Bốn đô thị lớn dự kiến chỉ đạt 39% chỉ tiêu nhà ở xã hội năm 2026

Tiến độ phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê năm 2026 đang có sự chênh lệch đáng kể giữa các địa phương. Theo tổng hợp của Bộ Xây dựng, 25/34 địa phương có khả năng hoàn thành hoặc vượt chỉ tiêu, trong khi bốn đô thị lớn gồm Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ và Huế dự kiến chỉ đạt 39% kế hoạch được giao.

Sự khác biệt này đặt ra yêu cầu nhìn nhận chỉ tiêu phát triển nhà ở không chỉ từ quy mô dự án hay số căn hộ khởi công, mà còn từ năng lực triển khai, khả năng huy động vốn và tiến độ hoàn thành sản phẩm thực tế.

25 địa phương có khả năng vượt kế hoạch

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, 25 địa phương được đánh giá có khả năng hoàn thành hoặc vượt chỉ tiêu năm 2026 với tổng kế hoạch được giao 63.371 căn. Đến thời điểm báo cáo, các địa phương này đã hoàn thành 48.422 căn, tương đương 76,4%. Dự kiến đến cuối năm, số căn hoàn thành đạt 69.250 căn, bằng 109,3% chỉ tiêu.

Bộ Xây dựng cho biết nhiều địa phương có khả năng hoàn thành và hoàn thành vượt chỉ tiêu được giao về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê trong năm nay.

Một số địa phương có kết quả nổi bật. Hải Phòng được giao 4.764 căn, đã hoàn thành 4.076 căn và dự kiến nâng tổng số lên 5.036 căn vào cuối năm, đạt 106% kế hoạch.

Đồng Nai được giao 2.000 căn nhà ở xã hội, hiện đã hoàn thành 1.719 căn. Dự kiến cả năm đạt 3.264 căn, tương đương 163% chỉ tiêu.

Phú Thọ đã hoàn thành 3.085 căn trên tổng chỉ tiêu 2.854 căn, đạt 108% ngay tại thời điểm báo cáo. Nghệ An cũng hoàn thành 2.750 căn, vượt mức 2.000 căn được giao, tương đương 138%.

Ở chiều ngược lại, bốn địa phương có khả năng khó hoàn thành chỉ tiêu gồm TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Cần Thơ và Huế. Tổng kế hoạch năm 2026 của nhóm này là 33.900 căn. Đến nay, số căn đã hoàn thành mới đạt 7.243 căn, tương đương 21,4%. Dự kiến đến cuối năm, kết quả đạt 13.220 căn, bằng khoảng 39% chỉ tiêu.

Như vậy, khoảng cách giữa nhóm địa phương có khả năng vượt kế hoạch và nhóm đô thị lớn đang gặp khó khăn khá rõ. Đây cũng là vấn đề đáng chú ý khi các thành phố tập trung đông dân cư, có nhu cầu nhà ở lớn lại chưa đạt tiến độ tương xứng với chỉ tiêu được giao.

Áp lực tiến độ tại các đô thị lớn

Trong số bốn địa phương khó hoàn thành kế hoạch, TP. Hồ Chí Minh có quy mô chỉ tiêu năm 2026 lớn nhất, với 9.000 căn, gồm 7.000 căn nhà ở xã hội và 2.000 căn nhà ở cho thuê.

Thành phố đã khởi công 26 dự án với quy mô khoảng 23.512 căn. Tuy nhiên, dự kiến đến cuối năm chỉ hoàn thành 4.562 căn, tương đương 51% chỉ tiêu.

Theo đề xuất của địa phương, chỉ tiêu năm 2026 được điều chỉnh xuống 4.562 căn. Phần kế hoạch chưa thể thực hiện trong năm nay được phân bổ lại cho các năm tiếp theo. Đáng chú ý, chỉ tiêu năm 2027 được đề xuất giảm từ 57.657 căn xuống 12.075 căn; trong khi năm 2030 tăng từ 38.200 căn lên 68.000 căn.

TP. Hồ Chí Minh cho biết nhiều dự án có quy mô cao tầng, thời gian thi công kéo dài khoảng 2–3 năm. Một số dự án mới được chấp thuận chủ trương đầu tư trong năm 2026 cần thêm thời gian hoàn tất thủ tục trước khi khởi công. Bên cạnh đó, lãi suất tăng khiến việc vay vốn và giải ngân theo các hợp đồng, cam kết tín dụng gặp khó khăn.

Tại Cần Thơ, chỉ tiêu năm 2026 là 3.000 căn, nhưng dự kiến đến cuối năm chỉ hoàn thành 724 căn, đạt 24%. Thành phố hiện triển khai 8 dự án với quy mô khoảng 7.587 căn.

Địa phương đề nghị giảm chỉ tiêu năm 2026 xuống 724 căn, đồng thời điều chỉnh tăng kế hoạch ở các năm 2028–2030. Theo giải trình, công tác chuẩn bị đầu tư và giải phóng mặt bằng kéo dài; quỹ đất tại khu vực có nhu cầu tập trung còn hạn chế. Việc rà soát quy hoạch sau sắp xếp đơn vị hành chính cũng ảnh hưởng đến tiến độ chuẩn bị dự án, trong khi nguồn cung nhà ở cho thuê cần thêm thời gian.

Với Huế, chỉ tiêu năm 2026 là 3.200 căn, dự kiến hoàn thành 2.436 căn, đạt 76%. Thành phố đề xuất điều chỉnh chỉ tiêu năm nay xuống đúng mức dự kiến hoàn thành và chuyển phần còn lại sang năm 2027. Những khó khăn được nêu gồm giá vật liệu xây dựng biến động, thị trường bất động sản thanh khoản thấp, khó huy động vốn, nguồn tín dụng ưu đãi cho người mua nhà ở xã hội bị gián đoạn và hạ tầng giao thông tại một số dự án chưa hoàn chỉnh.

Riêng Hà Nội không đề xuất điều chỉnh chỉ tiêu, nhưng vẫn được Bộ Xây dựng đánh giá là địa phương khó có khả năng hoàn thành kế hoạch năm 2026.

Giữ nguyên mục tiêu dài hạn, điều chỉnh tiến độ từng năm

Trên cơ sở báo cáo và những khó khăn thực tế, Bộ Xây dựng thống nhất với đề xuất điều chỉnh chỉ tiêu theo từng năm của TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ và Huế. Việc điều chỉnh không làm thay đổi tổng chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê giai đoạn 2026–2030 là 899.857 căn theo Nghị quyết số 303/NQ-CP ngày 30/9/2026 của Chính phủ.

Cách điều chỉnh này cho phép các địa phương phân bổ lại tiến độ theo năng lực triển khai dự án, thay vì duy trì một kế hoạch hằng năm không phù hợp với thực tế. Tuy nhiên, việc chuyển chỉ tiêu từ năm này sang năm khác cũng đồng nghĩa áp lực hoàn thành sẽ dồn lên các giai đoạn tiếp theo, nhất là tại những địa bàn có quy mô kế hoạch lớn.

Nghị quyết số 303/NQ-CP giao tổng chỉ tiêu 899.857 căn trong 5 năm, gồm 708.834 căn nhà ở xã hội để bán, cho thuê mua và 191.023 căn nhà ở cho thuê. Chính phủ đồng thời đặt mục tiêu đến năm 2030 phấn đấu hoàn thành hoặc vượt ít nhất 1 triệu căn hộ dành cho người thu nhập thấp và công nhân khu công nghiệp.

Với doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội, điều quan trọng không chỉ là chỉ tiêu được phân bổ mà còn là khả năng tiếp cận quỹ đất sạch, nguồn vốn và thủ tục đầu tư đủ thông thoáng để dự án đi vào triển khai. Nghị quyết 303/NQ-CP cũng yêu cầu địa phương bố trí quỹ đất tại vị trí thuận lợi, đồng bộ hạ tầng; khuyến khích doanh nghiệp có năng lực, kinh nghiệm tham gia đầu tư và đẩy nhanh thủ tục hành chính đối với các dự án thuộc lĩnh vực này.

Do đó, kết quả năm 2026 không chỉ phản ánh khả năng hoàn thành kế hoạch trước mắt mà còn cho thấy những điểm nghẽn cần được tháo gỡ trong quá trình phát triển nguồn cung nhà ở xã hội. Mục tiêu dài hạn chỉ có thể đạt được khi các chỉ tiêu được chuyển hóa thành dự án có đủ điều kiện triển khai, được bảo đảm nguồn lực và hoàn thành đúng tiến độ.