 |
| Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chủ trì cuộc họp - Ảnh: VGP |
Đề xuất này được đưa ra tại cuộc họp ngày 25/2 về dự thảo Nghị định quản lý người giữ chức danh, chức vụ và người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Thông điệp xuyên suốt là chuyển mạnh từ tư duy “quản lý hành chính” sang “kiến tạo phát triển”, trao quyền thực chất cho doanh nghiệp đi kèm cơ chế kiểm soát minh bạch, hiện đại.
Thiết kế cơ chế thuê CEO không ràng buộc cứng về quy hoạch, thâm niên
Theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng, dự thảo nghị định cần có điều khoản riêng về cơ chế thí điểm thuê tổng giám đốc DNNN.
Điểm mới đáng chú ý là khi thực hiện cơ chế thuê, có thể không áp dụng cứng nhắc các yêu cầu về quy hoạch cán bộ, thâm niên hay thời gian giữ chức vụ. Thay vào đó, tiêu chí trọng tâm là năng lực quản trị, kết quả đầu ra và sản phẩm cụ thể.
Cách tiếp cận này mở ra khả năng thu hút nhân sự chất lượng cao từ khu vực tư nhân hoặc thị trường quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh DNNN phải cạnh tranh ngày càng gay gắt và đối diện yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng nhấn mạnh: khi đã trao quyền thì phải trao quyền thực chất, tránh đặt thêm nhiều tầng nấc xin ý kiến, làm suy giảm tính chủ động và tốc độ ra quyết định của doanh nghiệp.
Một trụ cột cải cách khác là cơ chế đánh giá, xếp loại hàng năm.
Theo yêu cầu của Phó Thủ tướng, việc đánh giá cần đổi mới theo hướng cho phép doanh nghiệp áp dụng hệ thống KPI (chỉ số đo lường hiệu quả công việc) hoặc các phương thức quản trị tiên tiến khác, thay vì cơ chế đánh giá mang tính hành chính.
Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm gắn trách nhiệm người điều hành với hiệu quả kinh doanh thực tế, tăng tính minh bạch trong đo lường hiệu suất, đồng thời tạo động lực đổi mới sáng tạo.
Song song với trao quyền là yêu cầu kiểm soát quyền lực chặt chẽ.
Dự thảo nghị định cần bổ sung cơ chế bảo đảm công khai, minh bạch, phòng ngừa xung đột lợi ích trong quản lý và đại diện phần vốn nhà nước. Đây là điều kiện tiên quyết để cơ chế thuê CEO vận hành hiệu quả, tránh rủi ro lạm quyền.
Đáng chú ý, Phó Thủ tướng cũng lưu ý cần quy định rõ các trường hợp rủi ro do nguyên nhân khách quan, nhằm bảo vệ người thực thi nhiệm vụ. Điều này nhằm tạo tâm lý yên tâm cho đội ngũ lãnh đạo dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm, thay vì tâm lý phòng thủ, sợ sai.
671 doanh nghiệp nắm giữ khối tài sản hơn 4 triệu tỷ đồng
Tính đến năm 2025, cả nước có 671 DNNN, chỉ chiếm 0,23% tổng số doanh nghiệp nhưng nắm giữ khối tài sản trên 4 triệu tỷ đồng. Theo số liệu năm 2024, khu vực này đóng góp 27,2% tổng thu ngân sách Nhà nước.
Riêng khối ngân hàng thương mại nhà nước có tổng tài sản khoảng 9,36 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 50% thị phần tín dụng toàn hệ thống.
Quy mô tài sản và vai trò của khu vực DNNN cho thấy yêu cầu cải cách quản trị không chỉ là vấn đề nội bộ, mà có tác động trực tiếp đến ổn định kinh tế vĩ mô, hiệu quả sử dụng vốn công và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Hướng tới chuẩn OECD vào năm 2030
Phó Thủ tướng nhắc lại mục tiêu đến năm 2030, tất cả tập đoàn và tổng công ty nhà nước sẽ áp dụng nguyên tắc quản trị theo chuẩn mực OECD – bộ tiêu chuẩn quốc tế hàng đầu về quản trị doanh nghiệp.
Điều này đồng nghĩa với việc DNNN phải nâng cấp toàn diện hệ thống quản trị: từ minh bạch thông tin, quản lý rủi ro, vai trò hội đồng thành viên đến cơ chế giám sát độc lập.
Dự thảo nghị định cũng được yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân định rạch ròi thẩm quyền bổ nhiệm giữa Thủ tướng, cơ quan đại diện chủ sở hữu và doanh nghiệp.
Mục tiêu là tránh chồng chéo hoặc bỏ trống trách nhiệm.
Hai chức danh được xác định là then chốt gồm: Chủ tịch hội đồng thành viên, Tổng giám đốc. Đây là các vị trí có vai trò quyết định trong hoạch định chiến lược và tổ chức điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh đó, văn bản cần quy định cụ thể các trường hợp “cần thiết, cấp bách” để cơ quan có thẩm quyền thực hiện bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức theo quy trình rút gọn, bảo đảm tính linh hoạt trong điều hành.
Bộ Nội vụ được giao hoàn thiện dự thảo nghị định theo trình tự rút gọn, trình Chính phủ trong tháng 3.
