Thị trường lao động Việt Nam đang phục hồi, nhưng đi kèm là một nghịch lý ngày càng rõ: doanh nghiệp “khát” nhân lực chất lượng cao, trong khi một bộ phận lao động vẫn khó tìm việc.
Theo ông Trần Anh Tuấn - Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP. Hồ Chí Minh khẳng định: “Thị trường lao động hiện nay không thiếu việc làm, nhưng thiếu lao động có kỹ năng phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp".
 |
| Việc giải quyết nhu cầu về lao động kỹ thuật cao (LĐKT cao) tại Việt Nam đang là nhiệm vụ then chốt, đặc biệt trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số. Dự báo đến năm 2030, Việt Nam cần khoảng 2,5 triệu nhân sự phục vụ chuyển đổi số, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và sản xuất xanh (Ảnh minh họa). |
Các số liệu mới nhất cho thấy nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh trong các lĩnh vực công nghệ, logistics, sản xuất và dịch vụ. Riêng quý II/2026, thị trường cần khoảng 150.000 nhân sự chất lượng cao. Tuy nhiên, tỷ lệ lao động có chứng chỉ chỉ quanh 30%, khiến khoảng cách kỹ năng ngày càng lớn.
Từ phía doanh nghiệp, áp lực tuyển dụng không nằm ở số lượng mà ở chất lượng. Trao đổi với Doanh nghiệp & Hôi nhập, ông Nguyễn Trần - Giám đốc Công ty Cổ phần Kiến trúc Kim Tự Tháp (Hà Nội) cho biết: “Doanh nghiệp chúng tôi không thiếu nguồn ứng viên, nhưng để tuyển được lao động có tay nghề, làm việc được ngay thì rất khó. Phần lớn chúng tôi phải phải đào tạo lại, rất mất thời gian và chi phí”.
Thực tế này khiến chi phí nhân sự gia tăng đáng kể. Không chỉ tốn thời gian đào tạo, doanh nghiệp còn phải đối mặt với rủi ro biến động lao động.
Sự thay đổi trong tiêu chí tuyển dụng đang tạo ra một cuộc "đại sàng lọc” trên thị trường. Những vị trí liên quan đến công nghệ, tự động hóa, logistics hay tài chính đều yêu cầu nhân lực có thể làm việc ngay, thay vì đào tạo lại từ đầu.
Ở chiều ngược lại, làn sóng cắt giảm lao động giản đơn vẫn tiếp diễn khi doanh nghiệp đẩy mạnh tự động hóa. Điều này khiến thị trường tồn tại hai trạng thái: thiếu nhân lực và dư thừa lao động.
Ông Vũ Quang Thọ - Giám đốc nhân sự của một doanh nghiệp may mặc nhận định: “Việt Nam đang đối mặt với sự mất cân đối cung – cầu lao động. Lao động giản đơn dư thừa, nhưng lao động kỹ thuật cao lại thiếu, thậm chí là thiếu trầm trọng”.
Đáng chú ý, thị trường cũng đang “định giá lại” nhân lực chất lượng cao. Nhiều doanh nghiệp sẵn sàng trả lương rất cao để giữ chân nhân sự có kỹ năng, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ và sản xuất hiện đại.
Tuy nhiên, bài toán không chỉ nằm ở tiền lương. Theo các doanh nghiệp, vấn đề cốt lõi vẫn là chất lượng đào tạo và khả năng đáp ứng thực tế của người lao động.
Các cơ quan quản lý cũng nhìn nhận đây là vấn đề mang tính cấu trúc. Khi kinh tế số phát triển nhanh, nhu cầu nhân lực chất lượng cao tăng mạnh, nhưng hệ thống đào tạo chưa theo kịp, dẫn đến khoảng trống kỹ năng ngày càng lớn.
Trong bối cảnh đó, giải pháp được đặt ra là nâng cao chất lượng đào tạo, gắn kết chặt chẽ hơn giữa nhà trường và doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy đào tạo lại cho lực lượng lao động hiện hữu.
Về dài hạn, câu chuyện của thị trường lao động không còn là thiếu hay thừa, mà là chất lượng. Khi nền kinh tế chuyển sang mô hình dựa trên công nghệ và giá trị gia tăng cao, lợi thế không còn nằm ở số lượng lao động, mà ở năng lực làm việc thực sự.
