Tăng tốc chuyển đổi số ngành Logistics để nâng cao sức cạnh tranh

Với sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và nhu cầu ngày càng tăng về dịch vụ vận tải, ngành logistics Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn nhưng cũng không ít thách thức. Để đón đầu xu hướng và nâng cao sức cạnh tranh trong bối cảnh mới, các doanh nghiệp logistics trong nước đang đẩy mạnh việc chuyển đổi số và đầu tư vào các công nghệ tiên tiến. Tuy nhiên, để thành công, cần phải có các giải pháp đồng bộ và chiến lược lâu dài.

Ngành logistics Việt Nam đang trải qua quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ. Thống kê gần đây cho thấy 68% các công ty logistics đã và đang đầu tư vào công nghệ mới như hệ thống quản lý kho, vận tải thông minh, và trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao hiệu quả hoạt động. Những bước đi này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn gia tăng độ chính xác trong việc xử lý hàng hóa, giảm thiểu thời gian vận chuyển và cải thiện dịch vụ khách hàng.

Tăng tốc chuyển đổi số ngành Logistics để nâng cao sức cạnh tranh.

Một ví dụ tiêu biểu cho việc áp dụng công nghệ vào logistics là J&T Express, khi vào đầu tháng 1 năm 2025, công ty này đã khai trương trung tâm trung chuyển lớn nhất miền Bắc tại Khu công nghiệp Quang Minh (Hà Nội). Trung tâm này được trang bị các hệ thống tự động, như hệ thống máy DWS (Dynamic Weighing and Sorting) để kiểm soát mã hàng, kích thước và trọng lượng bưu kiện. Trung tâm này có công suất xử lý lên tới 2,4 triệu bưu kiện/ngày và đạt độ chính xác lên tới 99%, giúp J&T Express nâng cao khả năng phục vụ vào các dịp cao điểm.

Không kém phần ấn tượng, vào cuối năm 2024, Tổng công ty cổ phần Bưu chính Viettel đã khai trương Công viên logistics Viettel tại Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng, tỉnh Lạng Sơn. Công viên này không chỉ cung cấp chuỗi dịch vụ logistics xuất, nhập khẩu toàn trình, mà còn sử dụng công nghệ digital twin - số hóa dữ liệu từ các thiết bị IoT (Internet of Things). Công nghệ này giúp theo dõi và giám sát hiệu suất của toàn bộ quá trình logistics, dự đoán lưu lượng hàng hóa và cảnh báo sự cố tiềm ẩn.

Điều này không chỉ giúp Viettel tối ưu hóa quy trình vận hành mà còn cung cấp các giải pháp hỗ trợ cho các doanh nghiệp trong việc quản lý chuỗi cung ứng, đặc biệt là trong việc xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu lớn.

Mặc dù ngành logistics đang chứng kiến một sự thay đổi mạnh mẽ trong việc đầu tư công nghệ, nhưng các doanh nghiệp logistics vừa và nhỏ vẫn đang gặp phải không ít khó khăn. Theo các chuyên gia, các doanh nghiệp này thường thiếu vốn đầu tư và nhân lực có chuyên môn cao để triển khai chuyển đổi số. Nhiều doanh nghiệp còn đang ở giai đoạn đầu của quá trình này và chưa thể ứng dụng công nghệ vào toàn bộ chuỗi giá trị logistics của mình.

Ngoài ra, hạ tầng công nghệ và các giải pháp chuyển đổi số tại nhiều doanh nghiệp vẫn chưa đồng bộ, dẫn đến tình trạng thiếu hiệu quả trong quản lý và vận hành. Điều này càng tạo ra sự bất bình đẳng trong khả năng cạnh tranh giữa các doanh nghiệp lớn và nhỏ trên thị trường logistics Việt Nam.

Trước bối cảnh này, Chính phủ đã đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ cho ngành logistics, đặc biệt là trong việc thúc đẩy chuyển đổi số. Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến 2030, đã xác định logistics là một trong những lĩnh vực ưu tiên trong quá trình chuyển đổi số. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng đang nghiên cứu các giải pháp nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong việc tiếp cận công nghệ mới.

Bà Phạm Thị Lan Hương, chuyên gia trong nước của Dự án Thương mại số tại Việt Nam, cho rằng cần phải hoàn thiện khung pháp lý về thương mại điện tử và bảo mật kỹ thuật số để tạo ra môi trường thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp logistics. Đồng thời, bà cũng đề xuất việc thành lập quỹ khởi nghiệp logistics xanh, giúp các doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận các giải pháp sáng tạo về logistics bền vững với chi phí hợp lý.

Ngoài việc cải tiến công nghệ, ngành logistics Việt Nam cũng đang chuyển hướng theo xu thế bền vững và toàn cầu hóa. Theo ông Trevor O'Regan, chuyên gia quốc tế của Dự án Thương mại số, việc bảo vệ chuỗi cung ứng trong tương lai sẽ phụ thuộc vào việc phát triển các lợi thế cạnh tranh thông qua trí tuệ nhân tạo (AI) và thương mại số.

“Bên cạnh đó, việc hình thành các trường đại học và viện nghiên cứu chuyên sâu về chuỗi cung ứng toàn cầu cũng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nhân lực chất lượng cao cho ngành logistics” ông Trevor O'Regan chia sẻ.

Ngành logistics Việt Nam đang chứng kiến một quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ, với nhiều doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ để nâng cao hiệu quả và giảm chi phí. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng và nâng cao khả năng cạnh tranh, ngành logistics cần những giải pháp đồng bộ và chiến lược dài hạn từ cả phía Chính phủ và các doanh nghiệp. Việc đầu tư vào công nghệ hiện đại và phát triển nguồn nhân lực có tay nghề sẽ giúp Việt Nam phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh toàn cầu hóa và bền vững ngày càng được chú trọng.