Đây là vấn đề được các chuyên gia chỉ rõ tại hội thảo “Thanh toán QR Code: Minh bạch và trải nghiệm không giới hạn” do Tạp chí Kinh tế Việt Nam (VnEconomy) tổ chức chiều 19/11.
Phát biểu tại sự kiện, ông Phạm Tiến Dũng, Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước, cho biết thanh toán QR đã len lỏi vào hầu hết giao dịch đời sống, từ cốc trà đá đến bó rau. Người mua chỉ cần dùng điện thoại quét mã để chuyển tiền nhanh chóng và thuận tiện. Tuy nhiên, ông lưu ý bản chất QR chuyển tiền chỉ là thao tác mã hóa số tài khoản, giúp giao dịch diễn ra nhanh hơn, chứ không đồng nghĩa tăng tính minh bạch.
Trong khi QR chuyển khoản chỉ hỗ trợ thao tác chuyển tiền, QR thanh toán lại chứa đầy đủ thông tin đơn vị bán hàng, dữ liệu giao dịch và cho phép hạch toán doanh thu minh bạch. “Triển khai QR thanh toán không đơn giản. Doanh nghiệp phải có hệ thống đồng bộ từ công nghệ, nhập – xuất hàng, giao nhận, hóa đơn đến thanh toán. Nếu làm tốt sẽ giảm đáng kể thời gian và công việc cho đơn vị bán hàng”, ông Dũng nhấn mạnh.
 |
| Thanh toán QR Code bùng nổ nhưng nhiều hộ kinh doanh vẫn dùng mã cá nhân? |
Ông cũng khẳng định không thể đánh đồng việc dùng tiền mặt hay QR chuyển khoản với hành vi trốn thuế, cũng như không thể mặc định dùng QR thanh toán là nộp thuế đầy đủ. QR chỉ giải quyết khâu nhận biết tiền vào tài khoản, còn dữ liệu có được tự động cập nhật vào hệ thống kế toán hay không lại phụ thuộc vào mức độ kết nối giữa hệ thống bán hàng và phần mềm kế toán.
Tại hội thảo, ông Phạm Anh Tuấn – Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) – cho biết quá trình triển khai thanh toán QR thời gian qua vẫn tồn tại nhiều bất cập. Nổi bật nhất là việc nhiều hộ kinh doanh sử dụng mã QR cá nhân để nhận tiền vì tính tiện lợi, không mất phí và không cần hợp đồng. Tuy nhiên, hình thức này hạn chế nghiêm trọng khả năng quản lý doanh thu và làm giảm tính minh bạch của giao dịch.
Một vấn đề khác là sự thiếu liên thông giữa các thương hiệu QR Code trên thị trường. Việc chưa phối hợp chặt chẽ dẫn đến tình trạng thanh toán QR giữa các hệ thống đôi khi gặp trục trặc, ảnh hưởng đến trải nghiệm khách hàng. Thanh toán QR xuyên biên giới đã được triển khai với Thái Lan, Lào, Campuchia, nhưng số lượng giao dịch vẫn còn khiêm tốn so với nhu cầu.
Trước những hạn chế này, Vụ Thanh toán đề xuất bốn hướng hoàn thiện. Trước hết là mở rộng mạng lưới đơn vị chấp nhận thanh toán, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp sử dụng mã QR thanh toán thay vì QR chuyển tiền. Bên cạnh đó, cần tăng cường liên thông giữa các thương hiệu QR Code để tạo trải nghiệm thống nhất cho người dùng. Ngân hàng Nhà nước cũng hướng tới kết nối QR với những thị trường lớn như Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore, Ấn Độ hay Malaysia. Đồng thời, công tác truyền thông và đào tạo nhân viên tại điểm bán phải được đẩy mạnh để người dùng nhận diện và sử dụng đúng dịch vụ.
Về tình hình thanh toán không dùng tiền mặt, ông Phạm Anh Tuấn cho biết trong 9 tháng đầu năm, hệ thống ghi nhận 17,8 tỷ giao dịch trị giá 260 triệu tỷ đồng. Riêng thanh toán QR trong nước đạt 337 triệu giao dịch với hơn 288.000 tỷ đồng, tăng lần lượt 61,6% và 150% so với cùng kỳ năm ngoái.
Theo NAPAS, đến tháng 10/2025 đã có gần 90 triệu tài khoản sử dụng Mobile Banking để quét mã VietQR hằng ngày. Giao dịch chuyển tiền qua VietQR đạt 3,6 tỷ lượt với tổng giá trị 9,2 triệu tỷ đồng, cho thấy tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ của phương thức thanh toán này.
