vào các khoản nộp một lần từ những dự án "khủng" như CTCP Trung tâm Hội chợ Triển lãm (hơn 5.400 tỷ đồng) hay CTCP Đầu tư Phát triển Thành phố Thông minh Bắc Hà Nội (hơn 3.200 tỷ đồng). Cùng xu hướng, TP. Hồ Chí Minh cũng ghi nhận hơn 65.000 tỷ đồng thu từ đất trong nửa đầu năm, với khoảng 80% đến từ các dự án.

Lý giải về hiện tượng này, TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn - Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright - cho rằng, nguyên nhân chính là tác động của Luật Đất đai mới (có hiệu lực từ năm 2024) và việc điều chỉnh bảng giá đất tiệm cận giá thị trường. "Trước những thay đổi lớn về thể chế và bảng giá đất, nhiều doanh nghiệp đã tranh thủ hoàn thiện hồ sơ chuyển đổi mục đích sử dụng đất, nộp tiền sử dụng đất sớm để tránh rủi ro giá đất tiếp tục tăng hoặc chính sách siết chặt hơn", ông Tuấn phân tích. Đây là lý do cốt lõi giúp thu tiền sử dụng đất đạt gần 96% dự toán cả năm chỉ trong vòng 6 tháng đầu năm.

Tuy nhiên, đằng sau những con số "khủng" này là nhiều cảnh báo từ giới chuyên gia. Ông Lê Hoàng Châu -Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) - thẳng thắn chia sẻ, dù nguồn thu từ đất tăng mạnh, cơ quan chức năng cần xem xét lại tính hợp lý của việc huy động nguồn lực này.

Ông Châu dẫn chứng: "Đầu năm 2025, người dân nộp tiền sử dụng đất để làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất phải nộp số tiền tăng mạnh do bảng giá đất mới". Ông đề xuất cần có chính sách thu tiền phù hợp hơn với người dân.

Thậm chí, nguồn thu lớn từ đất còn có thể làm méo mó định hướng chi tiêu công, khiến đầu tư trở nên hình thức, thiếu chọn lọc vào các công trình như quảng trường, tượng đài, trụ sở thay vì tập trung vào giáo dục, y tế, hạ tầng hay chuyển đổi số, không tạo ra năng lực sản xuất thực sự cho nền kinh tế.