Hoàn thiện chính sách tiền lương, thu nhập để hút nhân lực chất lượng cao từ nước ngoài

Ngày 30/8/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà ký Quyết định số 1685/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch thực hiện Kết luận số 62-KL/TW ngày 29/6/2026 của Ban Bí thư về nâng cao năng suất lao động quốc gia gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả trong giai đoạn mới.

Kế hoạch xác định 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, trong đó tập trung hoàn thiện thể chế thị trường lao động, tạo việc làm có năng suất cao, nâng chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Mục tiêu xuyên suốt là tạo chuyển biến rõ rệt về năng suất lao động, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng “hai con số” và nâng cao năng lực quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà

Mở rộng chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học

Một trong những yêu cầu đáng chú ý là xây dựng môi trường thuận lợi hơn để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trong nước và quốc tế.

Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan nghiên cứu, xây dựng cơ chế, chính sách vượt trội về tài chính, thuế và quỹ đầu tư để hỗ trợ doanh nghiệp và chuyên gia; qua đó thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyên gia và nhà khoa học nước ngoài đến Việt Nam làm việc, nghiên cứu và tham gia các hoạt động đổi mới sáng tạo.

Trong khi đó, Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ, ngành liên quan rà soát, hoàn thiện quy định về tiền lương, thu nhập và giấy phép lao động nhằm thu hút chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài.

Bộ Nội vụ đồng thời được giao nghiên cứu, xây dựng chính sách hỗ trợ về việc làm, phát triển kỹ năng nghề, tiền lương, bảo hiểm xã hội, thúc đẩy chuyển dịch lao động từ khu vực có năng suất thấp sang khu vực có năng suất cao. Việc sửa đổi, bổ sung, ban hành chính sách liên quan được đặt mục tiêu hoàn thành trong năm 2027 và tổ chức thực hiện thường xuyên.

Cách tiếp cận này cho thấy yêu cầu nâng cao năng suất lao động không chỉ đặt vào người lao động mà còn gắn với việc hoàn thiện thể chế, chính sách tiền lương, môi trường làm việc và khả năng thu hút nhân lực có trình độ cao.

Doanh nghiệp trở thành một động lực nâng năng suất

Để tạo thêm việc làm có năng suất và thu nhập cao, Bộ Tài chính được giao phối hợp với các bộ, ngành, địa phương rà soát, đánh giá vai trò của doanh nghiệp trong nâng cao năng suất lao động.

Trên cơ sở đó, nghiên cứu các cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao năng lực quản trị, phát triển nguồn nhân lực và tạo việc làm có năng suất lao động cao.

Chính phủ cũng định hướng hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư theo hướng ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, có giá trị gia tăng lớn, quản trị hiện đại, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo nhiều việc làm chất lượng với năng suất, thu nhập cao.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao nghiên cứu, xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) để thu hút, sử dụng và phát huy đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chất lượng cao trong và ngoài nước.

Đồng thời, cơ quan này phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, ngành tổ chức các hoạt động liên kết giữa doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, tri thức, nâng cao năng lực quản trị và đổi mới sáng tạo, tăng tỷ lệ nội địa hóa và mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu.

Chuyển từ bằng cấp sang kỹ năng và hiệu quả công việc

Một định hướng quan trọng khác trong Kế hoạch là đổi mới cách tiếp cận đối với phát triển nguồn nhân lực.

Thủ tướng yêu cầu chuyển mạnh từ coi trọng bằng cấp sang coi trọng kỹ năng nghề, năng lực thực hành, khả năng thích ứng và hiệu quả công việc. Cùng với đó là đổi mới mô hình đào tạo, tăng cường liên thông giữa giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.

Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao sớm hoàn thiện cơ chế và triển khai, nhân rộng các mô hình đào tạo nghề kép, cơ sở đào tạo thực hành, đào tạo theo đơn đặt hàng và đào tạo gắn với vị trí việc làm; tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo, đánh giá và sử dụng người lao động sau đào tạo.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng có nhiệm vụ triển khai các chương trình đào tạo, đào tạo lại, nâng cao kỹ năng số, kỹ năng trí tuệ nhân tạo, kỹ năng xanh, kỹ năng nghề và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho người lao động, nhất là những người làm việc trong các ngành, nghề chịu tác động mạnh của đổi mới công nghệ, tự động hóa và chuyển đổi số.

Kế hoạch đồng thời đặt yêu cầu phát triển hệ thống học tập suốt đời, tạo điều kiện để người lao động thường xuyên học tập, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng.

Đẩy mạnh mô hình “trung học nghề 9+”

Trong đổi mới đào tạo, Chính phủ định hướng tăng cường phân luồng, hướng nghiệp sau trung học cơ sở; nghiên cứu triển khai mô hình đào tạo nghề sau trung học cơ sở (trung học nghề 9+) theo chuẩn quốc tế và nhu cầu của thị trường lao động.

Mô hình này hướng tới việc tích hợp giáo dục phổ thông với giáo dục nghề nghiệp, giúp người học vừa hoàn thành chương trình giáo dục trung học, vừa đạt trình độ nghề, bảo đảm khả năng liên thông và tạo điều kiện tham gia thị trường lao động sớm.

Bên cạnh đó, các mô hình, hệ sinh thái đào tạo nhân lực chất lượng cao sẽ được phát triển gắn với những ngành công nghiệp trọng điểm, khu công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo, vùng kinh tế trọng điểm và các địa bàn chiến lược. Doanh nghiệp được khuyến khích tham gia, đầu tư cho đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, qua đó góp phần tạo việc làm bền vững và nâng cao năng suất lao động.

Với 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp được xác định, Kế hoạch thực hiện Kết luận số 62-KL/TW đặt trọng tâm vào việc đồng thời nâng chất lượng nguồn cung lao động, cải thiện khả năng hấp thụ nhân lực của doanh nghiệp và hoàn thiện các chính sách để thị trường lao động vận hành linh hoạt, hiện đại, hiệu quả hơn.