Tháo gỡ pháp lý bất động sản TP.HCM vẫn bế tắc, doanh nghiệp kiệt quệ chờ đợi

Sau nhiều năm liên tục tổ chức các cuộc họp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, thực trạng hàng loạt dự án bất động sản tại TP.HCM vẫn “đắp chiếu” cho thấy những nút thắt pháp lý chưa được xử lý dứt điểm. Không chỉ làm lãng phí nguồn lực đất đai, tình trạng này còn đẩy nhiều doanh nghiệp vào thế kiệt quệ, thậm chí đứng trước nguy cơ phá sản.

Từ năm 2020, chính quyền TP.HCM đã nhiều lần đối thoại với các doanh nghiệp bất động sản nhằm tìm hướng tháo gỡ vướng mắc. Nhiều dự án được đưa vào diện “giải cứu”, song đến nay, phần lớn vẫn chưa thể tái khởi động. Những khó khăn chủ yếu xoay quanh thủ tục đầu tư, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, xác định tiền sử dụng đất và các vấn đề liên quan đến đất công xen cài.

Tháo gỡ pháp lý bất động sản TP.HCM vẫn bế tắc doanh nghiệp kiệt quệ chờ đợi.

Thực tế cho thấy, không ít dự án dù đã hoàn thiện một phần như xây dựng hầm móng, thậm chí mở bán cho khách hàng, vẫn phải dừng triển khai do vướng pháp lý. Điều này khiến chi phí vốn đội lên, dòng tiền bị tắc nghẽn và niềm tin của thị trường bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là việc xác định tiền sử dụng đất. Đây là khâu then chốt nhưng lại thiếu cơ chế rõ ràng, khiến cả doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý đều lúng túng. Nhiều trường hợp, chỉ một phần nhỏ diện tích đất công xen cài cũng đủ khiến toàn bộ dự án bị đình trệ trong nhiều năm.

Bên cạnh đó, quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp giai đoạn trước để lại nhiều hệ lụy pháp lý. Không ít khu đất có giá trị lớn nhưng thiếu phương án sử dụng đất được phê duyệt, dẫn đến việc không thể triển khai dự án dù đã có quy hoạch. Điều này không chỉ gây thiệt hại cho doanh nghiệp mà còn làm thất thoát cơ hội phát triển đô thị.

Hệ quả của tình trạng “treo” dự án kéo dài là sự suy yếu rõ rệt của nhiều doanh nghiệp bất động sản. Không có dự án mới, không có nguồn thu, trong khi vẫn phải gánh chi phí tài chính lớn, nhiều doanh nghiệp buộc phải cắt giảm nhân sự, bán tài sản hoặc tái cấu trúc để tồn tại.

Thậm chí, có những doanh nghiệp từng dẫn đầu trong phân khúc bất động sản xanh hay cao cấp cũng rơi vào khủng hoảng. Việc cắt giảm tới 70-80% nhân sự, thu hẹp hoạt động, hay đối mặt với áp lực nợ vay đã trở thành thực trạng phổ biến. Một số doanh nghiệp buộc phải bán dự án, chuyển nhượng quỹ đất hoặc chấp nhận bị ngân hàng siết nợ.

Không chỉ doanh nghiệp chịu ảnh hưởng, thị trường bất động sản TP.HCM cũng rơi vào tình trạng thiếu hụt nguồn cung nghiêm trọng. Hàng chục dự án bị đình trệ đồng nghĩa với hàng chục nghìn căn nhà không thể đưa ra thị trường. Điều này góp phần đẩy giá nhà tăng cao, khiến giấc mơ an cư của người dân ngày càng xa vời.

Theo thống kê của Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, hiện có khoảng 30 dự án ngưng thi công với quy mô hơn 210 ha đất, tương đương hơn 21.000 sản phẩm nhà ở. Đây là con số đáng báo động, phản ánh sự ách tắc kéo dài của thị trường.

Trước thực trạng này, nhiều chuyên gia cho rằng cần có giải pháp mang tính hệ thống thay vì xử lý từng dự án riêng lẻ. Trước hết, cần hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến đất đai, đặc biệt là cơ chế xác định tiền sử dụng đất và xử lý đất công xen cài. Khi hành lang pháp lý rõ ràng, cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý sẽ tự tin hơn trong quá trình triển khai.

Bên cạnh đó, cần tăng cường phân cấp, phân quyền đi kèm với cơ chế bảo vệ cán bộ dám làm. Một trong những nguyên nhân khiến hồ sơ bị chậm trễ là tâm lý e ngại trách nhiệm của một bộ phận cán bộ. Nếu không giải quyết được điểm nghẽn này, các chủ trương tháo gỡ sẽ khó đi vào thực tế.

Ngoài ra, việc thiết lập cơ chế một cửa liên thông, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục cũng là yếu tố quan trọng. Trong bối cảnh thị trường đang cần phục hồi, tốc độ giải quyết hồ sơ có ý nghĩa quyết định đối với sự sống còn của doanh nghiệp.

Nhìn rộng hơn, việc tháo gỡ các dự án bất động sản không chỉ là cứu doanh nghiệp mà còn là khơi thông nguồn lực cho nền kinh tế. Khi các dự án được triển khai trở lại, không chỉ tạo nguồn cung nhà ở mà còn kích thích nhiều ngành nghề liên quan như xây dựng, vật liệu, tài chính phát triển.

Rõ ràng, bài toán pháp lý của bất động sản TP.HCM đã kéo dài quá lâu và cần một cú hích đủ mạnh để giải quyết dứt điểm. Nếu không, tình trạng “đắp chiếu” dự án sẽ tiếp tục lan rộng, gây lãng phí nguồn lực và kìm hãm sự phát triển của đô thị lớn nhất cả nước.