Chủ tịch VBA hé lộ giải pháp để kiểm soát dòng vốn crypto khổng lồ?

Tại tọa đàm “Tài sản mã hóa: Từ vùng xám đến thí điểm – Giải pháp đảm bảo minh bạch, an toàn, hiệu quả” vừa diễn ra mới đây do Ủy ban chứng khoán Nhà nước và Báo Tiền Phong tổ chức, ông Phan Đức Trung - Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) cho rằng, thay vì lo sợ rủi ro, các cơ quan quản lý cần hiểu và tận dụng chính công nghệ blockchain để thiết lập một hệ sinh thái đầu tư chuyên nghiệp và bền vững.

Về bản chất công nghệ, blockchain là một nền tảng lưu trữ dữ liệu phân tán, hoạt động liên tục 24/7. Khác biệt lớn nhất với các hệ thống tập trung truyền thống, nơi rủi ro luôn tiềm ẩn khi sao lưu, blockchain cho phép lưu trữ trên hàng nghìn node phân tán.

Ông Trung giải thích: “Mạng lưới Bitcoin hay Ethereum có hàng chục nghìn node, đồng nghĩa với việc mỗi lần ghi dữ liệu là nhân lên hàng chục nghìn bản. Điều này khiến chi phí lưu trữ ban đầu trở nên rất lớn. Tuy nhiên, sự đắt đỏ này lại đổi lại bằng tính an toàn, chống sửa đổi tuyệt đối và đặc biệt là khả năng tra cứu, truy xuất dữ liệu cực kỳ rẻ và dễ dàng”.

Ông Phan Đức Trung - Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA).

Trong công tác truy vết dòng tiền, chi phí phân tích dữ liệu trên blockchain tại Việt Nam hiện vẫn còn cao (khoảng 50.000 USD/lần), và việc yêu cầu thông tin từ các tổ chức nước ngoài thường chỉ áp dụng cho các vụ việc lớn vì sự tốn kém. Tuy nhiên, rủi ro gian lận và rửa tiền liên quan đến tài sản mã hóa đang giảm mạnh trên toàn cầu nhờ công nghệ truy vết. Theo thống kê quốc tế, tỷ lệ tội phạm tài chính liên quan blockchain đã giảm từ 0,4–0,5% xuống chỉ còn 0,15% trong năm 2024, trong khi tổng giá trị giao dịch vẫn tăng mạnh.

Ông Trung nhấn mạnh: "Các ngân hàng ngày nay có thể phát hiện và ngăn chặn rửa tiền qua kênh tài sản số dễ hơn nhiều so với giao dịch truyền thống, bởi mọi giao dịch trên blockchain đều để lại dấu vết rõ ràng."

Với khoảng 20 triệu người đã sở hữu tài sản mã hóa, thị trường nội địa Việt Nam là vô cùng lớn. Tuy nhiên, phần lớn dòng tiền này vẫn "phiêu du" ở các sàn quốc tế, nằm ngoài tầm giám sát của cơ quan quản lý và không đóng góp cho nền kinh tế quốc gia.

Để khai thác tiềm năng này, Chủ tịch VBA đề xuất Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt là việc đặt yếu tố phòng ngừa rủi ro và bảo vệ nhà đầu tư lên hàng đầu. Lấy ví dụ từ Singapore với quy định chặt chẽ về cấp phép giao dịch crypto (license PSA) và yêu cầu khắt khe về năng lực tài chính của nhà đầu tư, Việt Nam cần: Đầu tiên, Phân loại khách hàng theo năng lực tài chính và mức độ hiểu biết để có cơ chế bảo vệ và hướng dẫn phù hợp.

Hai là, các tổ chức tài chính trung gian cần hướng dẫn khách hàng phân bổ danh mục hợp lý, chỉ nên dành tỷ trọng nhỏ cho các sản phẩm rủi ro cao, đồng thời tăng tỷ lệ đầu tư vào kênh an toàn hơn như trái phiếu.

Ba là, khuyến khích sự ra đời của các định chế trung gian và sàn giao dịch chuyên nghiệp, giúp thị trường vận hành minh bạch, chuẩn hóa theo thông lệ quốc tế.

Ông Trung cũng đề cập vấn đề thể chế quản lý thị trường hàng hóa phái sinh, cho rằng cần thống nhất đầu mối quản lý, chuẩn hóa khái niệm và cơ chế giao hàng (delivery) để thị trường phát triển bền vững.

Nếu xây dựng được cơ chế quản lý hiệu quả, tài sản mã hóa có thể trở thành một kênh huy động và dẫn vốn mới cho nền kinh tế số, bên cạnh thị trường chứng khoán và hệ thống ngân hàng truyền thống. Điều quan trọng nhất là phải tạo được niềm tin - niềm tin vào luật pháp, vào công nghệ, và vào tính minh bạch của thị trường - để đưa dòng vốn 20 triệu nhà đầu tư trở về, góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.